Page 61 [61]
1
SPURS
dalyurol forip
tores,
Tvesla
ynde diéta.
dlagium.
Scitum.
Vnde fuman¬
tiradagia»
SIT PAROEMIA,
AR 0ë M1 A definitore Donato,cet ac¬
commodatum rebus temporibufque
prouctbid, Diomedes autem finit hic
ad mod, Parcemia eft prouerbij vul¬
garis vfurpatio,rebus temporibufque
accOmodata , quum aliud fignificatur
quam dicirur.Apud Grecos fc prores
varie feruntur finitiones.A nonnullis
defcribitur hoc patto, TIcpor pia 4A AS¬
5 op u9s ty TO Slo, toro perele
D TO Ag ouv ev ty teu 7e.id eft,Prouerbitt eft fermo ad vite:
rationem codudibilis , moderata quadam obfcuritate multam
in fefe continens ytilitatem,Ab aliis hoc finitur modo, Tegor¬
dda: 4B M9395 taxa Niao TO arabes. arapazid elt, Proucrbium elt
{ermo rem manifeftam obfcuritate tegés. Neque me clam elt,
complureis alias & apud Latinos & apud Gracos parcemie fi¬
nitiones extate : vertim eas omineis hic referre non arbitratus
fam operepretium fore,cum quod in hoc opere precipue pro¬
pofitum fit, breuirarem illam „quam à docente requirit Hora¬
tius, vbigue quoad licebit fequi:tum quòd candem ferè canti¬
lenam canunt, codémquerecidunr. maxime quod inter tam
multas nulla reperitur quæ vim naturamque prouerbij fic c6¬
pleCtatur vt non aliquid yel redundet,vel diminuté fit. Siqui¬
dem Donatus ac Diomedes (vt interim alia non excutiam ) in
omni paroemia requirere vidétur inuolucrum aliquod : ve qui
cam allegoriæ fpeciem fecerint.Deinde sweounysy, id eft fenten¬
tiale quiddam,expeétant, quum addiit, Rebus temporibufque
accommodatim.Grecorii irem quotquot funt finitiones, aut
fententiam ad vitam inftituendam conducibilé,aut metapho¬
re tectorium ad mifcent:quedam vtrunque cum altero coniū¬
gunt.Arqui permulta reperies apud &xyýzovs (id eft neutiquam
violandæ auth oritatis){criprores,prouerbij nomine citata,que
nulla metaphora tegantur.Rurfam non pauca quæ nihil om¬
nino pertineant ad inftitutionem vite, & à fententiæ ratione
prorfus èx dautres quod aiunt, dilfideant. Exempla pro multis
duo ſuffecerint. uur &yœvne quid nimis, nemo non ponit in¬
ter adagia,nihil tamen habet integumenti, Et > Tis ay cad Woes
dpzorei; hoc eft,Quis aberret à foribustab Atiftotele parcemie
titulo referturatid non video quid côferat ad vite rationem.
Tam verò non omne prouerbium allegoria quapiam tegi, vel
ex Fabio liquer:cuius haec verba funt,libro Inftitar.s.Cui con¬
fine elt ameouas genus illud , quod eft velut fabella breuior.
Videlicet palàm indicat & alia parcemiarum efle genera que
non fint allegoria côfines. Quanquam haud inficiasiuerim,
maximam adagiorum partem aliqua metaphore {pecie fuca¬
tam efle. Tum optimas fateor cas que pariter & tranflationis
pigmento delectent,& fententia profint vtiliate. Verdm mul¬
to aliud eft,commendare parcemiam > & quena fit optima de¬
monftrare:aliud,quid ça fir in genere,definire. Mihi(quod gra¬
maticorum pace dar) abfoluta & ad noſtrum hoc inftitutum
accomodata paremia finitio tradi polle videtur ad hunc mo¬
dum,Parcemia eft celebre ditum,fcita quapiam nouitate infi¬
gne. Ve ditum, generis:celebre,differentiæ:fcita quapiam no¬
uitate infigne,proprij vicem obtineat. Quandoquidem his tri¬
bus partibus perfe&am conftare definitionem > diale&icorum
conſenſus eſt.
