an, plaufibilius, adeo non cruenta , ut ipfis ctiam hofti-| A
1529-bus gratulari liceat , quod in viétorem tam clemen¬
tem, tamque cordatum inciderint > Nec dubito quin
quotquot iftic fapiunt , fe vitos ele gaudeant. Fit
enim interdum, ut vinci fit beneficio affici. Quis non
agnofcit his rebus tam feliciter geftis Numen propi¬
tium prefuifle? nam ea demum vera felicitas elt ,
quum divinum favorem promeretur viétoris integri¬
tas, religio ac manfuetudo. Pollicetur hoc ipfe Deus
Optimus Maximus in facris Literis, fe propugnato¬
rem fore ſuis, qui iphus præfidio freti, non deflectunt
à juftitia. Et omnia, inquit, quecungue faciet propera¬
bunter. Magnifica {ane pollicitatio, fed ab illo profe¬
cta, qui mentiri non poteft, quum poflit omnia. Siqui- |B
dem illius aufpiciis feliciter cedunt nobis etiam illa,
que videntur infeliciffima. Contra, quum improbis
quædam videntur fecundo fortune flatu geri, non eft
profperitas, fed infidia potius mali genii , velut efca
pellicientis in exitium, Pro tanto itaque rerum fuccef¬
fu, Ferdinande Rex inclyte , primum Deo Regum fum¬
mo gratias agimus, deinde tuæ pietati , tuæ pruden¬
ti, tuse moderationi, clementiaque gratulamur, non
dubitantes tibi ceteris in rebus parem profperitatem
polliceri , aut etiam majorem, fi tu, quod futurum |
confido , iftas animi dotes , qua te Deo gratum fa- |
ciunt, conftanter retinueris: nec tibi gratulor modo,
verum etiam ipfi regno gratulor, quod perierat, nifi tu C
Princeps, non minus pius quam magnus, divinitus da- |
tus efles, qui & pro tua bonitate velles, & pro tua
magnitudine pofles tantas turbarum undas componere. |
Vides, Ferdinande Rex , quæ regnorum moles incum- |
bant humeris tuis , quanto majores maneant. Vides
horum temporum periculofiffimos tumultus. In tan- |.
ta rerum tempeftate mauclero infigniter do&o ac vi¬
gilante opus eft, quem te nobis exhibiturum, & in¬
doles ifta, & rerum exordia promittunt. Quanto cum |
animi dolore vidimus duos præcipuos orbis Monar¬
chas tot annos inter fe diffidere , & interim exitiofæ |
factiones fùb Euangelii prætextu in dies latius agunt |
radices , malæ filicis in morem , orbem prope totum D
occupantes. Si quid ego profpicio in rebus humanis, |
hanc uham fatis gravem caufam arbitror, cur & Prin¬
cipes compofitis utcunque diffidiis fibi foederentur ,
ut, junctis confiliis & auétoritate, religio Chriffiana fic
undique convulfa in bonum aliquem ftatum reponatur.
Quamdiu ad hunc modum belligerantur Monarche ,
dormitant Epifcopi, facerdotes tantum quod habent
mordicus tenent , Monachi pro fuo regno fatagunt, |
Theologi articulis ac fafciculis frigidis rem gerunt ,
populo liberum eft quod libet & credere & facere ,
nullum video malorum finem. Quod unum poffumus
precamur Deum, ut noftris commifis, quibus hac
mala commeruimus , aliquando factus propitius , ca |E
confilia tum Monarchis, tum religionis antiftitibus
immittat , que nobis yeram pietatem cum pace con¬
cordiaque reducant. Prolixior fui quam vel ego {ta~
tueram , vel tux ferunt occupationes. Sed boni con¬
fulet tua manfuetudo ; vehemens affe@us modum ne¬
fcit. Scio, folet excufari fera gratulatio , fed quum
adeft facultas animi protinus teftificandi. Hic primus
obtigit, per quem tuto que vellem feriberem. Incly¬
tam Majeftatem tuam Dominus Jeſus publico orbis
bono femper in majus proyehat. Datum Baflea 27.
Januarii, Anno 1529.
EristoLa MX. F
In SenECAM
Def. Erafmus Rot. Petro Epifcopo Cracovienfi, ac
regni Polonie Cancellario, S. D.
