Page 86 [86]
OCR
JI Seruire fcenæ. ol Marcus Tullius feruire {cena dixic, pro co quod eft Yeruire tempori,& rebus prefentibus fefe accommodare.Tranf lata a ftrionibus fabularum metaphora , qui non fuopte iudicio agunt , fed hoc vnum fpe&ant vt quouis modo populi ocalis placeant, alioqui explodendi, cxibilandique, Sic cnim fcribit ad Brutum , Tibi nunc populo & fcenæ , vt dicitur , feruiendum cit. Nam in te non folùm exercitus tui, fed omnium ciuium ac penè gentium conicéti funt oculi, Quadrabit & in cos qui negotium aliquod fufceperunt illunde neceffe fit aut cum fumma laude aut ſumma cum ia difcedere , propter plurimorum expečtationem, Pore viro fapienti, monuit & Pho y dey id eft, Temporibus femper cautus feruire memento, Nec reñare velis aduerfum famina venti. Porrò metaphora hæc du&ta eft à nauigantibus , quos necelfe cit femel ingreflos mare , ventorum atque æftus arbitrio ferri, fuuftra conacuros,fi velint aducrfusifta pugnare, Vti foro. 92 Huicaf fi anse agende, vi foro, pro co quod elt prefentem rerum {ftatum boni confulere , & vrcunque fefe obrulerir fortuna, ita animum applicare. Terentius in Phormione, Scifti vti foro. Donatus vulgare prouerbium admonet efle,ductamque metaphoram a mercatoribus,qui non ante locum commerci) preferibunt quanti vendant qua aduehunt, fed fecundum annonam fori, quam deprehendetint, confilium de non vend ae eft dendis aut vendendis mercibus fuműt, Seneca, Vtamur foro, & quod fors feret, æquo feramus animo.Idem epiftola 72. Sub manu nafti dixit, pro ex tempore. Ergo cOfilium, inquir, {ub die nafci deber,& hoc quoque tarSub manw dum eft nimis:fub manu,quod aiunt nafcatur. Polypi mentem obtine. 93 Extat apud Græcos adagium in hunc ordinem referendum, æviuærdos roy ixe ,id eft, Polypi mentem obtine. Quo iubemur pro tempore alios atque alios mores , alium atque alium vultum {umere . Quod in Vlyfle videtur Homerus laudarc, qui cum av\urgozoy appellat, id eft , moribus verfatilibus . Adagium natum eft à pifcis huius ingenio , de quo meahurgozes. minit Plinius libro nono capite vicefimofecundo : præterea Lucianus in fermone Menelai ac Protei : fcribúntque colorem mutare , maxime in metu . Nam perfequentibus pifcatoribus, petris affigit fefe:& cuicunque petra adhaferit, eius colorem corpore imitatur: videlicet ne queat deprehendi. Quin, ytrefert Bafilius magnus, pifces imagine falfa decepri, nonnunquam annatant, yltro fefe predoni offerentes. Porro proucrbium fumptum eft ex Theognide , cuius hodie diftichon eft de Polypo, citatarque a Plutarcho in libello mgh AVON cs, Tehvarsos yoy 14 DUA hsKQv305 WTI ATE, Ti mporopudnonyzois idbiv epavn. id eft, Mentem habcas vafri polypi,qui protinus illa, Se quibus admorit,faxa Le refert. Clearchus in prouerbiis,tefte Athenzo, citat hoc diftichon, tacito authoris nomine, Isa os ust Te y voy vooy À LIA flows, Toiaw tpagus tay ay x04 eds Niue fan. id eft, Polypi ingenio mihi fis nate Amphiloche heros, » Vttemet populo,quencunque accefleris,aptes. Citat idem carmen Plutarchus ex Pindaro. ynde & verfus ille prouerbialis celebratur, Amor dh dA olor SK qe éme. id eft, Proque loco nunc hunc fieri;nunc expedit illum. Qui nos admoner vtinos ad omnem vitæ rationem accommodemus, ac Proteum quendam agentes , prout res poltues, labir ; in quamlibet formam tranffiguremus. Plutarchus ZA oios Kro- item kA oios youa, dixit pro eo quod eft , in diuerfam co fenfio tentiam . Quod quidem norat & Ariftophanesin Pluto, qui monet viuendum efle cedars taryogios , id elt; moribus re_ gionis ac vernaculis, Eodem pertinet & illud , voos Ke your Lex , Ctiam og, id eft, Lex , etiam ipfa regio. Quo fignificatum eft , vniipfaregio, cuique regioni quedam peculiaria eile in{tituta, que hofpites non damnare, fed pro virili noftra imitari atque exprimere debeamus . Neque quifquam exiftimer hoc adagio doceri fædam adulationem, qua quidam omnibus omnia af fentantur: ant vitiofam morum inaqualitatem, quam HoTatius eleganter taxat in Sermonibus , quamque hiftotici notant in Catilina,atque in Anedio Caflio Imperatore : denique literæ diuinæ in quouis improbo , quum aiuntftultum perinIn Alcibia- de atque lunam immutari : quum fapiens , folis exemplo , fui femper fit fimilis, Nam in Alcibiade dubites yitióne an lau di danda fit: certé feeliciffima quedam & admiranda fuit mo rum & ingenij dexteritas : quific polypum agebat, vt Athe~ nis, dictertis & falibus luderet: equos aleret, comiter & eleganter viueret: