Page 76 [76]
1227
funiculum. Ita dum divorum invocationem cultum¬
que vel ad fuperititionem defleétunt, velultra modum
attollunt, & hic funiculus prope ruptus eft. Res erat
elegans imaginum ac ftatuarum apparatus, vel ad or¬
natum, vel ad eorum memoriam, quorum exemplis
accendi poteramus ad vita pictatem: caterum dum
indecoris piéturis implentur undique templa, dum ha¬
rum fuperftitionum pene ad idololatriam delabimur,
rumpendo & huic funiculo dedimus occafionem. Et
vetus exemplum eft & pium officium, laudare Deum
hymnis & canticis fpiritualibus, fed dum in templis
divino, dum affe@ato vocum boatu facræ voces ob¬
fcurantur, imo dum hominum interdum inanes næniæ
pro divinis canuntur; denique, dum in templis nihil
aliud quam cantillatur, coepit & hic periclitari funi¬
culus. Miffa yero quid efe poteft facratius? Ceeterum
dum fordidi & indoétifacrifici, nonalioanimo difcunt
tres fortale Miflas, nec aliter exercent, quam futor
calceolariam, dum palam impie vivunt, qui fubinde
accedunt ad menfam Domini, dum non ea religione
peragitur hoc myfterium qua decebat, dum rem tam
facram faciunt publicam nundinationem, tantum non
ruperunt & hunc funiculum. Jam arcana confeffione
quid falubrius? Et hanc dum nimis adftringunt, ni¬
mifque reddunt anxiam, dum fub hujus prætextu ve¬
nantur pecuniam fimplicium , dum infidiantur pudicitiæ
puellarum, aliaque non commemoranda flagitia com¬
mittunt; dum hanc, in remedium animarum reper¬
tam , vertunt in fuam tyrannidem , nonne magnam
rumpendi funiculi dederunt occafionem? Ira dum con¬
ftitutionum hamanarum nullus eft modus neque finis,
dum has ad queftum ac tyrannidem fuam multi. vel
infticuunt vel detorquent inftitutas , & hic funiculus ve¬
nit in periculum. Sic fortaffis & ſacerdotes dum nec
ftudent gerere vitam honoredignam, & honorem exi¬
gunt immodicum, apud multos venerunt in contem¬
tum. Itidem Monachi dum non ambiunt hominum
favorem, vitæ morumque finceritate , fed opibus, nu¬
mero, confpiratione, aliifque malis artibus freti , quos
dolo fallere non poflunt, vi ftudent opprimere: dum
palliis fuis tantum tribuunt, ut depellere morbos, ut
fortunatas reddere domos, ut à cacodæmonibus tueri
poffint, quid aliud profecerunt, nifi ut prius pro diis
habiti, nunc vix habeantur pro bonis viris? Non hæc
commemoro, Botzeme chariflime, quo patrociner cis ,
qui ob culpam male utentium, res per fe bonas infa¬
mant, maluntque retta inftituta convellere quam me¬
deri: fed partim ut hoc quoque nomine moderatius ĉa
feramus, quibus ipfi dedimus occafionem: partim ut
indicem quibus rationibus hæc rerum tempeftas ad tran¬
quillitatem redigi queat. Nam ut nunc videmus ho¬
minum ftudia, vercor ne utrocunque cadat alea, nihi¬
lo melius fint habituri, qui fincero corde dilfgunt Chri¬
fi gloriam, & decoremdomusejus. Qui fe venditant
quitiam, vel ad opes, vel ad anarchiam, & quicquid
libet audendi impunitam licentiam, fpeétare videan¬
tur; certe nemo fit melior, deteriores plurimi. Rur¬
ſus in altera parte, quæ Catholica videri poftulat , funt
qui adeo nihil detrahi patiuntur receptis, ut multum
etiam adjungant fuperftitionis ac Pharifaifmi. Sunt ex
adverſo, qui licet ore Lutherumexfecrentur, tamenin
multis exprimant illius dogmata , fi tamen hoc ille do¬
cuit unquam: negligunt preces horarias, nec omnino
quicquam orant: negligunt Ecclefie legibus præſcripta
jejunia, lautius etiam his dicbus cæœnantes, quam cæ¬
teris: Romanoram Pontificum conftitutiones De Imma¬
nitate Ecclefiafticoram , De vitanda Simonia, De non
attingendis Clericis , aliifque quam plurimis , fortiter con¬
temnunt, ut haud fciam an ulli magis labefaĉtent Pon¬
tificum decreta, quam qui fe profitentur Ecclefiæ mi¬
rificos protectores. Rumor cit conftantior, quam ut
A
B
C
F
1228
omnino vanus videri po
liquet: atque hunc militum delectum, hanc pecunia¬
rum exa&ionem non in bellum efle factam, fed ad pom¬
pam accipiendæ è Pontifice corone Imperialis : vi¬
detur enim apprime pius Imperator, velle implere o¬
mnem juſtitiam, Id an verum fit nefcio, Nam fe¬
runtur ex adverfo rumores de bello atrociflimo, quan¬
quam hoc quoque malim quam bellum: certe mihino¬
yum non ef, tum maxime fingi quam atrociflimas
bellorum minas, confcribi milites, collocari præfidia,
indici cenfum, quum clam inter Monarchas res com¬
pofitæ funt. Si tamen non vanus eft rumor, & inter
Cæfarem , Pontificem , Regem Galliarum , Regem
Anglia reliquoſque Principes pulchre convent, ma¬
xime precandum eft, ut illorum animiad revocandum
Evuangelicæ pietatis vigorem confpirent : nec enim
dubium eft, quin hæc concordia maximas novarum
rerum molitiones fir excitatura. Nec fatis eft, ut hane
mentem precemur Monarchis, nifi ftudeamus & pro¬
mereri. Siquidem frequenter illi noftra culpa delirant.
