OCR Output

Fuma tace, ſubiit leges, & frena momordit,
i. e. Admifit vincula matrimonii. Quanquam an etiam
in hunc fenfum verba Ciceronis accıpi poflint, doctis
excutiendum relinquo. Proverbium fumptum videtur
è fabula AEfchyli, qua inferibitur Prometheus, im qua
fic loquitur Mercumus: >
Teyla À “dev, ede paronan ATU
i E pate 3 d'énoy 5 Sobiov Ws veoCuyns
… néaG@ Biden , È es lola worn.
3, e, Precibus nihil miteftis inflexus meis.
Sed frena mordens, pullus indomitus velut ,
Ferociens, pugnas habenas vincere.

| XV. Manibus pedibufque:,

Extremum conatum fignificantes dicimus : Mani
bus pedibufque. Nam per manus declaratur induftria
conficiendi negocii, per pedes maturandi celeritas.
Davus in Andria T'erentiana: Ego hoc Pamphile tibi pro
fervitio debeo conari manibus pedibufque. Utitur hoc a¬
dagio femel atque iterum /Efchines in oratione contra
PDemofthenem. Homerus Iliados Y.

AR’ Cosov phe eyo dvvaucy yeeat Te mclv Te.
i.c. Tmo quicquid ego poffum manibus pedibufque.
XVI. Omnibus neruis.

Eundem habet fenfum, omnibus neruis, i. e. fumma
vi, fummoque ftudio. Nam robur , juxta Philofo¬
phos , in nervis fitum. Unde & nervos intendere,
expedire nervos, & nervofa dicimus, quæ vegeta va¬
lidaquc, minimeque languida. Cicero ad Quint. fra¬
trem, Sic contende omnibus nervis & facultatibus, Idem
lib. xv. Epift. famil. Omnes nervos in eo contendas. Item
Verrinarum adétione fecunda: Zz gao omnes nervos eta¬
tis, induftriaque mea contendcrem.

XVII. Zelis equifgue.

‘Similem conatum fignificat, * velis equiſgue, ad fu¬
giendum aut affequendum magis, quam ad efficien¬
dum. M. Tullius ad Quint. fratrem libro fecundo:
Sic ego, qui in ifto homine colendo tam indormivi dix, te
ze hercule fepe excitante , curfu corrigam tarditate, tum

