Page 80 [80]
Lente b
Calum.
Iumentum.
DFE: Sì
tem oft aque fundus, in quo quifquis conftiterit, isiam effu¬
gir periculum ne mergatur.
In portu nauigare. 46
allegoria, ty Aker wActy , id eft, In portun
uigare:qua fignificamus nos iam à periculo abele. Propterea
quod qui mediis adhucin flu&tibus nauigant ij ventorum
æltus arbitrio nauigant:contra,quiiam intra portum funsni¬
hil habét nesoti cum vndis ac ventis. Vnde vulgatilima me¬
hominem in cuius pra lio conguicfcimus , porcum
P X qui fefe ad tranquillamtutamque aliquam vite
rationem traducunt, in portum fe recipere dicuntur, Wekent.
i i egoin portu nauigo. Ma¬
39
Afnis ct hu
in Andria,Nunc huius periculo
ro paulo diverfius in Æneid.lib. ſeptimo,
Nune nuhi parte quies,omnifque in limine portus.
Bos laflus fortius figit pedem. 47
Diuus Hicronymus oppidò quam elega ns adagium v fur¬
pauitad beacum Aur liam Auguſtinum {cribens,eumque
terrere cupiens ne iuuenis fenemi prouocer. proprerca quod
tardius quidem ad pugnam excitantur ij qui iam fùnt ætate
quafi fefi:verùm iidem grauius fewiunt atque vegentfi quan¬
do fenilis illa virtus irritata recaluit. Memento,inquit,Daretis
& Entelli, & vulgaris prouerbii, quod bos taflus fortiusfigat
pedem. A yereri triture more ductum apparet,quum circum¬
abubus fi manipulos plauftrisgrana excutieban¬
tur:partim drotis id hoc armatis, partim à taurorum vngulis.
Et lex illa Mofaica qua citat Apoftolus Paulus ad Timothed,
tne bouitrirurancios obligetur . Itaque bos lallus quo¬
orauius figit pedémagis eft ad trituram idoneus.Atnon
equis ad curfum. Poteftallufum videri & ad hoc, quod
enes corporis agilitate prepollent: fenes in ſtararia pugna
ac viribus ſuperiores ſunr.id quod & Virgil. in Daretis & En¬
relli consrellu declarat. Nec admodum hinc abludir illud,
din Grecorum collectaneis pofirum reperio, àrçtuas Boÿs,
quod
id eft Lenré bos. fubaudiendumymoucrpedem, Nam fenfim
quidem moueat grauius premit.
Tota erras via. 48
7 p id eft, Tota aberrare via, Prouerbitt
n cos qui vehementer aberrant. Terentius in Eunucho,
Tota erras via. Tranflatum a viatoribus,qui nonnunquam ita
folent aberrare 4 via,vt'non fine difpendio quidem,tam€ quo
Jebant, perueniant:nonntiquam ſic aberrant vr longe di¬
rant & in diuerſum tendant, Vnde & exorbirare dicuntur
qui à vero aberrat, Ariftoteles in Ethicis,Haud rota aberrant
via, Idem Naturalium lib. 1. feribit prifcos illos philofophos
naturalium caufarum ferutatores , exorbitalle , ac velut è via
depulfos,prorfus aberraffe à vero.Sumpcum eft ex Aritopha¬
nis Pluto,
H 15s ¿doi 2 aue daur À puerta.
Viáne tota prorfus exerrauimus?
Quinetiam hodie di&itant cos in via effe , qui re&o confilio
quippiam inftiraunt:extra viam,qui qua non opottet ratione
rem aggrediuntur.Sunt ferme prouerbiales & illa metaphor¢
vfitatiffima, Depellere a via , Reducere in viam , Monitrare
viam,Facere viam, Sternere viam , Apetire viam, Precludere
viar,Inrercludere viam:Cicero in prima Philippica, Quod fi
putas,totam ignoras viam gloriæ. Celebre habetur & illud a¬
pophthegma, Bene currunt fed extra viam, nahds uR Tgeyov¬
GWAR’ tx. TOs THs OST
Toto celo errare. 49
Huicconfine eft quod vfurpat Macrobius Saturnal.libro 3.