idem apud Lacedemonios radebatur, pallium geftabat, frigida lauabat: apud Thraces belligerabatur,acpotabat, Vbiyero perueniflet ad Tiflaphernem, deliciis , mollicic , faftúque iuxta gentis morem eft vfus , Sed eft quedam difficilis ac prafrata morofaque fimplicitas imperitorum, qua poftulant vr omnes vbique ipforum duntaxat moribus vuant, & quicquid aliis placet, id damnant. Rur{um elthonelta quxdam ratio , qua boni viri nonnunquam alienis moribus obfecundant, ne vel odiofi fint, vel prodeffe non poflint, autvtè magnis periculis femet aut fuos eximant, id tamen ita chriftiano faciendum , vt abfit peccatum omne & maximè mendacium . Quemadmodum fecit Vly& fes apud Polyphemum multa fimulans , apud procos mendicum agens . Item Brutus adfimulata {tolidirate , Dauid etiam fimulata infania. Quin & diuus Paulus Apoftolus, fan&a quadam iactantia gloriatur , hac pia vafricie {fefe yfum efle,atque omnia factum omnibus, vt omnes Chrifto lucrifaceret. Quanquam nihil vetat in notandis vitiis vfum adagij latius trahere , nempe in homines verſatili quodam ingenio natos , qui talem ybique perfonam induunt quales funt ij cum quibus contigit agere. Quod genus eleganter defcripfit Plautus in Bacchidibus , Nullus , inquiens , frugi elle poteſt homo , nifiqui bene & male facere tenet. Improbus cum improbis fic , harpaget , furibus furetur quod queat . Verfipellem frugi conuenit elle hominem, peétus cui fapit : bonus fit bonis, malus fit malis. Vecunque res fit, itaanimum habeat. Eupolis apud Athengum. Ave avA iris mA VwDvs és TOV TOTOY. Vrbanus homo,qui moribus fit polypus. Plutarchus in caufis naturalibus citat ex Pindaro verfus hos, TIoy7iov Yhegs RON paNSE Toy VOoy TF0 BON, Tas auras ON euiy cdi id cit, Marinæ belluæ colori maxime mentem accommodans,cum omnibus ciuitatibus confuetudinem habet. Atque codem in loco caufam reddit cur id huic accidat pifci. Similem quandam metaphoram Ariftoteles à chamælconte duxit, primo Moralium libro. ait enim, fiquis a fortuna pendeat, quum Chameleons illa fubinde mutetur , futurum. vt, veluti chamælcon quif piam identidem varietur , nunc fælix , nunc miſer: ytcunque fors alio atque alio vultu refpexerit, ita hunc quoque vultum atque animum mutare.De chamæleonte meminit Plinius libro 28 , capite ođtauo , {cribens hoc animal magnitudine ferme par clle crocodilo : cæterüm {pina acutiore curuatura,& caud amplitudine diftare . Nullum , inquit , animal pauidius cxiftimatur, & ideo verficoloris elle demutationis. Plutarchus in commentario De adulatione, feribic chamzleontem , quenuis imitari colorem praterquam candidum. Idem in Sympofiacis conatur caufam reddere de polypo, quamobrem non tantiim mutet colorem (quod & hoT accidit in metu) verumetiam {cfe ad faxi, quodcunque id fuerit, colorem accommodet. Sunt& aues eo quæ colorem pariter & vocem mutent pro temporibus anni, vt author eltidem Plinius libro decimo capite 29.& Ariftoteles libro De natura animantium nono. In yoce mu- Lufcinia > tanda principatum obtinet lufcinia. Vnde & apud Euripi- cem mutat, dem Hecuba Polyxenam imitari lufciniam iubet, fefeque in omnem yocem ycrtere , fiquo modo queat VIyM perſuadere ne perimatur. id eft, 4 Cothurno verfatilior. OLE Evuera@o\éness oIdevou,id eft, Verfatilior cochurno,diGum eftin hominem parum conftantem , lubricaque fide, quive incerta & ancipitis efler factionis : fimilitudine ducta ci calciamento, quod Gracci xg Jogvov , Latini mutata literula cothurnum yocant: quo mos erat vti tagcediarum aétoribus. Erat autem reredyovoy Kod auporresdkfioy , hoc eft quadrangu- gugenesdylum, & verilibet conueniens pedi, quodque vel dextro vel fi- go. niſtro pedi poterat accomodari . Suidas addit ciufimodi fuiffe,vt viris pariter ac mulieribus congrucret. Quod idem teftaturillud Maronis, ; -alte furas vincite corhurno. Prouerbium autem duobus effertur modis , per comparationem ajueraCohoriess ug Svevou : & per denominationem,vt hominem ipfum qui fe diuerfis applicat partibus , x5%ogrov AP- Theramene pellemuş- Sic enim vocatus elt Theramenes rhetor Athenié- ar Dai fis, Prodici Chij difcipulus : propterea quòd quafi duabus fe- KS Jogros deret fellis,idem & populi & triginta virûm partibus ſtudens: & nunc huius, nunc illius factionis effe videretur , vel potius veriufque. Plutarchus in precepris ciuilibus, A” êy Ta Va det Parise Toy Ones vous Kg foevoy Sardou ALO kuorsests AC È wndsrresis mpoon tude. id eft , Sed hic oportet maxime T heramenig
