OCR
LXX Ten slotte moge hier nog vermeld worden, hetgeen reeds vroeger door mij is opgegeven l. c. dat van de 803 spreekwoorden, waaruit het boekje van de Proverbia Communia bestaat, 570 door Gartner zijn overgenomen en 530 in de Loci Communes; en dat dus elk van deze geschriften als eene gedeeltelijke omwerking van de Proverbia Communia zal kunnen beschouwd worden. 61. Versus veteres proverbiales Leonini, vbi fere sententia ac doctrina melior est versu, praecepta de pietate, et de vita, et moribus cuiusque, hinc inde multorum annorum obseruatione, atque notatione collecti atque descripti, &c. Tertia Pars (libri, qui hoc titulo prodiit:) Ethice vetus et sapiens veterum Latinorum sapientum, siue Praecepta veterum sāpientum, Philosophorum, Medicorum, Rhetorum , Historicorum, Philologorum, de virtutibus, vitiis, et moribus admonitiones variae, sapientes, eruditae et vtiles, de omnibus fere illis, quae in communi hominum vita, singulis et vniuersis accidere solent, descripta , et selecta ex obseruationibus, lectionibus, et notationibus variis M ichaelis Neandri Sorauiensis. 1590. Lipsiae. (In fine:) Lipsiae, imprimebat Michael Lantzenberger. Anno M.D.XC. (pp. 351. 8°.) [DUPLESSIS, n. 548.] De grootste Verzameling van Versus proverbiales Leonini, welker bestaan ons althans bekend is, zijn wij aan Mich. Neander verschuldigd. Zij maakt het derde deeltje uit van zijne Ethice Vetus en beslaat daarin p. 247—320, waarvan echter de 17 eerste bladzijden ingenomen zijn door eene in verschillende opzichten belangrijke Voorrede, die bij wijze van Opdracht geschreven is aan zijnen jongeren broeder die vroeger zijn leerling geweest was. Daarin vertelt hij hem o. a. uit welke geschriften hij die verzen heeft opgezameld. Om deze niet algemeen bekende bronnen althans bij name te kunnen leeren kennen , acht ik het niet ondoelmatig, dit gedeelte der Voorrede af te schrijven en dus Neander zelf te laten spreken. Hij zegt daar p. 255 sqq. — met weglating van hetgeen hier kan gemist worden — het volgende: Cum vires ingenii aliquando docendo alios essent periclitandae, et animadverterem omni doctrina opus esse et lectione varia atque multiplici,... ac ego tum primum sentirem, quam mihi esset curta supellex, coepi quanto potui studio... discere et excutere non modo quae Hebraei, Graeci atque Latini veteres elegantes et eruditi classici in omni doctrinarum genere auctores sapienter dixerunt, scripserunt et tradiderunt, sed etiam illos libros perlustrabam, quorum formidanda et stupenda agmina in Monasteriorum bibliothecis deposita ac plerumque pulvere situque plena et obsita reperiebantur, Sermonistarum inguam, Summistarum, Sententiariorum, Longobardistarum, Occistarum , Thomistarum , Marialistarum, ef id genus similium voluminum et Commentariorum insipidorum et fere ligneorum et stramineorum, in quibus fere nihil praesertim cum scriptura ibi explicanda veniret, quod mentem lectoris vel levissime afficere et pulsare posset ... Inter alia autem, quae tunc e coeno illo et stercore Monastico et barbaro colligebam, excerpsi etiam, si qui occurrerent versus veteres, quos Leoninos dicunt... Horum plurimos reperiebam in eorum praecipue libris et commentariis, qui Commentaria conscripsissent in Alexandrum ef id genus eius temporis Grammaticos alios, quorum commentaria et expositiones mazime id genus Leoninis abundabant, quod pro consuetudine eius infelicis aetatis solenne illis commentatoribus barbaris esset, plerasque regulas Grammatices illo versuum genere explicare. Neque paucos suppeditabant Commentaria in Catonis Disticha, libellum quamvis parvum, tamen adeo luculente scripta, ut magnitudine sua ipsa fere biblia superarent. Ministrabant etiam huius generis aliquid Lexica Monachorum barbara, ipsisque nominibus aliquando prodigiosa et formidanda. Eius autem classis et eneris fuerun P? È à I