399
art Begdéas videtur, cum in confilio diftri&ogla
dio regem impetiturus, à Pallade coercetur , admo¬
nitus, ut intra convicia duntaxat indignetur. Atquihoc
ipfum erat impotentis animi, in frequenti principum
confeflu, tot probris, tam manifeftis conviciis incum
debacchari, penes quem rerum erat fumma. Achillem
imitatus videtur Alexander ille Magnus, ac plane vi¬
cit: quippe quem coufque precipitem egerit impetus
animi, ut in amiciffimos etiam ferrum deftrinxerit.
Agamemnonem Sardanapalus eft æmulatus, {ed itaa¬
mulatus, ut longo praceflerit intervallo. Quin utriuf¬
que generis innumerabiles invenire liceat, quivel hu¬
jus inertiam, vel illius ferociam referant: perpaucos
autem reperias, qui proverbium hocfecuti, tempefti¬
vam celeritatem cum prudenti tarditate rete mifcue¬
rint: nifi quod pro multis unus fufficit, Fabius ille
Maximus, cui cognomen etiam additum Cun&atori;
qui cum fibi laudem peperit immortalem, tum Ro¬
mano imperio cun&ando reftituit rem, aliorum du¬
cum inaufpicata celeritate jam ad extrema redactam.
Itaque non fine caufa video fatum, ut hoc avedde Bpa¬
diws in tantum arriferit duobus Imperatoribus Roma¬
nis, omnium facile laudatiffimis, O&avio Augufto,
& Tito Vefpafiano , quorum utrique fingularis quæ¬
dam aderat animi magnitudo, cum incredibili quadam
lenitate, facilitateque conjuncta, ut cum amabili mo¬
rum popularitate , omnium animos fibi deyinxifient,
nihilo fecius tamen pari diligentia, fi quando res vi¬
rum poftularet, celeriter res maximas confecerint.
Oétavius igitur hoc diéto tam impenfe delectatus eft,
quemadmodumin Noétibus Atticis libro decimo capite
undecimo narrat Aulus Gellius, & hunc fecutus Ma¬
crobius Satur. lib. vr.ut non in fermonibus modo quo¬
tidianis crebrius ufurparet, verum ctiam Epiftolisfuis
frequenter infereret, admonens his duabusvocibus, ut
ad rem agendam adhiberetur fimul & induftriæ cele¬
ritas, & diligentiæ tarditas. Quod quidem Gellius
Latinis exiftimat unico verbo dici, matura. Namma¬
tarari, quod neque prepropere fiat, neque ferius quam
oporteat, fed ipfò in tempore. In hunc fenfum ufur¬
pafle Maronem, cum ait Æneidos libro primo:
Maturate fugam.
Quanquam omnino vox hæc apud auétores fignificat
idem, quod feftinare, fed ita feftinare, netempusle¬
gitimum antevertas. Siquidem feftinata recte dixeris
ctiam preepropera, zz4t4rata non dixcris. N eque dif¬
dent ab his quze Suetonius traditin hujus vita: Wzhel,
inquiens , nus in duce perfetto, quam feftinationem ste¬
meritatemque convenire arbitrabatur. Crebro itague illa
Jattabat:
Zmelde Bogdius, doParie jde ts duetvev è Segavs
rex Tps.
Hec ferme Suetonius. Eft autem verfus trochaicus
tetrameter catalecticus ex Poeta quopiam , ut conji¬
cio, decerptus, cui Cefar de fuo fubjecit segays.
