Page 31 [31]
1145 EPS TOA E.
quum rediflem in Angliam , ignarus harum rerum ,
comperi Prefulem illum, quem habere folebam ami¬
cifimum, mire frigidum, & caufam expifcatus fum.
Itraque, præter editionis dedecus, propemodum ctiam
amici non vulgaris jaéturam feci. Interim femper fti¬
mulavit animum calcar ignominiæ, ut quemadmodum
folent milites poft cladem acceptam in proximo confli¬
étu, virtute dedecus acceptum penfare, ita feliciore
recognitione farcirem, quod in editione priore com¬
mifium erat. Quanquam illa quoque , qualis qualis
erat, non parum multa reftituit, certe fpem aliquam
oftendit eruditis hujus fenticeti in ufum frugiferi no¬
valis repurgandi. Itaque melioribus, ni fallor, avi¬
bus Senecam in manus recepi, in quo emaculando tan¬
tum cure, tantumque fudoris impenfum eft, ut opti¬
mo jure poflim abdicare priorem illam editionem. Ac
ne quid infelicium aufpiciorum hic refideret, fed pla¬
ne novo genio jam aliud prodiret Opus, mutata Pre¬
fatione, tuo nomini aufpicatifimo vigilias hafce meas
dicare vifum eft. Speroque futurum, ut quemadmo¬
dum tu confiliis, fidelibus juxta ac prudentibus, Re¬
gi Stgifmendo pacis bellique artibus juxta inftruĉto ,
tum florentiflimo Polonie regno, cui vigilancifimum
præftas Cancellarium, cumprimis dexter es ac felix;
ita nomen tuum Senece præfixum, lætum quoddam
augurium fit allaturum ftudiofis omnibus, quos haéte¬
nus mifere torfir Auctor leétu quidem digniffimus ,
fed ita traftatus, ut vix ufquam fe leétor poflit expli¬
care. Non hic verbis attollam, quantum mihi labo¬
ris exhauftum fit. Scio neminem crediturum , nifi
priorem editionem cum hac contulerit. Id fi quis non
gravabitur facere , continue fatebitur alium prodifle
Senecam: non quod nihil refederit excutiendum, fed
quod innumera portenta , non minus feliciter quam
fortiter fuftulerimus, idque præfidio diverforum codi¬
cum , inter quos erant aliquot miræ vetuftatis. Divi¬
nationi non temere indulfimus, experimento doéti ,
quam id tutum non fit. Et tamen alicubi divinandum
fuit, nec raro feliciter ceffit conjectura, nifi me fal¬
lunt omnia. Adjuvit in hoc labore nonnihil induftria
Mattbai Fortunati Pannonit, hominis, ut res indicat,
exaĉte do&i, diligentis , fobrii fanique judicii. Is
enim libros Maturalizm Quaffionzm accuratifime re¬
cognovit, quod opere utinam & in ceteris omnibus
preeftitiflet, quem ut in plerifque libenter fequuti fu¬
mus, ita in nonnullis ab co diffentimus, priefertim |
ubi noftro fenfui fuffragabantur exemplaria. Profuit|
& Rodolphi Agricola codex typis excufus Tarvifi, an-|
te annos fo. quem is vigilantiffime videtur evolvifle. |
Arguebant hoc notule manus ipfius, quibus innume¬
ra loca correxerat, fed in multis, ut apparebat, divi-|
nationem ingenii fequutus magis quam exemplaris ye¬
tufti fidem. Incredibile vero quam multa divinarit vir
ille plane divinus, non enim poffum Xodolphi dotes &
plurimas & eximias compleéti brevius. Ejus codicis
nobis copiam fecit Hayo Hermannus Phryfins, juvenis
tam felici natus indole, ut unus videatur idoneus, qui
Rodolphica laudis fucceffionem capeflat, tantique viri
gloriam fuitineat, alioqui & patriam habens cum illo
communem, & affinitate propinquus. Quin & Sigi¬
fmundm Gelenius, qui jampridem in officina Frobeniana
caftigandi prefecturam gerit, vir citra omnem often¬
tationem exquifite do&tus, & quod in eruditis quogue
yarum eft, emunétx naris, exactique judicii > non
auca feliciter deprehendit, que nos in multa diftra¬
étos , interdum & defeffos , fefellerant. Non enim
eft mei ingenii quenquam laude merita fraudare. Ut
autem hunc Senecam tam prodigiofe depravatum ha¬
beremus, præter illas vulgares caufas incuriam, infci¬
tiamque feribarum , temeritatem fciolorum , mutan¬
tium quicquid non aflequuntur, feorfum duas potiffi¬
mum fuifle perfpicio : Prior eft ipſa Seneca phrafis,
que quoniam nufquam non affectat declamatorias ar¬
Epilt. MX. 1146
A|gutias, interdum ufque ad znigmatis obfcuritarem ,
compofitæ , abruptum , ut facillimus ita periculofus
erat lapfuss vel minus eruditis, vel ofcitantibus, qua
de re mox plura nobis dicentur. Altera, quod hune
Scriptorem prifci Chriftiani fibi ftudio quodam vindi¬
carunt, ac propemodum pro orthodoxo funt ample¬
xi, partim ob preeceptorum fanétitatem, quam in hu¬
jus libris animadverterunt, partim commendatione li¬
belli, qui continet epiftolas aliquot ultro citroque in¬
ter Panlum Apoftolum & Senecam miflas, mendaci
quidem titulo; fed in rebus humanis mirum eft, quan¬
tum interdum habeat momenti, fidtum ac friyolum
nugamentum. Non enim belli tantum, juxta prover¬
bium, fed totius vita mortalium multa funt inania.
