Page 65 [65]
re
px
xos
Hyperbole.
aut vitima ponas.
Jeque magnum, neque patuum. Iuuend{¬
que fenéfque
- Dits hominibufque plaudentibus. Ad hanc
formiam pertinent etiam hac paflim apud poetas obuia LTS
Fo0s ded vos. aeruupos Vada: AYALIS YALIS «dol DNS Mana
els Duels « Mohoatpoy vdxcusyie . ade deg adits Nos. kohe¬
PIS TONIS: KITSE HY TAIS Koos Vaels. cahov7s rhois. id eft,
Virgo non virgo . Sponfa fin fponfa. Nuptie non nupuæ
Non ciuitas ciuitas , Malus Paris Paris. Infelix felicitas. Non
dona dona.Non metuendus metus, Non bellum bellum. Or¬
natus inornatus .Ingrata gratia, Inopes opes ,Hactyaynwas
noununquam accidit & in di&ione compofita, vtusegoodos
id eft ftuite fapiens . & yAvxúmxess id elt dulciter amarus. Sic
etiam, Plutarcho telte, fuum affe&tum vocant amantes ex vo¬
luptate & dolore mixtum, ita yt libenter contabelcant. Huc
pertinet &illa ivarzivas iyn pardus id eft contrarietas ænig¬
marica, yr deewy où ptet, iyor om Quo & Avie x4) cor. ae dente
E x opr Ya idoy n Cond ta Fido Kg & fide, xau, CE
able NE k ENT BEN n CE PoMerid eſt, Porrans non
porto, habens non habeo. Vir & non yit,auem & fion auem,
i ue& non videns, in ligno & non ligno, fedentem &
non fedentem, lapide & non lapide, iaculatur & non iacula¬
tur. Quod enigma refertur & apud Actheneum ex Clearcho,
& apud Tryphonem:cuius meminit Plato quoque. Huius for¬
mæ funt & illa: ġyAwaos Ados id eft,elinguis loquax. 7660795 &¬
rewres.id eft,vulnerabilis inuulnerabilis, Axrds X605, id et hir¬
ficus lewis. 905 4gvos,id eft, foetus non foetus.Cuiufmodi per
multa proponit ac foluit Athenaus lib. 10. Neque refpuit a¬
dagiorum ratio ænigmaticam obfcuritatem, quanquam aliàs
improbatam:imò veluti familiarélibenterample&itur.Quod
genus fuerit fiquis parum fanè loquutum iubeat Anticyram
nauigare, aut porcum cadere, aut fquillam è fépulchris velle¬
re, quorum primum eft apud Horatium , alterum apud Plau¬
tum, tertium apud Theocritum . Proinde & oracula pleraque
inius prouerbiorum abierunt, & Pythagore fymbola ad pa¬
ræœmiarum naturam videntur pertinere. Præcipue peculiaris
eltadagiorum generi hyperbole. vt, Cælum territat armis, &,
Saxa clamore rumpit.& Rifu diffluo.maximè fiqua metapho¬
ræ fpecies admifceatur.Effertur variis modis, vel per denomi¬
nationem,yel per comparationem, vel per fimilitudinem, vel
per epitheron.Exempla funt, Alter Ariftarchus.Et, Nofter hic
Phalaris.Et,Stentore clamofior.Velut lecnain machera.Sten¬
torca vox. Neltorea facundia. Neque vero pigebit ceu fontes
aliquot indicare a quibus genus hoc figurarum duci poflit,
Sumitur enim interdum ab ipfa re, quoties hominem {ce¬
leltum, fcelus appellamus:dedecorofum, dedecus: peftilétem,
peltem:lurconem,barathrumitenebrionem, tenebras: conta¬
minatum,labem:{purcum,cceenum: contemptum,quifquilias:
impurum;fterquiliniîi : portentofum, portentum: moleftum,
hulcus:carcere dignum , carcerem. Quorum vnumquodque
ferè po ft & per comparationem effert b VE xeUTOU ypo TERA»
id eff auro magis aurea. &,ipfa nequitia Nequior,cacitate cx¬
cior, loquacitate loquacior, deformitate deformior, ipfa fiti
fiticulofior , paupertate pauperior, infortunio infortunatior,
ipfa infantiorinfantia.Ad hanc claflem pertinent & illa,pater
efuriionum.Etomniseloquentiæ fons; Et plus quam infan¬
uflimus.Et,plus quam perditus.
