Page 54 [54]
82
{fumus a noftrae Philofophiæ Principis tota diflerendi
ratione defcifcere ? Quid enim tam difpar ac difcre¬
pans a ftilo Prophetarum, Chrifti & Apoftolorum ,
quam hic, quo qui Thomam- ac Scotum fequuntur,
nune de rebus divinis diſputant? Auguſtinus fibi gra¬
tulatur, quod cum variiserroribusadhuc circumferre¬
tur, in Platonem potiflimum incidiffet, quod hujus do¬
gmata propius accedant ad Chrifti doétrinam. Eta
finitimis cognati{que proclivior eft tranfitus.
Nequevero hac eo dixerim, quod damnemea ftu¬
aufuseft hifcere? Proinde comple&antur & illa, fivi¬
detur, pauci quos egansamavitFupiter, ut verbis urar
Virgilianis, & quibus vacat aliquam æratis partem
perdere. » Nos plebejum & properantem inftituimus
Theolopiæ tironem : tametfi, ut ingenue quod fentio
dicam, mihi parum tutum videtur, ad Theologiam
deftinato ; in profanis ftudiis, prafertim alienionbus,
confenefeere. Fit enim ut qui palatum ac linguam
multo abfinthio habent infectam ; iis quidquid deinde
biberint aut ederint, abfinthium fapiat: & qui diutius
in {ole verfati funt, iis deinde quidquid viderint , eo fefe!
offeratcolore, quem ipfifecum inoculis, glaucoma
84
de, non de frivolis quæftionibus rationem reddere : de
pictate graviter arque efficaciter differere : lacrymas
excutere, ad cceleftia inflammare animos. Ad hee
jam inde a ſtudiorum initio præludat futurus Theolo¬
gus, potius quam in alienis litteris confenefcat. Illud,
meafententia, magisad rem pertinuerit, ut tiruncu¬
lo noftro dogmata tradantur, in fummam ac compen¬
dium redaéta, idque potiflimum ex Euangelicis fonti¬
[bus, mox Apoftolorum litteris, ut ubique certos ha¬
beat fcopos, ad quos ea quælegit, conferat: velut illa,
utexempli caufà pauculanotem: Chriftumeoeleftem Sua
doétorem , novum quemdam populum in terris infti- SA
tuifle, qui totus ¢ cœlo penderet, & omnibus hujus jana.
mundi prevfidiis diffifus, alioquodam modo dives effet,
alio fapiens, alio nobilis, aliopotens, aliofelix : qui¬
que contemtu rerum omnium, quas vulgus admira¬
ls felicitatem confequeretur : qui nefciret livorem
jautinvidentiam, nimirum, oculo fimplici, quinefci¬
iret fpuream libidinem , utpote {ponte fua caftratus,
\Angelorum vitam in carnemeditans: qui nefciret di¬
jvortium, quippe nihil non malorum vel ferens, vel
‘emendans: quinefciret jusjurandum , ut quinec diff¬
deret cuiquam , nec falleret quemquam : nefciret pecu=
‘cuniæ ftudium , utcujus thefaurus in cœlis effet repo¬
fitus : non titillaretur inani gloria, ut qui ad unius
Chrifti gloriam referret omnia: nefciretambitionem,
us dia, quee nune fere videmusin publicis {cholis folennia,
+ modo fobrie cafteque traétentur : neque ſola tamen.
Divine littera non fapiuntid quod funt, fed quod illi
fecum adferunt. Etenimutelegans eft fortaffis in tra¬
Étatione Divinarum litterarum, nonnihil yelut ab exo¬
ticis illis opibusobiteradfpergere ` ita vehementer ab¬
furdum videtur, cum rem traétes ab omni fapientia
mundana longe diverfiffimam, nihil crepare nifi Py¬
thagoram , Platonem, Ariftotelem, Averroem, &his
piofaniores audtores: ad horum opiniones; velut ad
eracula obftupefcere. Horum placitis & argumentis
ferio tuerinoftreR eligionis dogmata;unde fummorum
virorum judicio plereeque heereles exititerunt, & quo¬
lum armis potiflimum nos oppugnant haretici? Au¬
fer inquit Tertullianus ,barericis quecumque Erhnici fa¬
piunts ut de Scripiuris queftiones fuas fifant, & fare
non poreruat. Athodicnonalia inte Theologis majus
ftudium. An non iftud ef Chrifti cocleftem Philofo¬
phiam non condire , fed proifusaliam reddere? Taxa¬
tut Chiyfippus, quod totasTragcedias in ejus com¬
mentariis, quos de Logicis conferipfit , reperire licue¬
rit. Quo juftius nos taxaverit aliquis, £i videat plus
quam totum Ariftotelem ih Theologorum commen¬
tariis inveniri. Quod fi quis clamabit,abfqueexa@a
horum cognitionenon effe Theologum: equidem con¬
folabor me ipfum tot infignium virorum exemplis,
