OCR
Cornix corí nici ocul. cit, tat Fabius in o&auo Inftitutionum libro, Magnorum fuminum nauigabiles fontes funt . Eam fentenrid ait fe iuuene decantara fuiſſe Significat autem, prepotentiti quantulacunque plus pollere quam yniuerfas tenuium opes.Czterum notat Fabius hoc fententiatum genus,quod palam fall videantur, Generofioris arboris ftatim planta cum fruQu eft. 74 Simillimam huic eodem loco fubiicit, Generofioris arboris ftatim planta cum fructu eft, Quo quidem id innui viderur,egregia benéque nata ingenia,{tatim maturefcere,& ad frugem peruenire . T'axat Fabius & hoc fententiæ genus. Mihi ramen vifum eftin adagiorum catalogum has quoque referre, quod vulgo celebres fuiffe teftatur: & impudentior hyperbole, ficut paulo fuperius dictum cft,non reiicitur ab hoc ggpere. Cornicum oculos configere. 7 M.Tulliusin orationé pro Muræna fcribit ad hunc modum, Deinde ctiam fiquid apud maiores noftros fuit in ilto ftudio adinirationis, id enunciatis veltris myltetiis, torum eft cotemptum & abieétum.Pofler agi lege nécne, pauci quondam fciebant. faltos enim vulgò non habebant. Erantin magna potentia qui cõfulebantur, à quibus ctiam dies tanquam à Chaldæis petebantur . Inuentus eft feriba quidam Cn. Flauius, qui comicum oculos confixerit , & fingulis diebus edilcendos faftos populo propofuerit, & ab ipfis iureconfultis , corum fapientiam compilarit.Itaque irati illi, quod funt veriti ne dierîi Tatione peruulgata & cognita, fine fua opera lege poflet agi: notas quafdam compofuerunt, vt omnibus in rebus ipfi intereffent. Idem in actione pro L. Flacco, Hic Hercule cornici ocuJum, ve dicitur. nam hune Hermippum hominem eruditum, ciuem fuum,cui debebat efle notiflimus,percuffit. Porrò prouerbium natum fit ex apologo quopiam, an ex euentu, an ex metaphora fumptum , non fatis liquet. Vndecunque fluxerit, perinde valere videtur, cornicum oculos cofigere,quafi dicas, nouo quodam inuento veterum eruditionem obfcurare , efficeréque vt fuperiores nihil fciffe nihil vidiffe videantur, Efertur autem per ironiam.In eadem fententia vfus el diuus Hieronymus,Apologetico aduerfus Rufinum fecundo, Nunc vexo quum pro yatietate regionum diuerfa feratur exemplaria, & germana illa antiquaque tranflatio corrupta fit atque vioJata: noftri arbitrii putas, aut ex pluribus iudicare quid verfum fit, aut nouum opus in vere condere: illudentibúfque Iudæis,cornicum(yr dicitur)oculos configere.Hæc Hieronymus, fentiens quaf {ua caftigatione prolata, Iudxi iam nihil fcituri viderentur:à quibus id temporis Veteris reltamenti veritas petebatur . Nec admodi diverfè vfurpauit Macrobius libro Saturnalium feptimo.Et quia,inquiens , his loquendi labyrinthis nos impates fatemur,age Vecti,hortemur Euftathium vt recepta contraria difputatione, quicquid pro vario cibo dici poteſt,yelir communicare nobiſcum: ye ſuis telis lingua violenta fuccumbar & Græcus Græco etipiat hunc plaufum , tanquam cornix cornici oculos effodiar. Ha@enus Macrobius. Illud nõ abs re fuerit admonere lectorem , Vt etiam atque etiam cõfideret num cornicum viuacitas & concordia huic adagioni locum fecerit . fiquidem cornix antiquitus concordia fymboJum erat, Eiufdem viuacitas etiam Graco prouerbio celebrata elt:vt is videatur cornicum oculos velle configere, quifquis ea qug antiquitas magno confenfu approbauit, damnare ac refcindere conuelleréque conetur. Nec admodum abfurdum ft uis in hunc modum accipiat „yt dicatur oculos cornicū condc qui perfpicaciffimis ocularifiimifque vifum adimar, of fundarque tenebras : aut qui rem ipfifimam acu, quod aiunt, tangat: tantus videlicet artifex vt non folim fcopum, a uem, verum & ipfos oculos iaculo feriat. Gladiatorio animo. 76 Prouerbii fpeciem habet quod legimus in Phormione Terentiano, Hem gladiatorio animo ad me affe@ant viam Quo fignificatur,ita tendi ad nocendum alteri,vt id cum proprio etiam periculo tentetur,animo pertinaci, paratóque vel perdere vel perire. Nam gladiatori compofito ad certamen hac pune propofita fors eft, aut occidere fi occupaucrit, aut occumbere fi cellaucrit. Ariftoreles audacia huiufmodi cum propri falutis contemptu coniunctam,Celticam appellat. Frufto panis. Frufto panis,pro re quantumlibet pufilla ac vili noftris quoque temporibus vulgo diĉtitant.M.Cato in Oratione Li M.Cælio vilitatem opprobrans, non loquendi tantüm, verüm etiam tacendi, Frufto, inquit, panis conduci poteft vel yti taccat, vel vti loquatur . Ciraturlocus ab A. Gellio in No&ibus Articis. Videtur hyperbole fumpta vel àcanibus, quos frufto Panis inuitare ſolemus,yel à mendicis, uem mater amictum dedit obferuare. Quem mater amiétum dedit obfernare, pro eo quod eft Pueriliter ex alieno prafcripto viuere, legitur apud Quintilianum lib.