Page 21 [21]
5
fubinde citatur , tum ab aliis, tum ab Athenzo in Di¬
pnologia , Clearchus Solenfis Ariftotelis auditor , &
Aniftides : deinde Zenodotus , qui Didymi'Tarrhzique
parcemias in compendium redegit. Citantur & Theo¬
phrafti proverbia incommentariolis Demofthenis. Un¬
de liquet & illos hifce de rebus commentarios reliquif¬
fe. Neque me fugit , id operis Zenobii nomine cir¬
cumferri. Verum quoniam invenio quædam apud Ari¬
ftophanis interpretem, Zenodoti ejus, qui Didymum
ac Tarrhæum in compendium redegerit , nomine re¬
lata, qua ad verbum in hujus commentariis leguntur,
velim mihi citra fraudem efle , quod is quocunque fue¬
rit nominc, quid enim refert? in hoc opere Zenodoti
titulo adducctur. Hic præter alios Milonem quendam
parcemiographum allegat. Citatur & Dæmon quif¬
piam, cum ab aliis compluribus , tum ab co qui di¬
étiones aliquot cx orationibus Demofthenis eft inter¬
pretatus, qui multos de proverbiis libros videtur com¬
pofuifle. Nam citatur thee xL. Exftant & Diogenia¬
ni colleétanca. Hefychii prefatio teftatur ab iplo co¬
piofius explicata proverbia , quæ nudius recenfuiffet
Diogenianus , etiamfi opus ipfum pugnat cum fuo pro¬
logo: cum 1s nomenclaturam auctorum profiteatur ,
hil effe poffit magis : unde in conjecturam adducor ,
opus hoc copiofius ab auĉtore defcriptum , poft abalio
quopiam in compendium contraétum. Suidas, qui &
ipfe in hoc numero ponendus cf , Theetetum quen¬
dam adducit, qui de proverbiis confcripferit. Sed quid
ego hos, cum fapientes illi Hebræi non dubitarint hoc
titulo libros aliquot edere , & arcani numinis adoran¬
damyfteria parœmiis includere , in quibus eruendis tot
tantorum Theologorum ingenia defudarunt , hodieque
defudant ? Nec illud argumentum leve , quod inter
bonos auétores, ut quifque fuit cruditiffimus eloquen¬
uflimufque , ita quamplurimum adagiorum fuis libris
afperfit. Et ut à Gracis exordiar , quid magno illo
Platone, ne dicam divino , mmporusmdésepov, ut fic dixe¬
rim ? Ariftoteles , ferius alioqui Philofophus , haud¬
quaquam gravatur, fuis illis difputationibus parœmias
crebras ceu gemmulas intertexere. Quem quidem fi¬
cut in ceteris., ita hac quoque in parte Theophraftus
eft æmulatus. Plutarchus gravis fan@tufqueac pene te¬
tricus autor , quam multis, undique {catet adagiis ?
quem nec piguit inter problemata quafdam paræmias
& proponere & excutere , idque Ariftotelis exemplo.
Jam ut ad Latinos veniam , omiffis utroque in genere
grammaticis ac poëtis, nifi fi quis in his M. Varronem
exiftimatannumerandum , qui Menippeis illis fuis pro¬
verbiales indidit titulos, ut plane confentaneum fit il¬
Tum argumenta fabularum non aliunde , quam a pro¬
verbus fumpfiffe mutuo , Romani principes non exi¬
{timarunt inferius efle majeftate imperiali, ut magnis
de rebus confulti proverbio refponderent, quod etiam
nunc exftatin Digeftis, #7 miv@ , 27 maven, Sr ape
astov, i. €. Nec omnia, nec pafim, nec ab omnibus.
Denique quis aufit hoc genus faftidire , cum videat fa¬
crorum vatum oracula quædam proverbiis conftare?
Quorum de numero eft illud: Patres noftri comederunt
uvam acerbam, & dentes noftri obftupuerunt. Quis non
etiam veneretur , ut rem quampiam facram , & my¬
fteriis accommodatam , cum ubique nobis imitandus
Chriftus ipfe peculiariter hoc fermonis genere dele¬
ĉtatus fuifle videatur. Apud Græcos hoc adagium fer¬
= EUG, cm 2 xaen8 mT dévdpoy yvwouw, i.c. E frotta arbo¬
rem judico. Apud Lucam item legitur, # ye és devdpor
XAA, mSv xæpnv oxngov, ¥de dévdpov oumtay, megy KATY
xomnov ; i.c, non enim eft arbor bona, que fruttum fa¬
ciat vitiofum , neque arbor vitiofa, que frutlum faciat bo¬
num. Apud Grecos Pittacus Philofophus confultorem
{uum ad puéros turbine ludentes mittit , à quibus de
ducenda uxore proverbio doceatur , audiatque mlw &
amv ae Chriftus puerorum citat paræœæmiam „ fic in
foro ludentium , $vA/cegdo Ju, À ox Wernoecte* eon¬
viou vu, è coe uraut , 1. C.
bil, E non faltaftis : cecinimus lugubre , & non plora¬
A
fis. Cuifimillimum eft illud’Theognidis, fi facralicet
conferre profanis :
sd Do Zoe,
O88’ Sav avias avdedvd 5 ŠT dirty.
i.e. Non etenim cunêlis placeat vel Jupiter ipfe,
Scn mittens pluviam, fen Cohibens pluviam.