Si quid libet de meis rebus cognofcere, nunquam Bed¬
da cum fuis fatellitibus æque triumphavit. Curarunt
facies nec
exurendum Lodovicum Berquinum s cujus nec
caufa mihi nora eft, nifi quod dum nimium bonas {pes
animo conceptas ponere nefcit , nec ullis amicorum
monitis obtemperare, & mihi gravem conflavit invi¬
diam, & fibi conciliavit exitium, certe quod ad cor¬
poris incolumitatem attinet, magno omnium Moerore
qui favent re&ioribus ftudiis. Qui propius norunt ho¬
minem, preedicant co nihil fuifle integrius. Nec alia
res quam libertas, bone confcientiæ comes 5 fuique fi¬
ducia perdidit virum.: Hactenus ex Dominicanis &
Carmelitis exftitere permulti, qui mihi devotis animis
negotium facefferent , nunc nullos infenfiores habeo
quam Franciſci nepotes , & quidem ex corum fodali¬
tio, quos nefcio quare vulgus appellat Obfervantes.
Frifia habet Dominicanum Laurentinm quendam Raf¬
Priorem Graningenfem, virum for¬
ream Theologicam, quo fe commendaret quibufdam
Theologis, totos menfes in concionibus ad populum
debacchatus et in auétorem Moria , veteris comœdiæ
exemplum nobis referens, non aliter quam fi fæce ob¬
litus de plauftro diceret, non è facro fuggefto do&ri»
nam Euangelicam predicaret. Sed hic tantum intra
Monafterii fui parietes infaniebat. Venit alter ejufdem
fodalitatis, longe fortior, qui in templo divi Pess to¬
tam horam debacchatus eft in Erafmum , tam fcurrili
impudentia, ut complures relićta concione domum re¬
peterent non fine murmure, etiam ex his qui me non
noverant. Miraris hominis audaciam? Primum erat
Dominicanas, deinde erat hofpes, & vix bene pranfus
alio fe contulit. Nec deerant illic Theologi, qui ad
hc non illibenter conniverent. His fuccefierunt qua¬
tuor electi propugnatores Ecclefice, qui communi ope¬
ra libellum Antuerpie preter publicam magiftratus con¬
ftitutionem excudendum typis curarunt, fed Deum
immortalem cujufmodi ! Scatebat undique folæcifmis,
mendaciis, convitiis plufquam fcurrilibus, ineptiis &
infaniis: & ex his unus erat magifter nofter Bacenta, al¬
ter baccalaureus mox formandus. Yo. Faber quondam
Angaffenfs ccenobii Prior, quum ante mihi coram miris
modis fuiffer adulatus, convitiaque non ferenda & in
Pontificem & in Cajetanem Cardinalem effutifiet, com¬
mendationes etiam aliquot a me extorfiffer, fimul ut
Romam venit, quo fe fuis approbaret, coepit magna
libertate in me debacchari. Hifpania habet præter a¬
lios multos Perum concionatorem Burgenfem, virumy
eximie fortem, totiufque Tragædiæ noftræ ducem. Ve¬
rum ubi mitiores faĉti videntur Dominicani , ferocire
cœperunt Francifcan: : fed initio tantum obtreétabant
clanculum, & ¢ bibliothecis furtim {ubmovebant quic¬
quid erat Erafmi. Mox de compofito cceperunt in
preelectionibys publicis meum nomen perftringere ,
‘ tem¬