Huic proxima funt que a rebus fimilibus trahuntur. vt,
Melle dulcior. Pice nigrior. Niue candidior.Oleo taquillior.
Infima auricula mollior. Auro purior. Plumbo ftupidior. Sti¬
pite tardior.Litore furdior. Iracidior Adria. Æquore furdior.
Spongia bibacior. Harenis fitientior. Pumice ficcior, re Do¬
donxo loquacior. Vitro fragilior, Pila volubilior. Cothurno
inftabilior. Clematide Agytia gracilior.Alno procerior.Cote
durior.Sole clarius. Sydere pulchrior. Buxo pallidior.Sardois
herbis amarior. Alga vilior, Etna aftuantior. Beta infulfior,
Trutina iuftior. Spina diftortior. Ampulla vanìor. Pluma le¬
uior. Vento inftabilior. Morte odiofior. Barathro capacior.
Labyrintho inuolutior . Corchoro vilior. Subere leuior. Do¬
lio pertufo incontinentior. Laterna perlucentior. Clepfydra
perftillentior. Fonte purior.Euripo mobiliot. Oculis charior,
Luce dulcior. Vita antiquior. Rubo arefa@to præfraétior. Cra
ba recocta moleftior. Clauo purior.Floralibus licentiofior.
Irem ab animantibus . vt, Muliere loquacior. Paflere fala¬
cior. Hirco libidinofior. Ceruo viuacior, Cornice annofior.
Graculo magis obftreperus. Lufcinia vocalior. Dipfade noce¬
tior. Vipera virulétior. Vulpe fraudulentior.Echino alperior.
Procello Acarnanio lenior . Anguilla magis lubricus. Lepore
umidior,Limace tardior. Pifce {anior.Pifce magis mutus.Del¬
phino lafciuior.Pheenice ratior.Scropha foecundior alba, Ni¬
gro cygno rarior. Hydra magis verfipellis.Albo coruo rarior.
Vulture edacior.Scorpiisimprobior. Teftudine tardior.Glire
fomniculofior, Sue indoćtior . Afello ftolidior. Hydris immi¬
uor.Dama pauidior.Hiru ndine bibacior, Cane rixofior, Vifo
hifpidior. Tipula lenior. Cuiufmodi quedam congerit & Lu¬
Cianus, denAsTres! KY Fxwwidoy ns AAAS THES DY F hayotiy K¬
Aaxwanariest ds F apie, sorAryistent dE TH dye 5 ÉETRKTIXOTIRIL
SIT yahi pidaveng resi di F dAcarevdyoy.id elt Quum fint ir
cundiores catellis, timidiores leporibus , adulantiores fimiis,
Jibidinofiores afinis, rapaciores felibus , contentiofiores gal
lis gallinaceis, Item Plutarchus aduer fus yluram gontaviress
By KM, Aprire miodings, xo} xUWWds oryavestess. id elt, Quum
minus fidei tibi habearur quam graculo, magis mutus fis qua
perdix,abie@ior feruiliorque cane.
Ducunturà perfonis deorum, Diana inta&ior. Ipfis Cha¬
itibus humantor. Priapo falacior. Venere formofior,Mercu¬
rio facundior. Momo mordacior. Vertumno inconftantior,
Proteo mutabilior.Empufa magis varius.
A perfonis fabulofis. Tantalo fitientior, Atreo crudelior,
clope immanior. Orefte infanior. Vlyfle dolofior. Neſtore fa¬
cundior. Glauco ftupidior. Iro pauperior. Penelope caltior.
Nireo formofior Tithonowiuacior.Enifichthone efurientior.
Niobe feecundior.Stentore clamofior, Tirefia cæcior.Bufride
illaudatior.Sphinge inuolurior. Labyrintho intticatior. Dæ¬
dalo ingeniofior. Icaro audacior. Gigantibus elatior. Gryllo
ftultior.Lynceo perfpicacior.Excetra pertinacior.
A perfonis coma:diarum.Thrafone Terentiano gloriofior.
Demea iurgiofior. Mitione facilior, Gnathone adulantior.
Phormione confidentior ,Dauo yerfutior. Thaide blandior,
Euclione parcior.
Aperfonis hiftoriarum. Zoilo inuidentior. Catone feue¬
rior. Timone inhumanior. Phalaride crudelior. Timotheo fe¬
licior. Sardanapalo nequior, Numa religiofior. Phocione iu¬
ftior. Ariftide incorruptior. Creefo ditior . Craffo numatior.
