tractare. Ubi jam alter alteri notus effet, jamque uter¬
que alteri pofiet & ulti & voluptati efle majori, in-.
ceflît illi cupiditas vifenda Gallie + id quoniam {cie¬
bam illum haud levibus de caufis velle, non admodum
refragratus fum illius animo ; & arbitror cam profectio¬
nem illi non eflé peenitendam. Salutavit Regem, con¬
greflus eft cum eruditifimis viris, audivit eximios Pro¬
tellores. Deinde non nihil eft > Gallice gentis mores
ac linguam deguftaffe; nec enim illic hæfit multis
menfibus, fed cupidiffime Ba/ileam fe recepit, hoc ani¬
Mo, ut totum annum mecum verfaretur in literis ; quæ
res fuiffet mihi longe gratiflima, vel ob id, ut aliquo
officio , duorum Prefulum & meritis & animo in me
refponderem. Cæterum , ubi fubodoratus eft , Ba/ilea
res efle fuppuratas , metuens ne quid rumultus orire¬
tur, & na&us itineris comitem » ex animi fui fenten¬
tia, juvenem , eruditum > nobilem, & prudentem ,
Carolum Utenhovism , mutayit fententiam , fimulque
cum illo Pataviuns profectus eft: habet enim ea fcho¬
la, preeter alios exacte doétos, Nicolaum Leonicum &
Petrum Bembum , duo precipua hujus feculi lumina.
Confilium approbabam , tantum iter non fatis tutum
nos habebat follicitos : hoc illi felicius venit in men¬
tem, quam ego exiftimabam : nam Bafilee ante Chri¬
Sf: natalem agi coepit fabula, qualem adhuc in vita vi¬
di nunquam: cui fi interfuiffer Zebridovius, licet for¬
talle fuiffet fine periculo, certe magno in metu fuif
fet : nam Epitafis fabulæ moderatiorem habuit Cata¬
ftrophen quam exfpeGtabamus. in nullius ædes itru¬
Ptum eft, nemo ferro vulneratus eft » tantum Conſul
vicinus meus proximus no&u furtim fe fubduxit, non
in {porta ut Paulus , fed cymba : & fic elapfus eft è ma¬
nibus corum, alioqui fufpendendus in medio foro , quod
fane narrant ac jaétant ipf, non ob aliud, quam quod
fua facundia diu reftitiffet Euangelio, jam volenti irrum¬
pere. Cæterum, in aras, ftatuas, & piéturas, ad in¬
ternecionem ufque fævitum eft, crudeliter quidem , fed
citra fanguinis effufionem. Porro, quum legamus di¬
vum Francifeum in rabiem egiffe, qui ridebat quinque
vulnera, quum alios divos narrent horrendis exemplis
ultos multorum irreligiofas voces, hic mihi fubiit mi¬
rari, neminem ètam multis fuiffe , qui tantæ flragis au¬
&ores ulcifceretur : nam de Chriftt & beate Virginis
manfuetudine non miror. Nobis nec hyeme, nec fer¬
vente tumultu, mutare fedem , vel commodum erat,
vel tutum : itaque ex{pedtata hirundine , commigra¬
vimus Friburgum ; id cft Brifzoie oppidum ditionis
Ferdinandice , diftans Bafilea iter diei. Huc 5 preter
alias caufas, invitavit vicinia » quod anxie metuebam,
ne corpufculum hoc longius iter ferre non poflet ; fed
res feliciffime ceflit : nam & agitatio profuit valetudi¬
ni, & ccelum hic reperi tam amicum, ut mihi videar
quodammodo repubefcere. Pro Zebridovio, quo diutius
frui non licuit, adeft Martinus Dambroviskius, quem
tu rectiffimo confilio nepoti tuo convictorem dederas:
eft enim juvenis quidem ætate, ſed matura prudentia,
moribus fedatis ac placidis, fobrius, compofitus, nec
vita folum, fed lingua pudicus : cui multo fuavior eft
menfe mex Diogenica frugalitas, quam omnia juve¬
num convivia, lufus, & chores. Unius rei parciffimus
elt, nimirum temporis, adeo vix ulla dici parte divel¬
litur à libris. Redibir , ur ſpero, ad vos, non indignus
favore virorum tui fimilium. Certe, quod ante , ni
fallor, literis cis fignificavi, tanta fide, ſtudio, vigi¬
lantia, manfuetudine, ſe geſt erga Zebridovinm , ut
fi frater fuiffet, non potuiffet amantius convivere ; fi
mancipium, non potuiffet obfequentius morem gerere.