Nunquamne,inguit,Piet xtate,tibi venitin mentem, toto,vt
aiunt, celo erraffe Virgilium? Sumprum videtunex Asifto¬
phanis Ranis,
Ev Ws ar iiuconmey Zegvioyy” Oro.
Ab Euripide dicitur in Æfchylum,qui plurimum etrafletin iis
quæ dixerar. Metaphora duéta vel aPhaethontis aut Cereris
fabula:vel a nauigantibus, qui celi fiderimque obferuatione
curfum moderantur: proinde naucleri, quum vehementer
abetrant, in cali parte longè diuerfa, Cynofuram imaginan¬
tur nonaunquam, totoque aberrant curfu. Nifi malumus cæ¬
lum pro regione accipere.velut Horatius,
Cælum non animum mutant qui trans mare currunt,
Suo iumento fibi malum accerfere. SO
Qui ipfe fibi malorum eft author, fuo iumento fibi malum
accerfere dicitur : tanquam fuo fumptu fuáque opera quafi
fuopre plauftro, malorum farcinam adporter bi.Plautusin
Amphitryone,Ipfe homo fibi à me malam rem arcefit iumen¬
to fuo.Sumpta metaphora à plauftris onerariis. nam id quo¬
que fignificariumétum, aurhore Gellio,lib.20.cap.1.aut certe
2b animalibus tetgo većtantibus onera.
Suo fibi hunc iugulo gladio, fuo telo. 51
Suo gladio fuòve telo iugulari dicitur,qui fuis ipfius dictis
reuincitur:aut qui fuopre inuento dolove capitur:denigue in
te
uer
x
ZO E: 40
quem quocunque modo, feu ditum, feu fa um reto! quetur
quod ab iplo profetum fit: veluci fiquis exemplo Protagore,
antiftrephon dilemma in eum qui propofuetit, retorqueati
autfi(quemadmodum Phalaris Perillum mali repertore fuo
inuento conficiat.Itaque in Adephis Terétii, Mitio fenex fra¬
tris Demew feuitiam increpaus, huiufmodi vtitur fententia,
Hocvnum at ii fenecta,attentiores ad rem fumus quany
ret, Eandem Demea paulo poit in fratrem retorqués,Po¬
),inguitnoa meum illud verbum facio, quod tu Mitio
cter dixti dudum, Vitium commune omnium eft,
quod nimium ad vem in fenecta attenti fumus. Hance macula
nos decereffug Hac ratione quum Mitio conftringeretur
adigeretürque veagium,quem rogabatur, daret:tum Demea,
Suo,inquis, fibi hunciugulo gladio, Tranflata metaphora ab
iis quiin pugnafuis ipforum telis aliquoties confodiuntur.
Plaucus in Amphitryone,Arque hüe telo fuo fibi malicia fua,a
foribus pellere.Cicero pro Cecinna, Aut tuo, quemadmodum
dicitur gladio,aur noftro,defenfio tua conficiatur necefle cit.
Hac allufic Ouidius in epiltolis Heroidum,
Remigiumque dedi,quo me fugiturus abires:
Heu patior telis vulnera facta meis.
eum incurrat oratio tua necefle eft. Neque vehementer hine
abludit Liuianum illud lib.2.de (ade belle Punico,Sentie¬
bat Annibal fuis fe artibus peri.Lucianus in Pifcatoribus’, ds
aug udy ro THEM MaTE, Ds ils haGay,rad” Hedy eoesves.id eft, Q uz
quidem tela à nobis,yti fateris fumpta,aduerfus nos iaculatus
es.T radit Plutarchus, Brafidam ducem edu&o è corpore telo,
codem confodiffe cum qui miferar.Matius vnus è triginta ty¬
ranis,à milite quodam interemptus narratur à Trebellio Pol¬
lione:qui adoriens dixerit , Hic eft gladius quem ipfe fecifti.