Cujus hæc eft fententia. Feftina lente. Nam qui tuto ci¬
trague lapfum rem gerit , melior eft, quam audax @& con¬
fdens. Tutiora funt enim, quæ lentis confiliis provi¬
dentur, quam qua calidis confiliis properantur. Jam
vero dictum idem Tito Vefpafiano placuifle. ex anti¬
quiffimis illus nomifmatis facile colligitur: quorum
unum Aldus Manutius mihi fpe€tandum exhibuit ar¬
genteum, veteris, planeque Romana fcalpture, quod
fibi dono miflum ajebat à Petro Bembo patritio Vene¬
to, Juvene cum inter primos erudito, cum omnis li¬
terariz antiquitatis diligentiffimo perveftigatore. No¬
mifmatis character erat hujufmodi : * altera ex parte
faciem Titi Vefpafiani cum infcriptione preefert , ex
altera ancoram, cujus medium ceu temonem Delphin
obvolutus compleétitur. Id autem fymboli nihil aliud
fibi velle, quam illud Augufti Cæfaris ditum are
phicarum. Sic enim vocantur ænigmaticæ {calpturæ,
1 Aliquot fimiles nummos Titi memorat Franciſcus Mediobarbus
Biragus, in Imperatorum Romanorum Numifmatibus , inter num¬
Jos in honorem ejus cufos,
400
quarum prifcis feculis multus fuitufus, potiffimum
ÆÆgyptios yates, ac Theologos: qui nefas effe
bant, fapientiæ myfteria literis communibus vul
È 3 O Pros
fano prodere, quemadmodum nos facimus, ka en
cognitu dignum judicaffent, id animantium rerum
variarum expreffis figuris ita reprefentabant > Ut non
cuivis ftatim promptum eflet conjicere: verun , fi cui
fingularum rerum proprictates, fi peculiaris cujufque
animantis vis ac natura cognita , penitufque perfpe&a
fuiflet, is demum collatis corum {ymbolorum c
ris, enigma fententia deprehendebat. Velut
Ægypti Ofirim fuum , quem cundem Solem effe pu¬
tant, fignificare volunt, infcalpunt {ceptrum 5 inque
co fpeciem exprimunt oculi, nimirum innuentes hune
Deum efle, regalique poteftate fublimem , cunttade¬
{picere, quia folem Jovis oculum appellat antiquitas,
Hujufmodi ferme refert Macrobius libro Saturnalium
primo. Item annum hoc modo demonftrabant : Effin¬
gebant ferpentem Ita circumvolutum, ut caudam ore
teneret infertam, imnuentes annum femper iifdem vi¬
cibus temporum reciprocantibusin fefe recurrere. Un¬
de Servius autumat apud Græcis evaus8 vocabulum at=
tributum anno, atque huc refpexifle Maronem » cum
ait:
Atque in fe fua per veftigia volvitur annus,
Etiamfi Horus /Egyptius, cujus exftant duo fuper
hujufmodi fymbolis libri, ferpentis fcalptura non an¬
num, fed ævum repræfentari tradit : Annum autem
tum Ifidis, tum Phoenicis imagine. Scripfit his de re¬
bus Plutarchus in commentario De Offride , & Cheere¬
mon apud Græcos, teftimonio Suidæ, cujus ex libris
excerpta fufpicor ea, qua nos nuper confpeximus hu¬
jus gencris monimenta, in quibus etiam heec therat pi¬
étura: Primo loco Circulus : deinde ancora > quam
mediam, ut dixi, Delphinus obtorto corpore circum¬
plectitur. Circulus ut indicabat interpretamentum ad¬
{criptum , quoniam nullo finitur termino > fempiter¬
num innuit tempus. Ancora quoniam navim remora¬
tur &alligat, fiftitque, tarditatem indicat. Delphinus,
quod hoc nullum aliad animal celerius, aut impetu
perniciore, velocitatem exprimit: quæ fi {cite conne¬
ctas, efficient hujufmodi fententiam: Aei orelde Beg¬
déws. 1.€, Semper feftina lente. Porro hoc {eripture ge¬
nus non folum dignitatis plurimum habet, verum etiam
voluptatis non parum, fi quis modo rerum, ut dixi,
proprictates penitus perfpeétas habuerit: id quod par¬
tum contingit {olerti contemplatione rerum, caufarum¬
que naturalium, partim liberalium cognitione difcipli¬
narum. Veluti fi quis ex Ariftotelicis libris, quos de
Naturali Auditu inferipfit, probe tencret analogiam
quandam efle, & fimilitudinem inter magnitudinem ,
motum, ac tempus : nam horum trium unumquod¬
que pariter in codem exiftunt. Siquidem uttempus ad¬
hæret motui, ita motus adhæret magnitudini. Quod
in magnitudine punétum, hoc momentum in tempore,
impetus in motu (liceat enim interim fic appellare ,
quod in motu minimum eft, atque indivifibile ) Ne¬
que enim de vocibus laborandum, fi de re conveniat.
Jam igitur fi in reéta linea magnitudinem confideres ,
duo punéta reperies, quorum alterum fit initium dun¬
taxat, alterum finis tantum, h.e. unde quafi fluit lon¬
gitudo, & in quod definit. In cadem fi motum con¬
{tituas, duos item reperies impetus ,alterum unde mo¬
tus oritur, alterum in quem definit. Horum ca ratio
cft, ut quiinitium eft, tantum ejus motus initium fit:
qui finis, tantummodo finis. Motum tempus necefla¬
rio comitatur. Eft enim hujus veluti regula, cujus na¬
turam fi feparatim contemplere, duo vides momenta
(liceat enim ita loqui) alterum temporis illius initum,
alterum finem. Rurfum autem, fi incadem lineacon¬
fideraris, puncta magnitudinis, impetus motus, Mo¬
menta temporis, quæ media intercedunt inter initium
& finem , vides horum uniufcujufque velut anticipi¬
tem effe naturam. Etenim ad initium relata , fines