I: ipfo ftatim hujus Operis limine, Præful amplifi¬
me, fortaffis ceperit aliquem admiratio , quid ac¬
ciderit , ut præter morem meum nunc Seneca pro¬
deat, non ejufdem nomen præferens, cui fuerat antea
dicatus. Quum enim alii quidam pluribus interdum
dedicent eundem librum , nonnulli fingulos ejufdem
Operis libros fingulis nuncupent, quidam appendices
adjeétas aliis inferibant, quam Opus inferipferant; nos
tamen hac in re fummam preeftitimus conftantiam ha¬
tenus , adco ut quum olim R. D. Grilbelmo Waramo
Archiepifcopo Cantuarienfi folam Enripidis Hecubam
præfentes exhibuiffemus , abfentes in editione & Jphi¬
geniam Aglidenfem adjecerimus. Quantulus autem fuc¬
rit Adagiorum libellus initio , quem clariflimo Baroni
Guilhelmo Montjoio dedicavimus , plerique fciunt; quan¬
ta nunc fit Operis moles, liquet, nihil tamen mutatum
eft de titulo. Gerte poteramus in Chiliadibus, aut Cen¬
turiis facere , quod Celius Rodiginus, vir dottus ac pius,
\ fecit in fedecim libris , quibus titulum effe voluit Anti¬
quarum Lettionam. Ab hac ambitione tantum abfumus,
ut complures libellos emiferimus abfque nuncupatio¬
ne. Longius etiam ab eorum impudentia , qui idem
dem, quod ajunt , filia plures fibi generos adfcifcen¬
tes. Adverfus hujufmodi exempla , quum in hunc uf¬
que diem perpetuo meum morem obtinuerim > hoc
vehementius admirabitur aliquis , quod Opus pridem
dicatum Thome Epifcopo Dunelmenfi, nunc videat al¬
terius preeferre nomen. Hoc, ampliflime Praeful, nec
cafu; nec temere, fed confulto factum effle fateor.
Siquidem vel hac ratione cunétis teftatum effe volui,
priorem editionem non fuifle meam , quanquam plus
fatis fretus amici cujufdam promiffis addideram Præ¬
fationem. Cantabrigie quum nastus efem aliquot Se¬
neca libros manu defcriptos , adhibito laboris focio
totum Senecam percurri verius quam perlegi , annota¬
[tis in fpacio marginis qua vel diverfa compereram in
exemplaribus , vel ipfe ex me addivinaram. In his
jerant permulta, que vigilantis & eruditi cujufpiam
| difcuffionem requirebant. Quum mihi diutius Baf¬
lee commorari non effet commodum , totum hoc ne¬
gotium amico cuidam , de cujus fide , nec tum quic¬
quam addubitabam , nec nunc conqueri libet , com¬
| mifi. At poft menfes aliquot Bafleam reverfus, com¬
Peri fic traĉtatum Opus, ut me vehementer puderet
ejus editionis. Non hic vulgari more culpam in alium
transferam , fed partiar magis inter eum qui commi¬
fit, & eum qui commiflum ad fe recepit. Meum pec¬
catum erat quod , oblitus fapientiflimi de Cafita Apo¬
logi , amicorum operam ex{peétarem in eo negotio ,
quod per me reétius geri & potuit & debuit : illius,
quod inexploratis humeris fufcepit farcinam viribus
majorem, Quanquam haud {cio an major culpa por¬
tio mea fit, fiquidem ineptior eft qui bovi clitellas
imponit, quam bos ipfe qui recipit impofitas. Sed
civilius eft, opinor, utriufque culpam fi non licet ex¬
cufare, faltem extenuare. Fidem amici perfpectam
habebam, de ingenio, doétrina , judicioque pro mea
erga illum: benevolentia magnificentius fenfi > quam
pro re: & ille pro mutuo fuo amore , gratificandi
ftudio , fortaffis & recufandi pudore, plus recepit quam
preeftare valuit. Quod ego peccavi , fimplicitatis &
candoris erat; quod ille, fedulitatis & obfequii. Ca¬
terum quod ca pars exemplaris, que crebriores habe¬
bat annotatiunculas, fublata eft, fic interpretari libet,
aut ab illo non effe fastum, aut charitate noftri fa¬
&um, qui maluit ibi parum meminife fidei , quam
de noftra amicitia periclitari.
aliud geminum acceflit , ut intelligas totum illud ne¬
gotium finiftris aufpiciis fuifle geftum, Curaram per
quendam bibliopolam , fibi felicem » aliis infeliciffi¬
mum, Senece codicem reddendum Epifcopo , cui di¬
caram hoc laboris. Is ex Anglia reverlus affirmavit,
fe cum fide quod erat mandatum peregifle. Credidi:
quis ‘enim non crederet fic affeveranti ? Interim in meis
ad Epifcopum literis iterum atque iterum faciebam di
cati miflique voluminis mentionem. Ille, qui nihil ac¬
quidam , qui
opo locos ali~¬
quot,