Page 52 [52]
OCR
XLII fuerit mente captus, eodem gradu collocet hos et illos? Nec se quispiam a nobis laesum existimet, quod frequenter aetatis nostrae collapsos mores satyrice, et quidem in genere solum, carpserimus saepenumero. Buiten deze Hemistichia heeft Camers nog meer op het gebied van Spreekwoorden gearbeid omdat hij van oordeel was, dat het werk van Erasmus nog niet iedereen tot zwijgen gebracht had. Hij spreekt daarover aan het slot van zijne praefatio aldus: Arriserunt a puero certe nobis concinnae sententiae, quae vitam nostram instruant et exornent. Sexcenti extiterunt in hanc usque diem non infimae classis seriptores, quì in iisce studiis noctes optimas collocarunt. Scribimus haec nos tantummodo feriati penitus et ex tempore. Reliqua qualiacunque nostra studia rebus altioribus applicamus. Absolvimus, praeter caetera in hanc usque diem, nullius vestigia secuti, éuxdy Adagiorum Hecatostichas sexaginta non pauciores : rursus sacrorum Proverbiorum Centurias undecim. , Tam has, quam illas, nisi "Evo currenti tam mihi repagulum obiiciat, mens est edere. Non enim assentimur iis qui vel iure iurando asserunt, in colligendis exponendisque Proverbiis, Erasmum Roterodamum caeteros post se omnes ad Harpocratem relegasse. Deze werken schijnen echter niet in het licht gekomen te zijn; evenmin als zijne Aanteekeningen op Augustinus, Eutropius en Fenestella, waarvan hij in zijnen Comentarius op Florus melding gemaakt heeft. Men zegt dat de eigenlijke naam van dezen Geleerde is geweest Giovanni Ricuzzi Vellini en dat hij den naam van Camers heeft aangenomen omdat hij uit Camerino in Umbrien afkomstig was. Hij werd geboren in 1448, onderwees de Philosophie te Padua en later te Weenen, alwaar hij in 1546 overleden is. Aangaande zijne geleerdheid vindt men het oordeel van de latere schrijvers bij Saxe aangehaald in Onom. Lit. T. III. p. 38 en 584. 36, Drey hundert Gemeyner Sprichworter, der wir Deudsche vns gebrauchen, vn doch nicht wissen woher sie komen, durch D. Johan. Agricolam von Eysleben, an den durchleuchtigen, hochgebornen Fürsten vn Herren Herrn Johann. Friedrich, Hertzogen zu Sachssen &c. geschrieben vnd klerlich ausgelegt. M.D.XXX. (In fine:) Gedruckt tzu Leyptzig durch Michael Blum. (fol. IV: 132187) Das Ander teyl gemeiner Deutscher sprichwbrter, mit yhrer auslegung, hat funffthalb hundert newer wortter. Johan. Agri. Eiszleben 1529. (In fine:) Ende des andern teyls der Deutschen Sprichwortter. Gedruckt durch Melchior Sachssen M.D.XXIX. (fol. XL 175. 8°.) [noPITscE, p. 13 sqq. DUPLESSIS, n. 537. ZACHER, p. 10 sqq.] Agricola’s Sprichwérter, die oorspronkelijk in twee deelen, doch met doorloopende nummers, z00 als in de bovengenoemde uitgaaf, en later in één deel onder den titel van Siebenhundert und funfftzig Deutscher Sprichwörter in het licht verschenen zijn , moeten beschouwd worden als het oudste geschrift dat door een Duitscher in het Duitsch over Duitsche Spreekwoorden geschreven is. Zelfs hierom reeds zou dit werk cene algemeene belangstelling waardig zijn. Doch het heeft veel meer verdiensten. Afgezien toch van het voordeel dat de taalstudie hieruit trekken kan, z00 mag niet onopgemerkt blijven het loffelijk streven van dezen gemoedelijken prediker, die, onder inmenging van eenvoudige verhalen uit de gewijde en ongewijde schrijvers der oudheid, gelijk ook van vaderlandsche gebeurtenissen , zijnen lezers niet slechts eenige spreekwoorden heeft verklaard, maar hun daarbij tevens eenen schat van levenswijsheid aangeboden heeft: zoodat het duidelijk blijkt, dat de schrijver evenzeer de veredeling van het hart als de opheldering van het verstand zijner landgenooten zich ten doel gesteld heeft. In dit streven heeft Agricola zelfs Erasmus overtroffen, van wien hij overigens in geleerdheid en helderheid van voorstelling verre verwijderd blijft; ofschoon het niet onwaarschijnlijk is, dat diens Collectanea Adagiorum, die ruim twintig jaren vroeger in onderscheidene uitgaven verschenen waren, voor Agricola tot model verstrekt hebben: wiens naam dan ook eenige malen door hem genoemd is. Doch Erasmus heeft zijne Spreekwoorden uit de schriften der oude @rieken en Romeinen te zamen gebracht: Agricola, die wel een en ander maal iets aanhaalt uit de oude Duitsche schrijvers, als Renner, Tristand , Freidank en andere dergelijke middel
