Page 85 [85]
a
i In me hec cudetur faba. 34
Terentiusin Eunucho, At enim ifthec in me cudetur fa¬
ba. hoe eft, Donato interprete, In me malum hoc recidet,
* In mehæc vindicabitur culpa . Tranflatum vel à faba > qua
quum filiquis exuitur ac batuitur, aut futtibus intertundi¬
tur, ita vt lic in areis more rufticorum : non ipla perinde la¬
borat, fed id demum in quo cuditur. Alij malunt ad male
coctam fabam referre, quæ fiquando non maduerir, fed da¬
ta permanferit, ab iratis heris {upra coqui caput faxo non¬
nunguam comminui confueuit, tanquam fabam vlcifcenti¬
bus, non coquum : quum vniverfam interim®malum ad co¬
quum perueniat,
Tute hoc intrilti,omnetibi exedundii e&t. 85
Non diuerfum fuperiori Donatus admonuit „illud quod
apud cundem poetam legitur in Phormione, Tute hoc in¬
triſti , tibi omne eft exedundum. Verba funt Phormionis
parafiti,qui quoniam fuerat author confilij de ducenda puel¬
la, equum cfe putat vt fuo periculo rem item expediat,
Tranflatum putant ab alliato rufticorum mortario. Que
quidem fententia vel hodic quoque vulgo noftrati in ore
clt . Et altera huic fimillima , Colo quod aptafti, ipfi tibi nen¬
dum eft.id eff,cu incipiund: author extitifti,nune idem expli¬
ces oportet. |
Faber compedes quas fecit, ipfe geltet. pred
Auſonius in trochaicis ſuis Terentiano prouerbio confine
quoddam fubnedin& poete meraphoramaltera quadam in¬
terpretatur metaphora:
Tu moleltus fagitaror lege molefta carmina.
Quod tibiintrifti,exedundum eft:fic vetus verbum iuber,
Compedes,quas ipfe fecit,ipfus vt geltet faber. j
Competit in eos qui fibiipfis authores funt malorum. Videtur
autem ¢Theognide poeta fumptum,quiait,
Oins dvite pide Kugve lu qa verz alto.
Vincula nemo fibi cudit chariflime Cyrne.
Huic fimile quiddam, humilius quidem, fed tamé aptum, vul¬
go dicitur, Flagellum ipfe parauit quo vapularer . Idque fum¬
ptum à pueris aut feruis , qui coguntur aliquoties ipfi parare
virgas quibus vapulent. $
id eft,
Ipfi teftudines edite,qui cepiftis. 87
His confine prouerbium refertur à Græcis {criptoribus,
Aurel Nas OI of me Nere id eft,
Qui prendidiftis,iidem edite teftudines. so :
In cos racitur qui polteaquam inconfulte quippiam adorti
funt, aliorum implorant auxilium, quos fuo negotio admi¬
fceant. Paræmiam ex huiufmodi quodam apologo natam
exiftimant. Pifcatores aliquot, ato reti,teftudines eduxertit,
eas quum effent inter fe partiti, neque fufficerent omnibus
comedendis , Mercurium fortè accedenteminuitarunt ad c6¬
uiuium. Aris intelligens fe neguaquam humanitatis gratia
vocati, fed vt eos faftidito cibo fübleuarerrecufauitiufhtque
vt ipfi fuas teftudines ederent quas ccpiflent. Sunt aurem,au¬
thore Plinio, in Carmania populi, qui teftudinum carnibus
ehavogpar- victitent , vnde & nomen illis attriburum ydwvopansis. Apud
quos affirmant inueniri teftudines tanta magnitudine yt ea¬
jla ue
n rum teftis cafas integant,
Aderit Temefzus genius. 88
Temefa Strabo libro Geographie fexto refert Temefam ab Lao
primam vrbem cfle Brutie, ipfius zxrate dictam Tempfam,
quam ab Aufoniis conditam, Thoantis comites AEroli dein¬
de tenuerint , atque his expulfis Brutij, demum Annibal &
Romani funditus euerterint. Iuxta hanc facellum fuifle o¬
Polites Vy lealtris citcunfeptum, Politæ cuidam cx Viyflis comitibus fa
crum . Hunc, quod effet à barbaris violacus, graueis iras in
eos exercuifle: adeo vt in prouerbium abierit, diceréntque
cauendum ne Temefeus genius immineret . Deinde Locren¬
fibus Epizephyriis vrbe potitis,Euthymum quédam,vrinquie
AElianus, ex Italia illuc venifle,pugilem inclytum, & infigni
robore: qui & lapidem ingenti magnitudine geftauerit, qui
Locris oftendi foleat. Hunc cum Polite congteflum,ac yidto¬
rema certamine difceflille , atque ita finitimos huius opera li¬
beratos à tributo quod ille confucuetat extorquere, Quin &
compuliffe illum , vt quod per yim abftulerat, redderet etiam
cum fænore . Atque hinc proucrbium natum putant tis qui
fordidos & iniuftos quaftus faciunt, adfore Temefeum ge¬
nium. Quo fignificabant aliquando dependenda cum foeno¬
re que preterius & fraude ſeu yvi rapuiflenc. Paufanias in
Eliacis paulo diuerfius rem natrat:nempe comitem quendam
Viyilis,ob virginem conftupratassoccifum fuifle:atque ob id
Jaruas eius,nifi quotannis oblata vixgine placarentut, gralla¬
xi ſolitas,ac perniciem adferre omni fexui atque grati, Arque
Siscomes.
