Page 48 [48]
OCR
Medio appardtiss, fie ut appofita approbet, Sod. nix nufi adfit, an bibit, nec e foro ° Panem edit, eque vafeulis fragalibus. Teftaceisve 4 hand artigit pifvem, neque Lollo incumbat firatisve nifp tumentibus Non aliter ac mare fundo ab imo concitum: Sed virgisac verberibus menfæ miniftros cogit accelerare, nonfinécurfu, clamore ac fudore, perindequafi non cibum adferant, ſed ulcerum cataplafmata: is debili jurgiofque ac querulæ dietæ inferviens non fentit fe ex multis offenfis, veluta perpetua tufli, ulcerofamad diftillatoriam aflectionem circa irae fedem effeciffe. Itaque confuefaciendum eftcorpys, utperfrugalitatem facilitatemgue difcat fibi fuficere (evenim qui pauca requirit, nonfruftratur multis) utque nihil tumultus moyens cibi gratia , filentio utatur his que forte contigerunt, ut nemultisde caufisirafeentes & indignantes, ingurgitemus nos obfonio infuaviffimo, tum nobis, tum amicis, videlicet ira. Hac cenz haud poffit contingere triftior ulla; Dum famuli verberantur uxor conviciisaficitur, propter cibumaduftum, aut fumum, aut falis defectum, aut panem ficciorem. Arcefilaus vero , cum hofpites quofdam una cum amicisacciperet convivio, appofita eftccena, fed deerat panis, nimirum famulis oblitis emere , quo quidem in cafu, quis noftrum non rupiffet parietes clamore? Atilleridens; Quam, inquit, res eftapta conviviis apparandis effe fapientem. Socrates vero, cum e paleeftra redeuntem Euthydemum cafu duxiffet ad convivium, Xanthippe cum irata furrexiffet dixifferque convicia, tandem ctiam menfam fubvertit. Euthydemus autem furgens abire ccepit, dolore affectus. Tum Socrates : At domituz nuper, inquit, nonne accidit, ut gallina quædam fubvolans idem hoc efficeret ? Nos tamen non indignabamur. Oportet enim’ cum comitate, rifu,ac benevolentia amicos accipere, non adducentes fuperciliam, nec horrorem ac tremorem incutientes miniftris. Confuefcendum eft autem , ut faciliterafluefcamus & vafculis quibuflibet, nec hoc magisutamur quamillo. Quemadmodum nonnulli poculo quopiam emultis fbi delecto , ficuti narrant Marium adamafie poculi genus, quod cantharumvocant , nequaquam biberent cxalio. Similiter affetti funt ergalecythosac ftrigiles, cx omnibus unumadamantes. Deinde fi quod iftorum comminutumfuerit yaut pericrit, graviter ferunt ac pœnas fumunt. Proinde qui ad iram propenfus eft, huic abftinendum efta raris ac infignibus, velut a poculis, figillis, ac lapidibus pretiofis : propterea quod fi pereant, magis turbantur, quam, ob ea quæ paratu facilia funt & vulgaria. Itaque cum Nero aulæum guoddamapparaflet, magnificum fpeétaculum, tum pulcritudine , tum pretio; Declaratti, inquit Seneca, te effe pauperem. Nam fi hoc amiferis, non poflisalterum parare fimile. Et fane evenit ut navedimerfa, periret auleum. At Nero reminifcens Senecæ, moderatiustulit. Czeterum facilitasin rebus utendis, etiam erga famulos reddit hominem facilem ac manfuetum. Quod fi tales reddit ergafamulos, hauddubium eft, quin multo magis erga amicos, & erga illos, in quos gerimus imperium. Videmusautem & fervos nuperemptosde co a quo empti funt percontantes, nonan fit fuperftitiofus, non aninvidus, verum aniracundus. Atquein univerfum fi adfit iracundia,videmus, neque viros pofle ferre uxorum pudicitiam,nec uxores virorum amorem, nec amicos mutuam inter fe confuetudinem , adeo ut neque conjugium , negue amicitia tolerari poffit fi adfit iracundia. Contra, fi non adfit, ctiam cbrietasresefttoleratu facilis. NamipfaBacchi ferula fatis eft adcaftigandum ebrium, nifiaddita iracundia vinum indilutum,proLyeo & Chorio,gua ejus Dei cognominafunta folvendiscuris, choreifque ducendisimpofita, reddat, Omeften ac Meenolen, qua crudelitatis& infania funtcognomina. Atque infania quidem fifola fit, medetur Anticyra , quod fi mixtafuerit ira, tragoedias ac fabulas excitat. Caterum nec interludendum ac jocos oportet iræ dare locum , propterea quod inimicitiam adfci{cat benevolentix :necin colloquiis ac difputationibus, ‘eo quod ex cognofcendi ftudio gignit contentionem, nec in judicando , nam violentiam addit auétoritati : nec