Aangaande de vervaardiging van dit boekje, dat waarschijnlijk als schoolboek zal gebruikt zijn, schrijft
Zegerus in de Opdracht: Olim cum in vulgaribus et quotidianis nostri idiomatis colloquiis audirem
multa passim recitari doctissima adagia et proverbia : atque hinc perspicerem quodque idioma atque
adeo quodque hominum genus, ut suam habet loquendi phrasim proprietatemque , ita peculiaria quaedam
habere diverbia, gnomas, apophthegmata et graviter sciteque dicta, coepi subinde proverbia quaedam
nostri idiomatis, dulci quadam ipsorum attactus illecebra, annotare, atque in sylvulam quandam coacer¬
vare, ac tandem etiam accuratius in classem hanc, ordine alphabetico distributam, dirigere: ut ubi
res postularet mox ea haberem ad manum. Dehinc non contentus ea me habere Teutonica, coepi etiam
iisdem adiicere sua, quae quidem meminisse poteram, Latina. Ubi vero Latina respondentia aut
deerant, aut certe me fugiebant, ibi ipsemet pro meo modulo Teutonica Latinitate donare tentavi.
De spreekwoorden zijn dus in alphabetische orde gerangschikt, en aan ieder van deze is een of meer
Latijnsche spreekwoorden toegevoegd — somtijds ook wel, hetgeen de titel niet aanduidt, een Grieksch
spreekwoord. Voor zooveel dit woorden zijn van Latijnsche of Grieksche Classici, zijn deze voor het
grootste gedeelte overgenomen uit de Adagia van Erasmus, wiens naam, even als die van andere schrij¬
vers, wel enkele malen in margine genoemd wordt, vooral dan wanneer đe redactie van het Latijusche
spreekwoord van Erasmus afkomstig is. — Tot de nieuwere schrijvers, waaruit Zegerus, blijkens de
marginale opgave, zijne Latijnsche spreekwoorden geput heeft, behoort Anto. waarmede de Monosticha
van Antonius Tunnicius (n. 31.) bedoeld worden; verder Vwes, wiens Satellitium (n. 42. 2.) wij boven
gezien hebben dat ook Franck gebruikt heeft; en de Proverbia Communia, (n. 23.) waaruit een en ander¬
maal een versus leoninus is overgenomen, waarnaast alsdan in margine het woord Vulgare staat.
Voor zooverre dus òf uit deze òf uit de oude schrijvers eene passende vertaling voor zijne spreekwoor¬
den te vinden was, heeft Zegerus die gebruikt; waar zij niet te vinden was, heeft hij die zelf gemaskt;
daarbij heeft hij terecht begrepen zich voor eene al te woordelijke vertaling te moeten wachten. Hij
zegt daarvan: Verum cum plurima cernerem proverbia non paulo secius, et sub diversis etiam meta¬
phoris, allegoriis, tropis, aut scematibus haberi apud Latinos, quam in lingua sua patria: deinde
etiam quia multum gratiae ipsis sublatum iri videbam, si in ipsis vertendis anxius etiam verba enume¬
rassem; optimum iudicavi, ut id ponerem, quod non ad sonum verborum, sed ad rem ipsam explicandam
provime accederet, idque sive aliunde ex scriptoribus petitum, sive nostro quali quali Marte excogitatum.
Ook heeft hij menigmalen aan een enkel spreekwoord onderscheidene spreuken van de Ouden toegevoegd,
van welke ieder afzonderlijk voldoende zou geweest zijn om de bedoeling uit te drukken. Zoo vindt men b. v.
Alle bate helpt, seide die muys, ende piste inde zee.
Croesi pecuniam vel teruncius additus auget. [Cic. de Finib. IV. 12. 29.]
Etiam capillus unus habet wnbram suam. [Publil. Syrus 159.]
Luvat commodum quantumlibet pusillum. [Erasm. III. 5. 32.]
Die exter en can haer huppelen niet ghelaten.
Ficta cito ad naturam redierint suam. [Seneca de Clem. I. 1. 6.]
Nulla simulatio diuturna. [Erasm. I. 9. 39.]
Naturam expellas furca, tamen usque recurret. [Horat. Ep. I. 10. 24.]
7005. [Pindar. Olymp. XIII. 16.]
Nunquam efficies, ut recte ingrediantur cancri. [ex Aristoph. Pace v. 1083.]