ı Non Felis eguifgue, (duo quæ ad contraria elementa pertinent,
copulando) fed Velis remifque; Viris , eguifque , Ciceronem aliofque an¬
tiquos {criptores dixiffe exitimo: hoc loquendi genere fumpto à bel¬
lo, vehementiflimam contentionem virium: illo autem è re navali
tranflato, fummam celeritatem exprimere volentes. Ac primum qui¬
dem, quod ad Ciceronis locum attinet, ex libro de Offic. 11. in quo
Erafmus vulgata quædam exemplaria fequens » legit, Cum his equis
velifque decertandum eff: banc leStionem au&oritate veterum codicum
refello, in quibus non Equis velifqwe, fed viris equi/que legitur. Ilius
autem loci leétionem, quem ex epift. ad Quint. fratr.aftert, fufpeGam
reddunt, vel me tacente, etiam vulgata exemplaria, quz inter fe de
ea minime confentiunt. Auget autem fufpicionem tertius hic ejuf¬
dem auétoris locus, lib. 1x. Epiftolarum ad familiares, epift.7. Nanc
quando confecta funt omnia, dubitandum non eft quin equis viris, nam
at &c. Etenim quum hic quoque illa lectio ft in quibufdam typogra¬
phicis editionibus, at in aliis, hac, Equis velis: permutari temere ab
imperitis librariis folitas horum loquendi generum voces, quis non
perfpiciat? Hoc igitur me(& alios, ut opinor) merito inducatad fuf¬
picandum, illis Cicer. in epit. ad Quint. fratrem verbis fubeffe de ¬
pravationem. Sed ipfa ratio non in banc fufpicionem nos inducere,
fed plane id perfuadere, % ad credendum adigere videtur. Fingamus
enim M. Tullium duabus diverfis loquendi formulis eundem dativum,
eguis videlicet, ád diverfa fignificanda , adhibere voluific: quod equi
ut certamini ob vires, ita celeri curfui ob agilitaten fint apti: certe
cadem ratione qua dixiffet, Tum equis, tum velis, ad magnam velo¬
citatem oftendendam ,eadem dicere potuiffet, Tum equis, tum ven¬
tis. Quod fi licuiffet illi ita loqui, & nobis liceret fic, Quadrigis &
velis, vel, Tum quadrigis, tum ventis. Atquinon funt aydroye.
Quadrige & venti, aut vela: fed Quadrigæ & naves : gréàcyx au¬
tem effent Laxæ habenæ & Vela. Nam qui navibus & quadrigis fe
aliquid quærere dicit, terra marique id à fe quæri indicat, non pro¬
tinus tamen & celeritatem viæ fignificat: eam fi denotare velit,
laxatis equorum habenis & paffis navium velis fe dicet currere.
Verum non quid à Cicerone dici potuerit vel non, fed quid di¬
Gum fit, videamus, vulgatis codicibus plus fidei quam antiquis li¬
bris non adhibentes. Vel& remifque fugienda legimus apud eum
Tufc.111. eodem modo di&um quo à Plauto, Remigio veloque fe¬
ge: nimirum , maximam indicando celeritatem. Pro codem ali¬
bi» Remis ventifque. At ubi maximum conatum fignificare vult,
dicit Equis virifque. Supereft igitur, ut illa epift. ad Quint. fra¬
trem verba expendamus, Curfa corrigam tarditatem , tum equis ,
tum velis. Hic alia exemplaria habent, Tum eguis, tum viris: ut
teftatur etiam Eraſmus. Verum Equis» viris, non de celeritate
curfus » ut modo vidimus, fed de fummo nifu ufurpat Cicero.
Hic ergo eum ad exprimendam celeritatem ufum effe illa fermo¬
nis formula, mibi non eft yerifimile: unde fit, ut Tum equis, tum
viris, nibilo magis hic fcripfifle Ciceronem exiftimem, quam

emplaribus, LS velis, viris fcriptum habetur. Idem
Officiorum libro tertio : Onibus obfoletis floret Epicurus,
cjufdem fere anttor adjutorque fententie. Cam his eguis
velifque:nt dicitar fihoneftum tueri ac retinere fententia eft,
decertandum eft. In quibus exemplis ufus cft eadem me¬
taphora paulo diverfius, ut quiillic refpexerit ad cclerita¬
tem, hic ad utrunque pugne genus equeftreac navale.

i XVII. Remis velifgue.

Huic fimillimum eft >, Remis velifgue. Inde tranfla¬
tum, quod cum navis fimul & remigio & velo impel¬
litur, fummus eft naturam conatus. Cicero lib. Tule.
Queett. ur. Tetra res eft, miſera, deteſtabilis omni cons
ventione, velis, ut ita dicam, remifque fagienda. Idem
in prima Philippica: Tum vero tanta [fum cupiditate in¬
cenfus ad reditum , ut mihi nulli negue remi negue venit
fatisfacerent. Plautus in Afinaria : Remigio velogue quan¬
tumcunque poteris feftina © fuge. Quum remigio navis
impellitur, Græci dd 'mpo E, 1. €. fécundarinm cure
fam appellant: quum velis fertur , dicitur istedpoueiv ,
quum fecundis ventis, ¥esodbovery. Vertit in diverfum,
hoc eft, in fignificationem tarditatis, metaphoram Ari¬
ftophanes acy) Exnaynas ors :

Nu eh D lr kopu STE tAowvouhu.
1, e. Negue currimus nunc, nec alias impellimun.
Interpres exponit , Negue ventis ; negue ramis naviga¬

referri. Virgilius fimpliciter extulit in Æncidos tertio:
Lavaw cuntta cohors remis ventifque petivit.
Ad hanc formam pertinet, quod ait Plato libro De le¬
gibus nono: Tas 4 T nonay Ewmycias Dre duerusperi,
1. ©. Malorum autem confuetudinis fugito irreverfim, hoc
eft, ne refpiciens quidem à tergo. Allufit autem ad
Eurydices fabulam , cui lex erat diéta ze refpiceret. Item
in Genefi, Lot jubetur ¢ Sodomis fugere éuemepertl,
Et Virgilius : `
Tranfque capat jace, ne refpexeris.