Jam quum femper vulgo nihil foleat effe levius, quo
feculum illud habebar homines ad pietatem proniores,
| magis credulos, minufque fufpiciofos, hoc facilius erat
| illis fuco pictatis imponere. Nec parum acceffit illi fa¬
| voris ex divi Hieronym commendatione, qui Senecam
| recenfuit in Catalogo San&orum, quanquam in eo Ca¬
| talogo commemorantur aliquot non admodum proba¬
| tee fanclitatis: Velut Zoſephzs profeſſione fudaus, Ter¬
tullianus, Novatianus, & Donatus heretici. Ita fa¬
| tum eft, ut ob religionis amorem faftiditis Ethnico¬
| rum literis politioribus, difciplinis, linguis, & anti¬
| quitatis peritia , Senece libros & privatim fibi legerent,
& publice juventuti prælegerent, homines infantes,
ac vix femigrammatici, tantum adfperfi rudis illius &
inconditæ Philofophiæ fomnio verius quam cognitio¬
ne, qui profeffionem aufpicabantur ab explicatione qua¬
tuor caufarum , materialis , formalis , efficientis, & fina¬
lis. Deinde præfati epiftolam effe moralis Philofophie,
dividebant eam in duas partes principales, & rurfus ha¬
rum fingulas in tres aut quatuor minus principales. His
fumis ingreſſi, quum ventum effet in medium, fi qua
vox occurriflet inufitatior, fi quod ſchema, fi qua ad
Auétores non vulgares allufio, fi quid Gracitatis, fi
quid veteris hiftoriæ, breviter fi quid omnino retru¬
| foris eruditionis, quum hatum rerum nihil didiciffent,
quibus pene ad oftentationis vitium fcatet Seneca, ne¬
celle erat, ut aut mera portenta comminifcerentur,
aut mutarent feripturam. Quid ni? aigecy d ciwrér,
ubi cathedram confcenderis, & infcitiam profiteri non
convenit ei, qui pileo tituloque magiftri artium cele¬
bris eft. Vix diétu credibile, quantam hic impieta¬
tem commiffam deprehenderim. Eundem locum in¬
terim adeo varie corruptum, & tam impudenter mu¬
tatum offendimus, ut nullum verbum nec inter depra¬
vatores, nec cum germana lectione, quam in- perve¬
tuftis exemplaribus invenimus, conveniret. Itaque,
dum quod femel depravatum eft, alius fimili temerita¬
te nititur emendare , rurfum alius atque alius fubin=
de novat aliquid, fit mendum inemendabile, ut nulla
jam quamvis eruditi hominis divinatio poflit opitulari.
Nam quod {cribarum infcitia committitur, habet ali¬
qua germanz {criptura veftigia , qua fagacibus in¬
geniis præbent aliquam veri conjecturam : quemad¬
| modum in his, quae ex notulis excipientium, aut ex
digtantis voce non aqualiter ad omnium aures perla¬
ta, vitiata funt, locus aliquis reliétus eft eruditorum
conjecturæ : folent enim profeflores diétare {criben¬
dum quod erant enarraturi. His non omnes erant æ¬
que vicini, & diverſa eft nationum pronunciatio, nec
{emper articulata Jingua eft pronuncianti. Hinc eye¬
nit, ut contantivs {criberetur pro conffantius, & alea
pro area. Similiter notularum varietas dabat anfam er¬
roris. Attamen illud debemus Ghrifianorum ftudio,
quod quum tot clariffimiScriptores interciderint, Sene=
ca nobis magna ex parte fuperfit; fi tamen hoc eft fu¬
pereffe. Opinor autem a nobis rem eo deduétam, ut
fi quis doétior, felicior, &¢ ociofior, tantam acceffio¬
nem addat huic editioni, quantam nos adjecimus fu¬
perioribus , fperem talem fore Senecam, ut minimo
cum tedio, maximo cum fruétu legi poflit. Adjeci¬
Cc cas mus
B
F
Am