In codem habebat & amicum, & famulum » & confi¬
liarium, & ftadiorum adjutorem : quare non dubito,
quin pro tua fingulari humanitate , fis Martini com¬
modis, fi quando inciderit opportunitas , fauturus. Hic
reliqua fatis funt ex animi fententia, Annonæ charita¬
ti jam afluevimus. Bello vacamus , at belli metu non
vacamus. Cæfar fulminat in Zralia, hic omnia fufpen¬
fa funt, magnaque rerum novarum molimina. Nos in¬
terim inter fpem metumque pendemus. Quoties opta¬
vimus , fubito cfle Cracovie. Sed fic delati quemad¬
modum &èyyeX@ capillo detulit Habacuk Babylonem ad
Danielem, aut quemadmodum Mercurius Menippum è
cœlo deportavit Arhenas , xaxov d dveudàia Bad, ut
inquit Homerss. Quam gratiam apud Vos inierim pacis
encomiaftes nefcio , certe nulli perfuadeo corum qui¬
bus volebam maxime. Quod rides tituli calumniam,
intelliges non fuiffe ridiculum Sdi legeris Apologiam ,
quam cum his ad te mitto. Hic crat primus inter arti¬
culos Bedde , quod Paraphrafim in Lacam dicans, in
titulo addiderim, Anglie Franciegne Regi ; quum eum
titulum Reges ejus infulæ infculpant monete publi¬
cæ , propterea quod olim aliqua Galliarum pars fucrit
in poteftate Anglorum. Quid timemus Ecclefia Dei,
quum habeat tam vigilantes cuftodes ? De munere ne
quid fueris follicitus, accepiffe me puto, quicquid da¬
re voluit tua benignitas. Bene vale. Datum apud Fri¬
burgam Brifgoe 23. Julii, Anno 1529.
EpisroLa MLXX.
Erafimas Rot. Nicolao Epifcopio S.
N°: eft quod mihi gratias agas , Ep:(copi charifi¬
me, quin potius ipfe fim Scythis omnibus inhuma¬
nior, ni pećtus iftud tam candidum, tam amicum , tam
nobis bene cupiens, amore mutuo profequar. Erat
quidem officii mei quum Bafileam relinquerem , ali¬
quod amicitiæ noftræ pignus apud te relinquere , fed
ipfe fcis cam migrationem & follicitam fuiffe & tu¬
multuofam , quæ res non patiebatur vulgarium offi¬
ciorum meminifle. Id quo moderatius etiam feras , fci¬
to metum nemini quicquam omnino dediflè. Jam præ¬
ceſſerant farcinæ , mihi tandem infcenfuro navim venit
in mentem Epiftopins, cum nova nupta faftina , cujus
modettiflimam indolem ab ipfius infantia femper ama¬
vi: porro, cum atate femper accrevit virginum præ¬
cipua dos, pudor ac verecundia morum , ut non finé
caufa inter cæteras puellas eximium quoddim virgine®
pudicitie exemplum haberetur. Ergo quum nihil fù¬
pereflet in ædibus, præter gallum gallinaceum &
gallinam cum agmine pipientium pullorum , libuit
munere jocofo quidem illo, fed non prorfus opinor
finiftri ominis, te donare. Id difticho non ita multo
pluris æftimando commendavi, fic ludens cx tempo
Te;
Gallus es, & gallina tibi eft, fanfto omine, dono
Gallum , cui conjunx teneros fovet anxia fetus.
Verficulos tibi redditos gaudeo , & agnofco tuum non
infolitum animi candorem , qui pro tam male tornato
carmine, tam diligenter agas pratias. Munus interce¬
ptum fuifle doleo: qua quidem in re non queo fatis
mirari noftræ aniculæ impudentiam , quæ fubinde res
meas donat quibus collibuit , tanta eft familiaritas,
quum nunquam eodem in leéto dormierimus. Intole¬
rabilis erat audacia, fi hoc feciflet, ignara me dona
fe alteri. Nunc iterum atque iterum admonita à Can¬
nio mco ne faceret , nihilo fecius peregit quod voluit.
Itaque quum ex tuis literis cognoviflem quod accide¬
rat, jurgium orfus fum cum famulis, quod id fieri
palli fuifent. Refponderunt fuiffe fatis monitam 5 fed
fruftra. Quum nondum placatus, regererem, oportuit
potius in venefica capillos involare, aut certe rem ad
me deferre ; refpondit Caanim illam dolo elufiffe :
promiferar fe facturam quod jubebatur, ac fingebat fe
ad vos ituram , fed ivit quo deftinarat, Jam ex{pectas
illam erubuiffe, quum ob id facinus objurgaretur.
Nihilo magis fuffufa eft rubore > quam {olet afina,
fi quando onus excuffit tergo. Hæc prorfus erant
intolerabilia , nifi affueviflem : nam hujufmodi lufus
mihi lufit frequenter mea Xanthippe, quam habeo to¬
lerantia magiftram. Itaque non admodum repugno,