ş.Nam quid, inquit, illa miferius lege, velutipræforut a= 78 Ug matas infantibus literas profequentium,é& vt Græci dicere folentquem mater amictü dedit, follicite cuftodientia 2 ex Fabii verbis apparet, Græcis in prouerbio fuille. Vfurpat autem & indicat adagium Lucianus in Nigrino , xo} atw ó 0s oms Ë TÁY& Tis (217805 ty owm id elt, Et ynde hic patto?atque fortaflis materna veftis eft. Dicuntur hæc fcommatain cam qui verſicolore vefte amictus aduenerar. Plutarchus in comen tario de Fortuna Alexandri, Axlw yyzstov ados, Quetovre rub TUC LD À argos eT cue, xxterds Ty nee aKe. 1d elt More pufillı pueri feruanté amictum ra ill pattie confuctudo, veluti nutrix, addiderat . Quin hoc ipfum quo nihil iam tritius, Ex praferipto viuere, prouerbiali metaphora diCum apparet,tracta videlicet à pueris, quibus, vt inquit Plato, pro viuere, è Ti ygapidi id cftin tabula exaphiaria, doctor exemplar pizferibit quod imitantes, literară notulas confucféant effingere, Hocimitationis genus velut addi&ū ac feruile ridet Horatius, O imiratores feruum pecus, vt mihi fepe Rifum,fepe iocum veltri mouere tumultus, Et Fabius nihil purat ad bené dicédum inutilivs, quam ita feruire præceptis artis , yt non aufis digitum latum ab illis difcedere,fiquando caufe ratio poftulabic. Quid diftent era lupinis. Prouerbit faciem habet quod eft apud Horatium in Epift. Nec tamen ignorat quid diftentæra lupinis. Id cft, nouit difcrimen rerum vilium & pretiofarum. Agit au tem Horatius de iis qui beneficia nonita conferuntin quof uis, velut abiicianr, fed ita collocant vt expendant & eius meritum ac dignitatem cui preftant,& pretium muneris quod lar giuntur . Porrò lupini vilitaté prouerbialiter notauit & Iuuenalis, -tunicam mihi malo lupini, Quam fime toto lander vicinia pago. = Notar & Lucianus in libello De mercede feruientibus, quum rogat num y{queadeo defuerit lupini & aqua fontana copia, ytin eam fefe coniiceret feruiturem. Me mortuo, terra mifceatur incendio. 80 Extat Gracus fenarius quesiuiadys apud Suetonium Traquillum in vita Neronis, Emsi Faroj Tos vola un LATE zel. Me mortuo conflagfct humus incendiis, Quod quuma quodam fermone communi diceretur , Nero refpondens, Imò,inguit, tust görs id elt, Me viuo.alludens ad vrbis incendium quod paulo polt effecit. Meminit huius pro uerbii M.Tullius libro De finibusbonorum tertio,Quoniamue illa vox inhumana & fcelerata dicitur eorum qui negant i recufare quominus ipfismortuis,terrarum omnifi deflagratio confequatur:quod vulgari quodam verfu Græco pronuntiare folent. Item Sencca libro De clementia fecundo, quum dicit multas yoces magnas,fed deteftabiles, in yitam humana petuenifle,celebréfque yulgo fieri,vtillam, Oderint dum metuant.Cui,inquit,Grecus verfus fimilis eft, qui fe mortuo terram mifceri ignibus iubet. Quin cadem fententia hodiéque vulgo durat inter mortales. Mihiinguiunt, morienti mundus vniverfus moritur. Qua fignificant nihil fua referre quid po{teris accidat vel boni vel mali quum ipfi tollantur è vita, nequaquam fenfuri. Mare celo mifcere. Sr Mare cælo mifcere, Prouerbialis hyperbole eft;pro eo quod eſt,omnia perturbare, nihilque non tacere. T.Liuius, Quid eft quod celo terram, terre celum mifceant? Ideni alibi, Quid tandem eft cur calum ac terras mifceant? Iuuenalis, —clameslicer,& mare celo Confundas:homo fum. Lucianus in dialogo Promethei & Mercuri snou) dA TOTO È XLI TO ASV TË yii Tor oe gevoy rag ee: id eft, Quid igitur oportebat ea gratia,terra(quod dici folet)mifcere calum? Ver= gilius in quinto,de Iunone omnia tentante, -maria omnia cælo Mifcuit. Idem paulo diuerfius in duodecimo, --non fi tellurem effundat in vndas Diluuio mifcens,cehimye in tartara foluat. Ariftophanes in Lyfiftrata,non diffimili figura dixit; =r dat) Trew veoTeege Ford Zads WiCocuems. —quin & fupera infera reddet. Iuppiter altifremus. à : Plutarchus in vita Romulific vfurpat,vt calum terre mifceae, qui ex hominibus deos, ex diis homines faciunt, & qua funt hominum fabulantur de diis , aapyavee 2) oud TANTEN TUA Somme TS deeTHsskvocn0y k dravyes.ovecrves & epi plexCiaresy Id eft, In cotum abnegare diuinitatem virtutis, impium eft & ingenerofum:ceterùm celo mifcere terram,{tuporis eft, Mifcebis facra profanis. 82 Fas& nc Confimili figura dixit Horatius, Id'eft,Nihil non facies. Itemy-c6fandens faſque nefalque, cofuide uibus Ex prefcri id eft, Celuri ter= re mifcerei id eſt, --Mifcebis facta profanis