Chryfoftomi, Cypriani, Hiefonymi , Ambrofii, Au¬
guftini, Clementis,cum quibus Rhetorculus efe ma¬
lim, quamcum quibufdam, oui fibi plusquam homi¬
nes videntur, Theologús. Denique confolabor me
iplum exemplo Petriac Pauli, qui iftanon folumnon
calluerunt, verum etiam damnant aliquoties , certe
conftat nufquam ufos elle. Quadans didicif[e oportet, non
aifeere, utinquitSeneca. At quale {pectaculum eft,
octogenatium Theologum nihil aliud, quam in {cho¬
lis Dialeéticam ac Philofophicam vel docere, vel de¬
certare palaeftram è? hic fine fine gartire ad prædican¬
dum Chrifti Euangelium elingucm? & ad extremum
ufque vitæ nihilaliud, quam difputare? ne dicamar¬
nonaudere Theologum ptofiteri: fine Grammatica,
fine Rhetorica, fine omnis antique ac politioris erudi¬
centur, gue ad victoriam certiffime conducunt. Ali¬
ptz futurum athletam, jana tum a puero delectum ,
tioniscognitione , vel antefignanum ordinis Theolo¬
giciprohteri: deque his rebus magno fupercilio pro¬
nunciare, de quibus Pauluse tertio ccelo reyerfus , non
fingfint ac formant in futura certamina, &ad fcopum
{uum omnia deftinant. At precipuus Theologorum
b
Cujufmodi vero, citra Philofophiam Ariftotelicam
Chry¬
Siti
notatus,
gutari. Qui ferrei bellicæ parant, iis potiflimum exer¬
tai
Chriftum fubmitteret omnibusi qui nefciret; ne la¬
‘ceffitus quidem, vel irafei , vel maledicere 5 nedum
lulcifci, quippequi& de male merentibus bene mere¬
È ftuderet : quica morum effet innocentia; ut velab
Ethnicis comprobarentur: qui ad infantulorurh puri¬
tatem ac fimplicitatem , veluti renatuseffeti quivolus
erum ac liliorum ritu in diem viveret: apud quem fum¬
ma cflet concordia ; nec alia prorfus quam membro¬
rum corporis inter ipfa: in quo mutua caritas omnia
faceret communia, ut five quid effetboni, fuccurre¬
retur cui deeffet five mali quippiam, aut tolleretur,
aut certe leniretur officio: qui doctore Spiritu ccelefti
fic faperet, qui ad exemplum Chrifti fic viveret, ut E
fal, ut lux effet orbis , ut civitas effet in edito fita, 0”
omnibufque undique confpicua : quiquidquid poflet,
id omnibus juvandis poffet : cui vita hee vilis effet,
mots optanda immortalitatis defiderio: quinectyran¬
nidemtimerct, nec mortem, nec iplum denique Sata¬
(nam, unius Chrifti preefidio fretus: qui modisomni¬
bus fic ageret, utadextremum illum diem femper cf¬
fet velut accinétus ac paratus: Hunc efle fcopum a
Chrifto propofitum , quo omnia Chriftianorum fint
referenda , licet interim tolerandi foyendique fint im¬
becilles, donec proficiant, ac fecretisauétibus gran¬
defcant in menfuram plenitudinis Chrifti. Hæc funt imfrmi
auétoris noftri dogmata nova, que nulla Philofopho- frver¬
rum familia tradidit. Hoc erat vinum novum non com- “p7”
mittendum nifi noyisutribus. Hæc funt per quæ rena- vandi
cimur e fupernis. Unde & Paulus zovam creaturam
appellat, quifquisin Chrifloeft. Peripatetici tenent Ari¬
ftotelis placita: Platonici , Platonisdecreta: Epicurei
tenent Epicuri fcita: multo magis convenit nos tanti
auctoris tenere dogmata. Sed in his pro rerum & ho¬
minum yarietate nonnulla diferentia eft.
Quædam plane verat: quod genusfuntilas ne fint Aperte
internosdivortia, nefitlivor, nefitambitio, neftu- N
dium pecuniz, ne vindiéta, ne fufpicio, ne obtreéta- à
tio: quos onaneis affeétus , quanto ftudio , quanto¬
que confilio eximendos curarit exanimis fuorum difti¬
pulorum, mox aliquanto copiofius indicabimus.
Quzedam plane precipit omnibus: quod genuseft, Prese
de mutuacaritate: decondonandis fratrum erratis: de 24”
tollendafua cuiquecruce: quod firecufes, nonagno¬
fcit Chriftus difcipulum : de manfuetudine, cum ait
Matthzi capite undecimo: Difciteame, quodmitis
fum &humiliscorde, & invenietisrequiem animabus y
veſtris: de fide, quamubiquerequirit : de beneficentia
in omnes, alüſque his conſimilibus,
Quædam ita commendat , ut tamen non exigat, Non er
præ- atta,
Mortis
contene
tus: