Page 61 [61]
An.
x529.
1197 EPISTOLAE,
zerint, Tum f recte dicitur, pienas viné, non ftatim
Latine dicetur ,impletus vini; & fi Latine dicitur, ho¬
mo vini plenus, continuo rete dicetur, domus impleta
convivaram : nam quod ex Cicerone profert ridiculum
eft, neque ollam denariorum implere : genitivus enim
nen refertur ad implere , fed ad ollam , quæ denariis
erat deftinata : nam ollam denariorum dixit, denariis
reponendis deftinatam.
21. Bodem cap. MNegze nebentar, docet Prifcos di¬
xille nubo re, unde nupta & nuptas. Faveor hoc dixit
antiquitas, fed obfoleta; quam imitari nunc foleecifla¬
re eft. Quumque divus fiteronymus indicet interpre¬
tem reddidiffe Greci fermonis idioma, quod tamen
non refpondeat confuetudini Latiaz, Stunica tamen
pronunciat efle Latinum. Quid enim eft foleeciffare,
quam preter confuetudinem reéte loquentium loqui.
Jam & illud fuave , quod quum agatur de caftimonia
linguæ Latine, profert nobis Tersælliannm auctorem :
nec minus inceptum , quod quoniam Tertwllianus {cri¬
Pt zbi non nabitur, colligit dici nubor. Hac ratione
dicemus & vivor , quia Terentins dixit 620 non vere
vivitar: dicetur dormzior, quia fuvenalis dixit,
mimmam dormiter in illo.
O Chryfippum, cui ego fum Arafimas!
12. Cap. 24. Ex Swetouio probat Latine dictum opi- |
niones bellorum. Quibus argumentis ? Primum quia!
Grace eſt zos. Atqui fi non licet recedere ab Euan¬
gelifte verbis; quemadmodum ante docuit Simnica, |
dicendum erat, axditus, five anditiones bellorum. De¬
inde , qui exactius requirunt Romane linguæ caftimo- |
niam, rejeĉturi funt Sxeroniam cx albo judicum. Sed |
quid dixit Swetonins¢ Exiit opinio deceffarum cum. Quid
hoc ad opiniones bellorum} Opiniones bellorura nemo di¬
xit, præfertim multitudinis numero. Sed Ambrofins
fic loquitur. Quid ni? referens Scripture verba. Nec
ftatim Latinum ett, fi quid dixit Ambrofias,
13. Admonueram quod quum ¿x Graecis ambiguum
fit , interpres perperam pro god vertit guia : quod
enim interdum eft edino» , qata nihil aliud fonat quam
caufam. Stønica docet nos , nihil referre utrum dicas
quod an guia. In hujufmodi orationibus ; recte dixi¬
fti, quia viram non habeo , & conteflus Et 5 quia non
fam ego Chriffus, nihil aliud intelligi , quam intelligit
populus Chriftianzs. Non ego laborabam quid intelli¬
geretur , fed quid ipfa exprimerent verba. Ridemus
& intelligimus Adoriones perperam loquentes, fed poft¬
eaquam illorum folcecifmis afluevimus: balbus balbum
setts intelligit. Non ftatim Zarinam eft quod intel¬
ligitur à quolibet. Negat interpretem retuliffe Grec
fermonis proprictatem , {ed Hebrasci, Quid? an inter¬
pres Euangelium, Grece proditum , vertit cx Hebrass ?
Sed valeat idem °3 chi apud Hebreos quod ox apud
næ linguæ formam dicitur ? Interpres inquit Buange¬
liftæ vertit ad verbum , vertit igitur Latine. Proinde
At hæc eft unica ratio male vertendi. Et fi dicam in
nor ullam injuriam fieri Spiritui Sanfto : non enim
in puritate fermonis eft regnum Dei. Quod fi im¬
pium eft reprehendere, quod non variat ab Euangeli¬
ftæ verbis, impie fecit interpres, qui toties recedit,
etiam nulla necefitate. Quis non miretur hujus homi¬
nis acumen? È s G
14. Luce 1. Notaram interpretem pro meminife
univa vertifle memorare , quum codex habeat me-|
morari. Belle depulfus eft foloecifmus , fi typographus
pro ¿. pofuit e. Non in hoc eft zò coñosxov, fed in ge¬
nitivo. ALemorare Latinum eft, & memorari Latinum 3
fed memorari teflamenti, pro meminiffe , five recordari ,
doceat Stanica ele apud probos Auctores » & vicerit.
ty. Lace 4. Notavi interpretem, öge Gracis anci¬
pitem vocem, & rocatra, fepe perperam vertere in
quanta & tanta. Stunica nos docet , quanta & tanta
B
©
F
Epift. MLV. 1198
fubinde vertit interpres. Si hac ratione poterat defen¬
di interpres 5 unico malagmate licebat omnibus illius
mederi vulneribus. Doceat Stznica fic probatos Au¬
ores fuille loquutos, ac dixifle, rantos habes digi¬
tos in pedibus quantos im manibusy pro tot & quot.