QUID, PAROEMIAE PROPRIVM, ET QVATENVS.
Itaque peculiariter ad prouerbij rationem pertinent dao, 79
Fev SA or xa) xayoms hoc elt,vti celebratum fit, vulgoque ia¬
ctatum.Nam,hinc etiam parcemia Grecis vocabulum, videli=
cet mD T# oluss 70 ¿fds ave reluux À quod; quol pallim per
ora hominfi obambulet:& adagij Latinis,quafi dicas circuma¬
gium,authore Varrone.Deinde {citum, vt aliqua ceu nova dif,
cernatur à ſermone comuni, Nequeenimprotinus, quod po¬
pulari fermone tritum fit, aut figura nouatum,in hunc catalo¬
gum adlegimus:fed quod antiquitate pariter & eruditione cő¬
mendetur, id enim feitum appellamus, Quibus ex rebus ac¬
cedat nouitas adagiis, mox oftendemus:nunc quot modis cez
lebritas contingat, paucis indicabimus.Veniune igitur in vul¬
gi fermonem vel ex oraculis n minum:quod genus lad, ois
TelroLoUTe Tirage, id eft neg; cer Upmeque quarti.Vel a fapienttt
dictis , quae quidem antiquitas oraculorum. inftar celebravir.
quale eftillud, Aone re xedkshoe eltardua que puich ra. Vel
€ poeta quopiam maximè vetulto:vi Homericum illud,
-peyer IET vyao id elt,
Remi factam et elligic.
Item illud Pindaricum,
Thon xtvreoy hovers ip. id eft,
Contra {timulum calcitrare, Er illud Sapphûs,
IADAS PROLEGOMENA,
Min us! TOUTES dase.
Neque mel mihi,neque apis,
Siguidem dum lingua adhuc incotrupta manerét, poetarum
verſus in conuiuiis etiam canebantur. Vel è {cena, hoc eft,tra+
gicorum & comicorum adtis fabulis: quod genus illud ex Eu¬
npide, vo aoryuõy. rurfum illud ex Aciftophane), Bx’ és 49e 9
xs. Præcipue vero comordia mutuo quodam commercio & v¬
furpat pleraque iactata vulgo, & gignit,traditque yulgo iaGa¬
da.Nonnulla ducuntur ex fabularum argumentis , vt drhusosy
atjos,cx Danaidd fabula.dfov xw, Orci galea „ex fabula Per¬
fei. Quaedam trahuntur ex apologis:è quibus illud, At non vie
demus manticæ quod in tergo eft. Aliquot ex euentu nafcun¬
tur:ficut hoc, gaa u% Aainuy, done dt Axuvos òvos hepa. id elt,
mutuo fumpta funt:quorum eft ulud;Romanus fedendo vin¬
cit. Quedam profecta funt ex apophthegmatis,hoc eft , {cite
breuitérque refponfis:ficur illud,
O5 aTos «Toy co. eehodtusy COCA id eft,
Qui femet ipfe non habct,Samum petit.
Sunt que ex verbo temere dito funt atrepta:velut, of desyas
Iravxrady. id eft,non eft cure Hippoclidi.Denique mores,in¬
genium feu gentis, fiue hominis alicuius , fiue etiam animan¬
tis : poftremo rei quoque yis quæpiam infignis ac vulgo no¬
ta , locum fecerunt adagio:cuiufinodi fant > best mpès bols
id et, Syri contra Phænices. waige, pro eo quod eft, ficté re¬
cufare quod accipere cupias, & charg avdwesdoxarox id eft,
Vulpes non capitur muneribus.& di; xeguby Sayers, Bis crabe
mots.& xAyuarns alyvriles, Clematis Ægypria.