nam Marius ante imperium faber ferrarius fuerat, & cius mi¬
litis opera in fabrili officina vfus. Hunc igitur vere {uo gla¬
dio dixeris ingulatum. ;
Ipciditin foucam quam fecit. sz
Idë pollet illud quod in odis Dauidicis refetcur, Pfal.7. Aex¬
KSY douse Kol viana dey CU TOVKA UTITA cis Boe yv Oy eye.
id eft Lacum fodit & aperuit eum, & incidet in foueam quant
fecit, Tranflatum vel ab iis qui foueis effoffis aut reliquis id
genus difcipulis,infidiarur feris:vel à bellis, in quibus aliquo¬
ties fuffoffis cuniculis hoftis hoftem captat,
Suo ipfius laqueo captus eft, 53
Nec aliud fibi vult quod apud eundem legitur Plalmo 9. Ey
maydi TuT i ecgupavruve hap ra Ó aris ad ray. id eft, In ipfo la¬
queo quem abfconderanr,comprehenfus eft pes eorum.Nota
metaphora, nempe mutuo fumpta ab iis qui inftructis pedi
cis,auibus aut feris infidias tendunt.
Hanc technam in teipfum ftruxifti. 54
Fandem fententiam aliter expreffit Lucianus, Are oo pa
nore coun cwTrencs. id elt, Iraque commentum in tuum ip¬
fius exitium repetifti.De hæredipeta,qui quum diuitem ex af
fe havedem fcripfiflet,ac teltamétum protuliffet, quo diuitem
ad idem faciendum prouocaret, teétiruina fubito oppreflus
eſt,ac ſua reliquir illi cuius facultatibus inhiarat. Vtendum e¬
rit quum dolus in alterum excogitatus ,in caput authoris re¬
ciditsita vt non rarò confueuit accidere.
Turdus ipfe fibi malum cacat.
His fimillimum eft illud Grecorum adagium, Kine vie
air nansvid elt, Turdus ipfe fibi malum cacat, In eos dici fo¬
litum qui fibiipfis miniftxarent exitij caufam. Siquidem yifcit,
authore Plinio,non prouenit nifi maturatum in verre,ac red¬
ditam per auium aluum , maximé palumbium ac turdorum.
Cuius rei meminit & Seruius in fextum Æneidos. Ariftoteles
item lib.Denatura animantium nono, tria turdorum genera
facit quorum primum,iZoCsesy vocatum ait:aut, vt Athencus,
iopo nimirum quòd vifco vefcatur.Q uoniam autem vifco ,
capiuntur aueszipfe fibi malum cacant videlicet. Plautus pau¬
lo diuerfius extulit, Ipfa , inquiens, fibi auis mortem creat.
Quanquam equidem non dubitem affirmare , è Plautorca¬
catnon crear, fuifle (criprum:deinde locum a quop
do&o,& Gracanici prouerbii ignaro deprauatum , fuppofita
voce adulterina creat. Sophocles in Antigone,
Oss JY dyapehurou Gurwe. TEV, id eft,
LÌ Ty D cry eats bowled ura wovous
Pira 5 rolaw Sesay yeno
Inutiles quicunque liberos ferit,
Quid alim hunc quàm fibi creare dixeris
Ipfi dolores,atque rifum maleuolis?
In hos igitur quadrabit paroemia, autin cos qui potentes fibi
generos aſciſcunt,à quibus poſtea per vim opprimancur.
Ipſeſibi mali tontem reperit. 56
Extat item apud cofdem fenarius proucrbio celebratus,
Adds 2002 S et TO NARGI TUW aimed eft, Ipfius mali fibi reperit
coagu¬
55
m incat