Codro pauperior. Æfopo luxuriofior, Heroftrato ambitio¬
fior.Fabio cun&tantior:Socrate patientior, Milone robuftior.
Chryfippo acutior. Trachalo vocalior. Curione obliuiofior.
Noftri temporis Ariftarcus. Chviftianorum Epicurus. Item,
Prepofterus Cato. 5
A gentibus. Peno perfidior.Scytha afpetior. Scythotauris
inhofpitalior.Cretenfi mendacior. Patthis vanior. Thracibus
bibacior. Theflalo perfidior . Care vilior.Sybarita faftuofior.
Milefiis effoeminatior, Arabis ditior. Pygmæ&o breuior.Arcade
ftolidior.
Ab officiis Lenone magis periurus. Cinedo mollior. Milite
gloriofior . Arcopagita triftior. Tyranno violentior, Carnifi¬
ceimmanior.
DE PRÆMOLLIENDA PAROEMIA
Tam illud tametfi minutulumhumilitfque videatur,tamé,
pofteaqua docendi munus fufcepimus, non grauabimur pro¬
pterimperitiores admonere: yidelicer, vtin yfurpandis ada¬
güs meminerimus quod in yerbis nouatis aut durius want
latis fieri Fabius iubet :id quod ait à Græcis elegantiffimè
portebit mormrhmeyriauesmte hocelt, precaftigare, & ve
lut occurrere paræmiæ: fiquando vel obfeurior vel alioqui
durior videbirur. Recipirenim hoc genus, ficuti paulo fupe¬
rius oftenfum eft , & metaphoras quantumliber duras, & no¬
uationes vocum licentiofas , & hyperbolas parum pudentes,
& allegorias ad enigma y{que obfcuras . Greci apocarmA dor
ay his ferme modis: x3} zd anesigdantls panda Nen alva.
TTB AINSU.Gs BUA duo Dongs - Gismre Meguaw. ds ATH. Gs he
new esiti Re . ús Rogvew of modtovris Haas etenT x. id
eft Iuxta prouerbium, vtaiunt,aivnt, quod dicitur, quod di¬
ci folet, vrantiquum ait dictum, yt dicunt, vt dicitur, ye dici¬
mus prouerbio, yr dicunt iocanres, recté dictum eft. Tifdem
fermé orationibus vtuntur Latini, Aiunt,vt aiunt,yt eftin ve¬
teri proverbio , iuxta vulgo tritum fermonem, quemadmo¬
dum vulgo dict confueuit, yt vetus yerbum vfurpem, veada¬
gio dictum eft, veré hoc dicunt.
STEPH
V.& allegorias | Quonia paflim occurrat hi loquédimodiqui
adagiora {unt veluti anteambulones quida: & de vfu eori mi
hi ci Erafimo n6 conuenit:deiis prefari,ab infHtuto meo alie¬
na, vt opinornequaqua fuerit.Dico icitur, Si ita fi Grecos fcri
ptores,quoues vtuntur hifce fermonis formulis, XE] all zae
pass Gao doa , & aliis huiufmodi (que non paulo plures
funtiis qua hic recenfentur)totiesmoenr Adi Ti wuesifuta:ta¬
10 certè COS parœmiam &yg mor Aléees vfurpare comperie¬
mus:quippe quam ve plurimum tale quodpiam loquendige¬
nus antecedat. Iam vero fi dicamts, cum Erafmo ( quod certé
dicendum eft) nos non qoemaNidey Ti aveste, nifi vel ob¬
fcurior vel durior videatur : cas omnes quibus vnum ali¬
quod ex his loquend: generibus prefixum fir, vel ob{cutio¬
res vel duriores videri fateamur necefle eit. At hoc falfum efie
xes ipfa indicat.nam illas formulas prouerbiis adhibent innu¬
meris nihil obfcuriratis nihilque afperitarishabétibus.Falfum
itaque & illud,nimirum Grxcos per eas RROLMANITEY TH TAesi¬
ale. Qua funtigitur ad id accOmodata verba ? Dicam:fi puus
Quintiliani locum ex libri 8.cap.3. pro oun quo hate feri
bit, Er fi quid periculofius finxifle videbimur, quibufdam re¬
mediis premuniendum elt, Vrita dicam,$i licet dicere > Que
dammodo, Permitte mihi fic,