indocendo, defperationem enim adfert ac ftudiorumodium : ncc in rebus profperis, co quod auget inyidiam : nec inadA |verfis, aufert enim mifericordiam, quoties fe prebent dif ficilesac praefraétos his qui fimul dolent. Sic Priamus: ino hinc, procul ite molefit. Num vobis decft luctus, ut bac me curaturi Veneritis ¢ Contra, morumfacilitas, allisopitulatur, alia vero compo nitaliacondulcat. Vincit autem manfuetudine &iram & omnem morum difficultatem , quemadmodum de Euclide narrant, cui cum frater ob diffidium dixiffet , peream ni te fuero ultus. At ego, inquit, peream ni tibi perfuafero. « Hoc diéto, mox vertit in diverfum fratris animum. Polemonitem, cum in hunc quidam diceret conyicia, homo qui gemmis delectabatur, & in figilla pretiofa infaniebat, nihil quidem refpondit, verum inunum quoddam figillum erat intentus , ejufque naturam explorabat. Id ubi fenfit homo, Non fic, inquit , Polemon, fedad lucem contemplare, & videbitur multo melius. Ariftippo pofteaquam ipfi cum AEfchine nefcio quid ire incidiffet, & quidam illi diceret: O Ariftippe, ubi nune amicitia veftra? Dormit, inquit , fed cam ego excitabo. Aditque Efchinem: Adeone, inguit, tibi videor modis omnibus infelix & infanabilis, utne moneri quidem merear abs te ? At Aifchines : Non mirum, inquit, fi cam in omnibus me preecellas natura, hic quoque prior videris , quid effet facto opus. Etenim ferocem non modo mulier capram Ferum & puellus fcalpitans tenera mana Fleétit facilius quam paleffes quiliber. Nosvero bettias feras cicuramus , ac luporum catulos manfuefacimus, ctiam leonum catulos in ulnis circum ferentes y ac poft hæc & filios &amicos & familiares periracundiam ejicimus, in fervos autem ac cives, iram velut feram immittimus, morbum noftrum hoc prætextu extenuantes , quafi vitiorum odio commoycamur, non rećte, fed ita nimirum, quemadmodum & in cæterisanimi morbis , dum aliùm appellamus providentiam ; alium ingenuitatem , alium pietatem, a nullo liberari poflumus. Et fane quemadmodum dixit Zenon, {perma mixturam actemperaturam efle, ex omnibus anima viribus revallam , ita videtur & ira femen. D|quoddam effe, ex omnibus animi perturbationibus com mixtum, fiquidem & a dolore, & avoluptate &a ferocia decerpta eft. Tum ab invidia quidem hoc habet , quod malis gaudetalienis.Caterum homicidio deterior eft.Nam illud conatur ira ,non ne quid ipfa patiatur mali , fed ut male habeat, modo funditus perdat alium. Habet autem & ex concupifcentia fibi quod eft infuaviffimum , innatum. Siquidem libido adeft alterum afficiendi moleftia. Itaque C cum luxurioforum ædesadimus, tibicinam audimus mane canentem , ac lutum , ut quidam dixit, vini fragmentague coronarum, ac famulos videmus in foribus crapula gravatos. Atiracundorumac difficilium hominum indicia, videbisin yultibusfamulorum, & incicatricibus, & in compeE |dibus: At cantor unus in adibus afperi viri Numquam dec ploratus, dum flagris cæduntur œconomi , dum torquentur ancillæ , ut qui vident has ire moleftias in ipfis concupifcentiis ac voluptatibus, commifereantur. Verumenim vero quibusaccidit, ut vere ob vitiorum odium frequenter ira corripian= tur , hos oportet irænimietatem & intemperantiam detrahere, fimulque credendi facilitatem , fi quid defertur de his quibufcum habent confuctudinem. Siquidem hæc caufa potiffimum exaggerat iram, cum is qui pro bono habitus eft, apparet improbus , & qui vifus eft amare, inciditin dif fidium ac reprehenfionem. Porro mores meos profecto nofti, quanto impetu rapiantur ad beneyolendum ac fidendum hominibus. Itaque quod ufu venit his, qui per vacuum cunt, ubi magisinnitoramori , ibi peccomagis, lapfufque molefte fero. Atque hanc quidemad amandum immodicam propenfionem mihi penitus infitam , nondum fane poffim eximere. Czeterumadverfus credendi facilitatem fortaffisutar freno, videlicet Platonis cautione. Aitenim Heliconem Mathematicum fic fe laudare tamquam hominem animal natura mutabile. Et, metuere fe, ne quiin civitate reéte fuerint educati , cum fint homines & ab hominibus iprognati , declarent alicubi natura imbecillitatem. At \quomodo ait Sophocles;