QVIBVS EX REBYS ACCEDAT NoOYI¬
TAS PAROEMI A”,
dati
Tam quod de nouitate diximus „id neutiquam fimplex eft.
Nam hanc nonnanguam ipla res fecum adfert, vt xesxge¢Aov
doux, Crocodili tached Nonnunquam eam figura conci¬
liat:quum per omneis fermé {chematum fpecies adagium va¬
rietur: quas fingillatim perfequi non elt necefle, eas duntaxat
attingam quas frequétiffime recipit. Metaphora penè femper
adeft:multas autem Partes ea complectitur.Allegotia non mi¬
nus crebra : quanquam & hac quibufdam metaphore fpecies
eft.Exéplum ptioris, Res omnis in vado eft, Po erioris,\Ugss
Saver, Lupus hiat.Nec infrequens hyperbole, velut yuuroztess
AesHelhossid elt,Nudior exuuio ferpentis. Nonnunquam vique
ad ænigma peruenit:quod,auctore Quintiliano,nihil ahud eft
quam obfcurior allegoria. quod genus, 7? toy fiero aires , id FD re
ef dimidium plus toto. Nonnunquam alfufio venerem adit- 5 Seo
git pareemice.veluti,B4A? 00700, id elt, Sic ferito.&, ow) dè due ie ee in
Des id eft, Duobus ſimul euntibus.& ah,
Oy ool ty dy esta Kay T° aye torr eur. id eft, ?
/Edibusin propriis que reve prauáve fiant.
Ee aun Néthexros xo} Mous,id clt verbi proprietas,pro¬
uerbij fimulachram addinvi ¿yor tau3 nid eſt ingés malur
Fit interdum vt ipfum He piGohoy, hoc eff ambiguitas,decus ap¬
ponat prouerbio.Cu generis eft , Bosim Praar,id eft, Bos
in lingua.& gow uis ey monid eft Quecunque Mus in Pifa. S
quide bos & animal fignificae & namifina Mus irem ant
us eftnomen, & item athletz cuinflan vocabulum, Er Pil
nomé vrbis.accellione literule au&um. picem fieniffcatzatve. UN
Nonnunquam ipfa cloquendi nouitas parcemiam efiteit, vt ey tlie
oiva Nie, 1d elt, In vino Veritas, Nam fi dicas ebrios vera lo- 02%
qui, non videbitur adagium, Item fi dicas » Sine cibo & potu
Tanguet libido,non habebit adagij faciem. Contra, Sine Cere¬
re & Baccho frioet Venus nemo non agnofcit adagij (peciem.
Quanguam hee ipfa noui s, Yt omnis alia, proficifeitur a f~
guta. Decorat interim & antiquiras, ve fx 5 pon¬
de, fed prato elt'ia tura, Denique in paræmiis omneis r¥ y+
Xs id cft ridiculi, formas inuenies. Sed hee minutim perfequi,
molefte cuiufdam dilizentie forte videatur, Tametli de hew¬
ris prouerbialibus paulo poft aliquanto copiofius dituri ft¬
mus,
QUOMODO VAROEMIA DIFFERAT AR IrS
QYÆ VIDENTYR ILLI c ONFINIA,
Metaphord;
ite ullegoria
in prouerbis
_ Ambiguitas
15 prouerbioe
Sunt autem quadam affinia patemiis,puta yin,
ftr fententias appellant:ad hac onqui a noftris apologi
cantutitum ampia gue Latinè brenitet ac fcitè dia, ver
tere licebit:prarercagnomuazid oft (If dida. Denique quie WE#
quid allegoriam aut aliam quampiam figuram proucrbialem por
cewperfonam, præ fe gerit: Ea camethi difficile non fit ab ada“?
glorumgenere fecernere, fiquis ad fnitionem s tanquam ad °°
gnomonem & tegulam,vnumquodque noritapplicaieit >
quo faciam fatis cuam Impetitioribus,haud
xequas no¬