OCR
LXXI Cathollicon, Vade mecum, Rapiamus totum, Breviloquus, Mammotrectus et similia similibus portentosis et prordigiosis nominibus horribilia Commentaria multa alia. Et offerebant se praeterea tunc hic etiam illi, qui Rhytmico barbaro carmine ex professo poemata integra de moribus, de virtutibus et vitiis composuerumt. .Ac de horum numero fuerunt inter multos alios, quorum etiam nomina non amplius memini , Querullus Rapularius, Alanus, ut sua ferebant tempora, vir non indoctus, ... Bernardus Palpanista, Bernarrdus Sylvester, Pauper Henricus,... Aesopus praeterea Moralizatus, Tobias carmine olim in Monasteriiis redditus et commentario illustratus, Florum fasciculus, Morum liber, Regimen Salernitanum , Margarita Poetica, Margarita Philosophica, Facetus et Floretus, et plures huius officinae poetae alii. Huc addimus etiam Iuris utriusque veteres non admodum eruditos interpretes, cum intelligeremus hic quoque: alicubi reperiri nostris rebus accommoda. Indiien Neander werkelijk zelf dien middel-eeuwschen poespas geslikt heeft, dan hebben wij inderdaad groote verplichting aan dezen Geleerde, die zich dien walgelijken arbeid heeft laten welgevallen; doch onze dank zou nog grooter zijn, indien hij bij ieder vers had opgegeven, waar hij dat gevonden had. Zonder de verklaring van Neander te willen verdenken, bevreemdt het mij toch zeer, dat onder zijne bronnen niet genoemd zijn de Proverbia Communia. In die Proverbia vindt men reeds 205 verzen, die hier worden opgegeven, als waren zij uit andere geschriften ontleend. — Had Latendorf geweten, dat dit aamtal zoo groot is, dan zou hij in het straks te noemen boekje p. 43. stellig niet hebben kunnen schrijven: Jedoch hat Neander warscheinlich nicht direct aus der niederländischen Quelle, sondern aus Bebels Sammlung und Ueberarbeitung vom Jahre 1508 geschöpft.” Zelfs vindt men. bij Bebel (n. 27.) die de P. C. in proza omgewerkt heeft, ter nauwernood een enkel dozijn van die spreekwoorden in hunne oorspronkelijke Leoninische gedaante. De iin alphabetische orde geplaatste verzen, die meest Monosticha en slechts enkele malen Disticha zijn, gaan niet zelden mank doordien het metrum geschonden is. Dat Neander niet onkundig hiervan geweestt is, heeft hij, zoo ik meen, aangeduid door de op den titel geplaatste woorden: ubi doctrina et sententiia fere ipso versu est melior, welke op p. 257 herhaald worden. Intusschen hadden deze ontwrishtiingen met weinig moeite door den verzamelaar kunnen verholpen worden. Immers, als men b. v. in : Paupertatem grandem vincat patientia tandem. en in: Prandia fer tecum si vis comedere mecum. voor pawpertatem schrijft pauperiem, en commandere voor comedere, dan zal althans het metrum gered zijn. Door’ dergelijke emendaties, doch stilawijgend aangebracht, heeft Wegeler menig vers van Neander , dat corrrupt was, in eenen leesbaren toestand gebracht en in zijne Philosophia Patrum opgenomen; welk geschrifft later (n. 93.) zal vermeld worden. Van de bouwstoffen, die Neander, naar zijn zeggen althans, van heinde en verre te zamen gebracht ; o ij g had, heseft Bruno Seidelius veel gebruik gemaakt bij het vervaardigen van zijne D 6 J 5 Paroemiae Ethicae sive Sententiae proverbiales morales, versibus antiquis conscriptae, et rhythmis @ermanicis donatae: lectu iucundae et utiles. Francofurti ad Moenum apud Wicolaum Bussaeum. M.D.LXXXIX. Doch deze schrijver heeft — hetgeen slechts weinigen even eerlijk gedaan hebben — in zijne Voorrede J g g erkend, dat hij veel van Neander heeft overgenomen. Inter eos autem, zoo schrijft hij daar, gui ad aedificaitionem huius operis materiam subministrarunt, inprimis nominandus mihi est vir doctiss. M. Michael Neander, Zlfelden: minore. aetate esset, collectanea eiusmodi rerum e monachorum atque aliorum commentariis tanquam s coenobii eiusdemque scholae Abbas et Rector, qui et ipse aliquando, cum ruta catesa comparaverat copiosa, de quibus unum volumen quod reliquum adhuc habebat, liberaliter nobiscum communicavit, e quo non exiguus numerus sententiarum excerptus et hic insertus est. Ex eiusdem quoque notationibus pleraque nomina scriptorum barbarorum, praefationi huic subiecta sunt sumpta,, quae ideo addenda censui, ut si cui libeat etiam istos cognoscere, vel suaviter ridere, vel alia plura pubpixiss confecta ex illis colligere, habeat quo se oblectet. En dan volgt een Catalogus autorum, e quibuss plerique Leonini versus collecti sunt, waarin niet minder dan 88 geschriften opgenoemd worden, waartoe ook de Proverbia Seriosa behooren. Zie J. Franck, Zur Quellenkunde des deutschen Sprichworts p. 131. wan wien ik dit uittreksel heb moeten overnemen , dewijl ik het boekje yan Bruno Seidelius niet bezit.