Page 74 [74]
ait ID SD ER
gi: fed excutit , quicunque is fuerit , qui non apte
norit infidere tergo. Statım docetur faftum , doce¬
tur arrogantiam: admonetur licere quicquid libet,
Audit, omnes omnium pofleffiones efle Principis,
Principem effe fuperiorem legibus: 1n pectore Prin¬
cipis omnem legum & confiliorum mundum cfle re¬
conditum. Audit facras majeftates , ferenstates , divi¬
nitates, terreftre numen, & hujufmodi magnificos titu¬
los. In fumma, dum adhuc puer eft , nihil aliud
difcit ludere , quam tyrannidem. i Mox rapitur ad
puellas , invitant , laudant , inferviunt omnes. Hic
adeft æqualium effceminatiflima turba , nullus rifus,
nullus fermo, nifi de puellis. Sub hæc alca , cho¬
reæ, convivia, citharæ , difcurfus : in his ætatis 0¬
ptima pars *conteritur. Quod fi quando libeat lite¬
ris oblectare ocium , leguntur aniles fabule, aut his
perniciofiores hiftorie. Ex his animus nulla præ¬
munitus antidoto , imbibit admirationem & zelum ,
ut Græci vocant , alicujus pettilentifimi Ducs, pu¬
ta Julii Cæfanis , aut Xerxis, aut Alcxandri Ma¬
gni. Atque in his ipfis que peſſima funt , maxime
placent. Ab his impetus dementes , ab his exem¬
plum peffimum fumunt. Ponc nunc , fi placet, n=
genium non deleétum € multis , qued oportuit, fed
qualecunque contigit. Pone tam corruptam educa¬
tonem, quæ vel Ariftidis ingemum poflet corrumpe¬
re. Pone tot adulationis venena, pone delitias, qui¬
bus male convenit cum fapientia , pone voluptates ,
pone fortune fplendorem, pone poteftatem, ponce æ¬
tatem ferocem , & fuapte fponte proclivem ad pefh¬
ma. Super omnia , pone pectus falfiffimis infectum
mentis ad gerendam rempublicam , parum fapientér
adminiftrat? Sed juvenis cft , inquiunt, fapiet aliquan¬
do rerum ufu. At Principem non oportet efle juve¬
nem, etiamfi juvenis fuerit, Et cum miſera eft o¬
mnis prudentia , quæ colligitur ufu rerum , tum in
Principe miferrima eft. Nimio conftabit reipublica ,
Principis fui prudentia, fi gerendo bello difcet bellum
rem cfe modis omnibus fugiendam. 51 non prius 1n¬
telligat , magiftratus integris viris effe committendos ,
quam improborum temeritate rempublicam labefaćta¬
tam confpexerit. Nec eft committendum , ut ficuti
qui cithara difcunt canere , prius quam artem aflequan¬
tut, citharas aliquot obterunt ac perdunt , quemad¬
modum {cripfit Xenophon : ita Princeps reipublicæ
pernicie difcat rempublicam adminiftrare. Non mi¬
rum igitur, fi quando videmus evenire, ut praepotte¬
re res geratur: nimirum ut cum affectus è corpore or¬
ti, ab animo coerceri debeant: ab animo perturbatio¬
nes proficifcantur in corpus , ut oculus minus perfpi¬
ciat quam reliquum corpus: ut omnibus noxius fit ac
peftilens, qui Dei vicem gerens, omnibus debuit efie
falutaris. An non videmus egregia oppida à populo
condi, à Principibus fubverti? Rempublicam civium
induftria ditefcere, Principum rapacitate {poliari? Bo¬
nas leges ferri a plebejis magiftratibus, à Principibus
violari: populum ftudere paci, Principes excitare bel¬
lum. Hæc, opinor, dederunt occafionem adagio quod
retulimus, à quo quidem , nefcio quo pacto, longius fu¬
mus digrefli: fed jam ad id redimus. Dictum cft igitur:
Aut fatuum, aut Regem nafèi oportere, quod hujufmodi
ferme fuerint barbari Reges apud- veteres, quorum uti¬
nam noftræ tempeftatis Principes fint difimillimi.
Nam & fatuis ob inopiam mentis omnia permittuntur.
Et Regibus ob potentiam omnia laudi quoque tri¬
buuntur. Poflimus & de pari Regum ac fatuorum
felicitate dictum interpreta, quod Regibus quicquid
volunt , fortuna fuppeditet. Fatui yero non minus
felices fint fua philautia , per quam fibi putant nihil
bonarum rerum deefle. Porro proverbium apud Ro¬
manos natum videtur , apud quos Regis cognomen
crat invifum , ceu barbarum ac tyrannicum ,& pugnans
cum publica libertate, quam illi velin primis tum fe¬
I í
A
È ra SAS
Il. Minutula pluvia imbrem parit.