16. Luca 19. Exegiffem illed, pro ¿lam pofitum,
Stunica mavult adfcribere librariis, quam interpreti. Et
ipſe in Annotatione demonftro illam leétionem inveni¬
ri in quibufdam antiquis codicibus. Sed interpres non
hie tantum fic dormitavit, quia præceflerat éeyveer.
17. Luca 23. Veutres qua genuerunt. Stanica dicit
in caftigatis codicibus legi, qui genuerunt. At ego in
duobus meis codicibus reperio ge; & quoniam ira
fubinde labitur interpres, non infcitia , fed negligentia,
probabilius e& illud gue è pofterioribus fuifle caftiga¬
tum, quam ab interprete pofitum. Verum hac de re
nolim contendere. Fuerit hic felicior Stenica, qui co¬
dicem habuerit emendatiorem,
18. Joannis 1. Quafi unigeniti à Patre, oftendi di¬
cendum Latine tangam: nam ds Graca VOX anceps
eft, & ad rei veritatem, & ad fimilitudinem. Id Stm¬
nica non refellit , fed refert nobis verba Hieronymi ,
fecus hunc locum interpretantis in epiftola ad Ephef:
cap. 5. Quid illic docet Hieronymus? Gloriam unige¬
niti, non fic accipiendum quali fit alter unigenitus,
cujus gloriam haberet & Chriftzs, ſed ut intelligamus
ipfi Chrifte habitum à Patre honorem , non ut cuivis
€ numero Sanétorum, fed ut unigenito. Hoc commen¬
tum, aut nihil ad rem facit , aut pro nobis facit: fi
enim eft alter Filius Dei, Chrifm non eft unigenitus,
fedunigenito fimilis. Atqui ad hunc fenfum exprimen¬
dum, opus erat 1477442, non geaf. Nec mea refert,
quod apud quofdam , affecta jam cloquentia Romana , {e¬
cus ufurpatum reperimus tanguam & quafi. Hic jacent
fimul Lawrentius & Erafmus.
19. 7ozn. 4. Costentar verbum ut folecum nota¬
ram. fim Graco, ait Stunica, cf cvyge@via, nec po¬
terat interpres proprins traducere ; nam Stanice verbis
libenter utimur. Quid monftri audio ? Eft hoc pro¬
prie transferre, verbum verbo reddere ? Quis credat
huic homini fanum effe cerebrum ? Fatetur hanc fer¬
monis formam nufquam inyéniri apud Latinos, tamen
vult videri bene Zarine.
ci, & fufpicatur Foannem {crip fiffe > Jn miv yv, id¬
que reclamante codicum omnium confenfu. Si profere
ullum Zatinum fic loquutum , aliquid egerit. Nunc
fundit verba.
21. Joan. 7. Fefto mediante, vult effe Latinum, nec
ullo probat argumento , nifi quod licet effingere Gre¬
cam vocem. ld à Prifcis fa@um in quibufdam agnofci¬
mus. Nobis non idem licet. Alioqui quid erit noftro
fermone portentofius , {i nobis hoc velimus permittere
in reddendis Grecz.
22. foan. 14. Et majora horum faciet, non alio co¬
lore défendit , niſi quod interpres exprefferit Grace
{fermonis formam. Fatemur, {ed hoc iplo commifit fo¬
leecifmum , nifi forte Latine loqueretur, fi pro Pater
major me eff, vertiflet, Pater major met eft.
23. Joan. 15. Ut fruttum plus adferat, fic excufat ,
ut exiftimet locum à librariis vitiatum , quum nullus
reperiatur codex, qui habeat hanc feripturam.
24. Eodem cap. Et colligent ea. Stunica legit eam.
Id quî poteft, quum Euangelifta feripferit avra 5 At
precellit xAjue non xAyware’ fateor, fed oftendi nihil
in hujufmodi referre , utrum ponas fingularem vocem ,
an multitudinis. Hic Stanica debebat infpicere meam
Annotationem , non tantum verborum fudiffet incaf¬
fum, Verum, Stunica cenfet pro avrà legendum asré.
Id quum nullus habeat codex , tamen pro ſua aucto¬
ritate pronunciat locum cfe depravatum. Si quid fic¬
ret à me fimile , quo boatu vociferarctur Eraſmum
émendare férmoném Euangeliftæ ? Superius im ès,
quum