Page 590 [590]
554 LETTERS OF ERASMUS ma.
cunque ius negligere. Deinde, si tantum vir prudens es, expende
quanti constatura sit tibi tui iuris vindicatio ; si nimio (et omnino
nimio, si vindicas armis), noli tanto generis humani malo tuum titulum,
fortasse falsum, asserere tot caedibus, tot orbitatibus, tot tuorum
100 suspiriis. Quid credis sentire Turcas, quum audiunt Christianos
principes tantis furiis inter sese debacchari, idque tantum ob im¬
perii titulum ? Tam vindicata est a Gallis Italia. Quid actum est
tanto sanguine nisi vt, vbi ante Gallus administrabat, nunc alius
quispiam administret? Et prius magis florebat quam nune floret.
105 Sed nolim altius in haec descendere. Quod si qua iura bellum
admittunt, ea crassa sunt et Christum iam degenerantem sapiunt ac
mundanis opibus oneratum. Et haud scio an omnino haec bella
probent ; sed quoties studio tuendae fidei pax Christiana aduersus
barbarorum incursus defenditur, ibi video nonnunquam a piis viris
tro non improbatum bellum. Sed cur illa pauca nobis in mentem
veniunt ab hominibus tradita potius quam tam multa a Christo, ab
Apostolis, ab orthodoxis ac probatissimis patribus, de pace deque
malorum tolerantia dicta? Quid est quod non aliquo modo defendi
possit? praesertim vbi qui gerunt rem sunt ii quorum etiam faci¬
115 nora per adulationem laudantur a multis, errata nemo ausit reprehen¬
dere. Sed interim obscurum non est quid precentur, quid optent,
quid suspirent, bonae mentes. Quod si propius inspicias, pleraque
priuata sunt principum ob quae bellum suscipitur. Quaeso te, an
hoc humanum censes, mox orbem ad arma commoueri, quoties hic
120 aut ille princeps ob quiduis stomachatur in principem aut fortasse
stomachum simulat ?
Nos optare possumus optima, sed optare tantum. Ego certe quic¬
quid habeo fortunae, id habeo apud Britannos; verum id totum
libenter resignem hac lege vt inter Christianos principes Christiana
125 pax coiret. Ad eam rem non mediocre momentum tua adferet
autoritas, quae multum apud Principem Carolum, plurimum apud
Maximilianum valet, Britannis etiam proceribus gratiosa. Neque
dubito quin ipse iam expertus sis quid dispendiorum in bellis adferant
etiam amici. Proinde tuum quoque negocium ages, si adniteris quo
130 bellum hoc finem accipiat, ne tibi videare gratis hoc operae suscep¬
turus. In tuos complexus accurram, simul atque licebit hinc
euolare. Interea bene vale, pater amplissime. D. Ghisberto medico,
D. Antonio Lutsenburgo omnia fausta laetaque precor.
Londini, pridie Idus Martias. .p.x111.
tog. ibi... 110. bellum add. H. 112. ab orthodoxis
107. omnino add. H.
agen:
. patribus add. P. 122. optare post sed add. F. 132, D. om. H.
om. H. 134. M.D.xinx add. H.