p- 50. Hy wil van een schijthuis een casteel maken.
Hy wil van verkensstront vijghen maken.
Dat sijn die gheene, die een dinek willen prijsen ende groots maken dat gheen prijsens
waert en is.
Het doel van den schrijver is zonder twijfel geweest zijne ongeletterde landgenooten, die hij telkens
een verkeerd gebruik zag maken van alledaagsche spreekwoorden omdat zij ze niet verstonden, omtrent
de ware beteekenis daarvan in te lichten. Hij verklaart dit zelf p. 3 in zijne
Prologue:
Overmits dat veele manieren van spreecwoorden onder den luyden loopende zijn, ende de zelue oeck
by tijden, hoe wel die gheuseert ende ghesproken werden, niet ten vollen verstaen en werden, maer
de selue sijn allegerende meer wter ghewoenten, dan wter rechten verstande van dien, so heb ick
ter cause als voren, die selue, die ick meest ghebruyckelicste ghenomen hebbe, na mijn beste ver¬
meughen by een vergadert, ende de selue metten bedietsele van dien gheexponeert ende beduydet,
op dat een yegelijc de selue te bat soude moghen verstaen, ende ten betamelijcken tijde soude weten
tallegeren, want soomen sien mach so sijn die selue dicwils tot diepen verstanden te gebruycken.
Ende daeromme alle de gene die dese selue myne vergaderinge sullen tenhanden gecrigen, oft ick
int vergaderen ende exponeren yet ghepreteneert ende vergheten hadde, datse my int selue voor de
erste reyse als geexcuseert willen houden, hopende so verre my God de gracie is verleene de selue
in andere forme ende ghesteltenisse int licht te brengen, dwelck de almachtige my ende allen ande¬
ren die yet tot stichtinge der menschen begheeren voort te brenghen verleenen ende gunnen wille.
Op het gezag van dezen schrijver beroept zich Z. H. A(lewijn) in zijn Onderzoek wegens het onder¬
scheid, dat Ten Kate stelt tusschen een, ien en een, ene, tusschen geen, geene en de gene die, deze
en gene enz. in: Tweede proeve van oudheid-, taal- en dichtkunde door het genootschap Dulces ante
omnia Musae” p. 106.
Dit boekje is niet gebruikt door Harrebomée, die het p. 472 onder die geschriften noemt, welke
hij niet heeft kunnen machtig worden. Mij is het indertijd ter leen verstrekt door Prof. Serrure. Bij
Duplessis wordt de titel zeer onvolledig opgegeven; hij kende dien slechts uit den Catalogus Bi¬
bliothecae Heberianae P. VI. n. 2931.
52. Proverbia Teutonica . Latinitate donata, Collectore et Interprete T.
Nicolao Zegero Bruxellano, accuratius iam tertium recognita au¬
ctaque. Antverpiae. Ex Officina Ioannis Logi, Anno M.D.LVII 12°.
(p Xvi dk nn.)
[HARREBOMÉE, n. 8.]
De eerste druk van dit boekje kan reeds in 1550 verschenen zijn, vermits dit jaar vermeld staat aan
het einde van den brief, waarmede Tacitus Nicolaus Zegerus zijn geschrift heeft opgedragen aan Ber¬
nardus Huysmannus, Ludi literarii apud Machlinienses moderator, die daarin wordt gekenmerkt als een
vir incredibili quadam eloquentiae atque facundiae venustate perpolitus, et multis iam annis in poli¬
tioribus literis, et in formanda instituendaque iuventute, foelicissime et multa cum laude versatus. Op
dezen grond heb ik gemeend aan deze Verzameling eenen hoogeren ouderdom te moeten toekennen boven
het straks te noemen boekje dat te Campen verschenen is. — Voor eene tweede uitgaaf zal mogen ge¬
houden worden die van 1555, welke Harrebomée gebruikt heeft, op welker titel staat: accuratius iam
recognita, — Hetgeen de door mij gebruikte uitgaaf (1558) op den titel heeft accuratius iam tertium
recognita auctaque” staat ook juist zoo op eene latere uitgaaf van 1571. Men mag dus met grond
vermoeden, dat die tertia recognitio de laatste verbetering en-uitbreiding zal geweest zijn, welke Zegerus
aan zijn boekje heeft aangebracht. Want die laatstgenoemde editie kon niet wel quartum recognita ge¬
noemd worden, daar Zegerus reeds overleden was d. 25 Aug. 1559 volgens opgaaf van Sweertius,
Athen. Belg. p. 694. alwaar gezegd wordt, dat hij onderscheidene werken geschreven heeft tot verklaring
van de schriften van het N. T. en met het oog op deze Proverbia heeft Vossius, Inst. Orat. IV.