Henddes pepo Pov id eft , Minuta guitula im¬
brem parientes. Quoties res to pufilla crefcit in mas
jus. Quemadmodum apud Plautum in Menzchmis:
Nanc in te cadunt folia, poft cadent arbores.
uare in minutis vigilandum, ne paulatim incidamus
in maxima incommoda, admonente proverbial: fenas
rio:
112
Ei un uAdaseis pure SA US TH pei dova.
i. e. Majora perdes, parva ni fervaveris.
Eft enim p/ecas tenuis irroratio , qualem reddunt &
nebulæ denfores.
Wl. Citra vinum temulentia.
X'ow@ pe » 1. €. Ebrietas abfque vino. Theophra¬
ftus, ut teftatur in Sympofiacis Plutarchus, rà xpde
dowoy wlw mænd, de Tonftrinas ebrietatem abfque
vino vocabat. Propterea quod illic defidentes, fermo¬
nibus ita temulenti redderentur, ut non aliter effuti¬
rent quicquid effet in animo, quam inter pocula {o¬
lent cbrii, voces interdum per temulentiam effutien~
tes, per jugulum, ut ait Plinius, redituras. Horatius
infolentiam ebrietarem appellat: Fortunaque dulci ebria.
centiamque morum, que fecundis rebus comes efle
confuevit. Et et hæc quidem non paulo pericu¬
lofior illa quam vinum adduxit. Siquidem vini æ¬
ftus pauculis horis, aut etiam fomno defervefcit i
hæc multisin omnem ufque vitam durare confucyit,
IV. Palmam ferre.
Palmam ferre, & palmam tribuere & palmam pre¬
ripere , & his confimiles orationes , tametfi propter
frequentem uſum fimplices efle videantur, tamen pro~
verbiali fchemate di&e funt : neque enim palma per
fe victoriam fignificat, fed arborem EumedoguRroy spia
perpetuo virentem frondibu: , quam Greci pomxa vos
cant. Cur autem ab hac potiffimum fumpta fit meta¬
phora ; illud arbitror in caufa fuiſſe, quod quemad¬
modum in convivialibus quæftionibus refert Plutar¬
chus, hæc una fucrit communis omnium facrorum cer¬
taminum corona , cum alioqui finguli ludi peculiares
quafdam arbores aut herbas haberent, quibus victores
infigniebantur : veluti laurum, oleam , myrtum, a¬
pium. Præterea funt qui putent hanc arborem initio
Phæbo facram fuiffe ante laurum, & antiquifimum
viétoris infigne fuifle palmam, non aliam quampiam
arborem. Quamobrem autem hæc arbor potiflimum
dele&a fit ad cum ufum ab antiquis, A. Gellius cau¬
fexto , fcribens arbori palmæ peculiare quiddam inefle,
quod cum ingenio fortium virorum conveniat : Marg
f faper cjus, inquit, lignum magna pondera imponas , ac
tam graviter urgeas onerefque, ut magnitudo oneris fuftis
neri non queat: non deorfum palma cedit, nec infra flettia
tar , fed adverfus pondws refurgit, & furfum nititur, rea
curvatargue: hujufque tam ftupendæ rei citat auctores,
Ariftotelem in feptimo Problematum libro, & Plutar¬
chum in oétavo Sympoñacorum. Et Plutarchi gui¬
dem verba fuper hac re reperi in eo quem Gellius citat
libro : gonn G D ÉVA0y, dy druder Jnbeis Bapumé(ys, # are
OnCouvov Gd\dony , Aa ver TY Ges eyo Toy , wares
ay nse Swov tõ PiceCouww. ta dy à me an abats dys
vas is. on I X Um deveas È MANNU narra dn
Gus mesa nduifortes. ci éppouYows Omolon T onyo
# movoy Tis ropan, ¿Bd à, mis Peovii nou emee (povTey 1 we
Evy. e. Nam palma lignum , fr [uperimpofito pondere
graviter premas , band deflettitur deorfum , vernum in
contrariam curvatur, perinde quafi refiftens oneri vim fa¬
cientt. Toc ipfum (ane accidit & in certaminibus athleta¬
rum. Etenim qui per imbecillitatem animique molliciens
cedunt illis, eos premendo deflettunt. At gui fortiter in
in co Studio perdurant , hi non modo corporis robore , verem
ettam animi prudentia provebuntur atque augentur. Idem
affirmat Plinius libro decimo fexto , capite quadragefi¬
mo fecundo: Pond, inquiens, fieffinere valida, abies,
larix, etiam in tranfverfum pofite. Robur, alea incars
* Supple particulam 7°, que excideras. È
vantur