Quod fi quem movet antiquitatis auctoritas, nullum doz
ctrine genus antiquius fuifle videtur, quam paroemias
rum. In his ceu fymbolis tota ferme priſcorum philoſo»
phia continebatur. Quid aliud veterum illorum fapien¬
tum oracula quam proverbia? Quibus tantum honoris
habitum eft shank ut non ab homine profeéta, fed ccelitus
delapfa viderentur. E ce/o,inquitJuvenalis,de(cendit rvé¬
D aaurov, i. C. Nofteteipjum. Proinde pro foribus templo¬
rum veluti digna diisinferibebantur : pafimque colum¬
mis ac marmoribus infcalpta vifebantur tanquam immor-=
talidignamemoria. Quod fi minutula quæpiam res vi¬
detur adagium, meminerimus ifta non mole, fed pre¬
tio æftimari oportere. Quis enim fanus non pluris fa¬
ciat gemmulas quamvis perpufillas , quam faxa ques
dam ingentia? & ut, au&ore Plinio, in minutiflimis
animantibus, velut araneolo culiceque, majus eft na¬
ture miraculum, quam in elephanto , fi quis modo
propius contempletur: itidem in re litteraria nonnun¬
quam plurimum habent ingenii, quæ minima fünt.
VI. Ap QUOT RES UTILIS PAROEMIARUM COGNITIO:
Reliquum eft, ut paucis oftendamus, non minus
utilitatis ineffe proverbiis, quam olim adfucrit digni¬
tatis. Conducit autem parcemiarum cognitio, cum ad
alia permulta, tum potiffimum ad quatuor : ad phi¬
lofophiam, ad perfuadendum , ad decus & gratiam
orationis , ad intelligendos optimos quofque auéto¬
res. Principio, ne cui mirum vidcatur , quod pro¬
verbia dixerim ad philofophiæ fcientiam pertinere,
Ariſtoteles apud Synefium exiftimat nihil aliud effe
parcemias, quam reliquias prifce illius phifofophia,
maximis rerum humanarum cladibus exftin&xe. Eass
que fervatas efle, partim ob compendium brevitatem¬
que „ partim ob feftivitatem ac leporem: ideoque non
egniter nec ofcitanter, fed preffius ac penitius infpi¬
ciendas: fubefle enim velut igniculos quofdam vetu¬
ftæ fapientiæ , quæ in perveftiganda veritate multo
fuerit perfpicacior, quam pofteriores Philofophi fue¬
rint. Plutarchus item in commentario, cui titulum
fecit, quo patto fint audiendi pocte , veterum adagia
fimillima putat facrorum myfteriis ,, in quibus maxi¬
mæ quæpiam res ac divine minutulis & in fpeciem
pene ridiculis ceremoniis fignificari folent. His enim
tam brevibus diétis per involucrum quoddam cadem
innui, quæ philofophiæ principes totvoluminibustra¬
diderunt. Neque enim aliud fibi velle parcemiam il¬
lam Hefiodiam, Mate yu evito, quam quod Plato
tum in Gorgia, tum in libris politicis , tam multis
argumentis conatur oftendere, Beahoy iva 10 ¿dis È
adixév, 1. e. Satius efe injuriam admittere; guam inz
jeriam inferre. Quod autem unquam dogma proditum
eft a Philofophis, vel ad reéte inftituendam vitam falu¬
briùs, vel Chriftiana religioni vicinius? At rem tan¬
tam videlicet, tantillum proverbiolum complectitur,
[Aéoy fuuov mavros , 1. ©. Dimidinm plus toto. Nam
uitotumaufert, is alterum fraudat , ut cui nihil reliqui
oe Contra, qui dimidium dumtaxat accipit, is ali¬
qua parte fraudatus videtur. Preeftat autem fraudari,
quam fraudare. Præterea fi quis Pythagoricum illud,
yg TF DiAwy, 1.€. communes res amicorum, diligen¬
tius penitiufque difcutiat , nimirum inveniet in tam,
brevi dicto, felicitatis humane fummam efie compre¬
henfam. Quid cnim aliudagit Plato tot voluminibus ,
quam ut communitatem perfuadeat , & hujus auéto¬
rem amicitiam? Quæ f mortalibus perfuaderi queat,
illico faceflant é medio, bellum, invidia , fraus : bre¬
viter univerfum malorum agmen femel è vita demi¬
gret, Quid aliud egit princeps noftre religionis Chri :
ftus? Nimirum unicum duntaxat præceptum mundo
tradidit caritatis , admonens ab ea una, fummam &
legum & prophetarum pendere, Aut, quid aliud hor¬
Tom. Il: Aa ratur