TC RATTI o
hunc quidem cius loci genium vulgo fuiffe creditum , quem
Euthymus pugil Temefam reuerfus compefcuerit , virgi¬
ne quam deuouerant , liberata , arque1n matrimonium ac- Straboni to
cepta. Apud Strabonem mihi locus in codice Greco vide crs.
tur non yacare menda. fic enim legimus in editione Aldina,
Os Te GA nEs SATHONOYEY 0TH KaTO 70 ASHOV Kod ame sila
GY 7g05 ados, und cis TOV Hien. TAY Ly Tuto Arret tata as
wrois. Fortafle tolerabilior erit lectio, fitolles coniun@io¬
nem db, & pro Aeggrroy reponas en32roy. Cxterim quum
Strabo recenfeat prouerbium puufquam referat cohibitum
heroem, indicat potius in cosdici folitum qui potentiorem
fe laceflunt,Etiamfi nihil yerat prouerbium ad varios vfus
accommodari,
Termeria mala. 89
THryeoinxand,id eft, Termeria mala, veteri prouerbio di¬
cuntur Ingentia, maximè, quotics mala que quis in alios
1mpegerit, aliquando in ipfius caput retaliantur. Huius ada¬
g1] meminit Plutarchusin vita Thelei: qui quum Herculis
exemplo terras obiret » hocentes , quos faperaflet , eadent
pena folitus elt afficere quam illi per fuitiam in alios exer=
cuiflent, Nam Hercules Damafcum de rupe editifima præ¬
cipitem dedit , Bufiridem parentauit, Anteum paleftra fu¬
Peratum occidit, Cygnum gladiarorum more confecit, de¬
nique Termerum humana Capita confringentem , verberi¬
bus itidem contudit. Vnde in cos in quos fua malefaéta retor
quentur, prouerbio dicitur, Termerium malum . In hane
ferme fententiam Plutarchus in vita Thefei . Eft autem fup¬
pliciy genus velin primis fauorabile, quum pœna fceleri re¬
fpondet : quemadmodum de Thurino fumi venditore, fu¬
mo necato legimus . & Perillo, quem Phalaris æneo impo¬
fitum tauro , fuo ipfius inuento perdidit. Illud perquam fe¬
ftiuum, quod in vita Gallieni Imperatoris refertur: Quum
quidam vitreas gemmas pro veris imperatrici vendidiffet zat¬
que ca re deprehenfa, vindicari flagitaret ; ille venditorem
rapi iuffit, tanquam lconibus obiiciendum : deinde capo¬
nem emittit ac cundis rem tam ridiculam admirantibus >
per preconem denunciariinfit, Impofturam fecit, & pal
fus eft: atque ita negotiatorem dimifit. Sed de Termeriis
malis Suidas multo aliam adfert interpretationem : nempe
locum quendam effe in Caria cui nomen Termerio , quo ty¬
1 i ~ Termeriusle
ranni quandoque pro carcere foleant vii. fitum autem efle
3 5 Chha
inter Melum & Halicarnaffum. Ex hoc quum poftea preda¬
rentur latrones, neque depelli poflent, quòd effet locus ad¬
modum munitus, abiiffe in prouerbium . Quanquam Stepha- Fermera
nus Termeram vrbem in Lycia ponit, quam ait à Termero
fortitam vocabulum. Poftremò Termeria mala, di&a videri
poflunt quafi extrema mala. Nam teuy Græce finem fignifi
cat, SC rioueolev huipa extremum vite diem vocant Porte cola liege
Latini,çquod fummum videri volunt, ac maximum, id extres
mű appellant.vt Extrema dementia,Extrema infania NEUE IT ON
fecus Graci, Exaroy xax9v, exttemnm maluim pro maximo di¬
orbs.
ET «guai Te
o Pas : À
cunt. & egati earn, exttemorum extrema, quali pluquam igor igg¬
maxima, ; Te
ANIMAD. HENR. STEPH,
V poffunt] Graece fine fignificat G reutelar fiutgaw extremii vita
iem vocant . Imo veto non Trepsolav, (ed neuian ita vocat Sui¬
das . Sic & Heſychius tewo (non Treuteioy) expOnit Es aroy.
fio reuuoi, Usazoi (licet médoftin vulgatis exemplaribus &exza
legatur. quod mendum non animaduerterunt qui in iftis
Grvcolarinis lexicisadnotarunt, rtoos inconftans fignifica¬
re. ) Sic denique & Tewas non Teeucpidas apud coldem lexi¬
cographos , & apud authorem Etymologici reperitur : apud
quem & 7iewosò ts Età soua durior fane cller aue yo
TrépHÉelos.
Neoptolemi vindia. 99
NeonjoXtucios ins , id eft, Neoptofemica vindicta . Supe¬
tori fimillimum eft,ybi quis eadem patitur cuiufmodi patra¬
uitin alios. Id Paulanias in Mefleniacis refert , & exponit his
verbis, ITeeiXSe 4 701 K9d adzols Acalausviste èvà aeovov
NeomfoXueios xohouu uy Tas « Neo Neo po ré Â YIA tas kao
leven Tgtausy tan 2qctex 70) texte , (tato: Kok wordy èv Atk¬
Gois mpos TË, buu m Aav&Rayos dre Toxy lieu. Koù x TOUTOU TS
muay droidy Tis xg) td pary NeomfoXtueioy ray dvouatouay id eft,
Sané periuafic Lacedemonios progreflu temporis Nco¬
ptolemea , ficut vocant, vindi&a. Siquidem Neoprolemo
Achillis filio , qui Priamum in ipfis palatij focis occiderat avi
ciſlim euenit ye& ipfe apud Delphos ad Apollinisaram oeci¬
deretur , argue hinc ortum, vt vbi quis idem patitur quodin
alios fecit, Neoptolemeam vindi@am appellent. Euripides in
Oreſte ſub perfona Apollinis de Neoptolemo,
Owaiv YX aiT noie NOx ld. id eft,
In fato enim illi eft Delphico gladio mori.