Tum equis, tum velis. Exftat & tertia le&io, Tum eguis, tuns

conje&ura : que tamen in noviflimis cperum Ciceronis editioni¬
bus in textum, velut auétoritate veterum codicum nitens, recepta
eft. At loquendo fic, Tum eguis, tum vero quadrigis, figura omnium.
maxime poetica videtur figura , & dx dvolv: per quadrigas enim ,
quadrigarum equos (qui & quadrijuges appellantur) fcimus intelli¬
gi. uod fi hac figura uti voluiflet, particulam T4» huic fer¬
moni non adhibuiffet , ſed copulativam Er dicens, Eguis G qua¬
drigis, i.e. Quadrijugis equis. Nif forte aliquis, vitans hujufmo¬
di figuram (ut certe vitanda et) eguis exponat msp ray xernray ,
quadrigis autem de equis currui junétis : aut certe, quoniam addi¬
tur poeticis, infolitum nefcio quid, & à communi ufu remotum
fignificari exiftimet. Verum enimvero quum hæc lectio, Tum eguis,
tum vero quadrigis, ex conje&tura duntaxat profecta fit, eam illi
tueantur qui excogitarunt. Interim fi illis in contextum eam reponere
permifum fuit, liceat mihi quod longe minus eft „meam non ipfi
Ciceronis loco , fed tantum his annotationibus inferere : & qui¬

lii locis contigiffe paulo ante oftendimus , idem & in hoc accidif
fe: ut nimirum duorum loquendi generum diverforum yerba per¬
mutata fuerint: & me fufpicari Ciceronem ita feriptum reliquiffe »
Curfu corrigam tarditatem, tum remis tum velis: aut (quoniam {cribis
poema ab co noftrum probari) quadrigis poeticis. Ac de his qui¬
dem locis quid præterea dicam, non habeo. Reliquum cft ut illius
| generis loquendi , Equis viris, citra proverbialem figuram , atque
adeo citra metaphoram ufurpari, pauca ex multis exempla profe¬
ram: quo major iis quæ dixi, fides adhibeatur : Ciceronem videli¬
cet Remis & velis, Equis & viris, non autem Equis & velis dixif¬
fe. Livius: Quacunque ibant, eguis virifque longe ac late fuſo agmi¬
mine immenfum obtinentes loci. Idem: Armis, viris, equis, com¬
meatibus juvant. Salluftius: Eguis, viris, pecunia amifa, nunguan
defefi funt armati de imperio certare. Cæfar De bello civili lib. 111.
Pompejani, quod is mons erat fine aqua, diffift es loco, relicto monte,

legendum puto: hæc verba, Univerfi juris ejus (quæ vir doctiflimus
Petrus Viđtorius ex antiquo exemplari profert, fenfum qualemcun¬
que ex iis elicere conans) veftigia effe hujus antique & vere le@io¬
nis, Univerfi viris equis, perfuafum habens: & vel ipfi Vi&torio, ni
fallor, facile perfuafurus. Cæterum ne quis exiftimet in hoc dune
taxat cafu hanc fermonis formulam efterri folitam , en apud Salu¬
ftium: Udi quemque periculum ceperat, ibi refiffere ac propulfare: ar¬
ma, tela, egui, viri , hoftes argue cives permifli- Et ita quidem in
propria fignificatione , ei abfque metaphora uti dixi. Aptiffima
autem metaphora equis virifque îd fieri dicitur, quod omni vi¬
rium contentione fit: quum equi & viri, i. e. equitatus & peditatus ,'
milites omnes, & totum belli robur (externa adjumenta excipio)
complectamur. H. Stephanus,

XIX.

gi]

-ii de HDC E A

ver