Page 16 [16]
IITs
loqui, non Erafmum, quanquam ne Bulephori quidem
fimplex eft oratio, quippe qui fe fingit codem teneri mor¬
bo, utalteri medeatur: eoque patitur probatiffimis qui¬
bufque Scriptoribus hoc honoris negari, ne Nofoponus
prorfus animum defpondeat, fi minus quod ambit affe¬
quatur. Itaque non illic fuggillantur qui negantur effe
Talliani, prefertim ad regulam æftimationemque Nofo¬
pont: quinpotiusillud erat propofitum , ut perfuaderem
fuiffe multos ea do&rina facundiaque præditos , ut f non
fmilibus , certe paribus dotibus cum 7#//40 certare pof
fent, qui tamen ab illa Ciceroniane phrafcos cute bra¬
Ceaque, quam unam aftectant quidam, longiflime ab¬
fint. Adeo vero mihi non fuit animus ullius nomen
perftringere, ut quanquam induco perfonam parum in¬
tegri judicii, tamen hic à decoro nonnihil deflexerim,
neminem recenfens, cui non fuam laudem tribuerim ,
fane quantum in tranfeurfu à & rate licuit: necenim
illic fufceperam cenfuras, aut encomia Scriptorum o¬
mnium. Sufficiebant ad id, quodagebam, exempla de¬
cem. Sed à quibufdam arbitrabar me initurum gratiam
commemorati nominis, & funt qui gratias egerunt:
tum exiftimabam eam judiciorum varietatem non inu¬
tilem fore juvenibus , eruditæ facundiæ candidatis,
quod ipfe prioribus ad me literis fentire vifus es. Sed
indigne ferunt quidam parum honorifice tractatum ibi
Budaum. Qui fic? An quia Wofoponus, nondum à fu¬
perititione liber, fubmovet illum ab albo Cicerontano¬
zum? Hoc ipfe Badeus ingenue fatetur , qui nec affe¬
&at hoc quod requirit Nofòponus, atque damnat etiam
quod unum ille miratur. Nec ideo quifquam fubmo¬
vetur ab eruditorum aut eloquentium ordine, quan¬
doquidem in codem dialogo doceo, fieri poſſe, urexfi¬
flat aliquis Cicerone tum eruditior, tum etiam eloquen¬
tior, qui tamen illi in dicendi chara&ere fit difimilli¬
mus. Ubinam igitur eft hic illa in Budenm contume¬
lia? Faciant illum 44. Ty/lio doétiorem, non arcetur
ab hac laude: faciant illum facundiorem, nihil obftat
elogium MWofoponi. At paucisattingo laudes illius. Non
enim patiebatur copiam argumenti fufcepti ratio , ve¬
rum in Annotationibus Novi Teftamenti , in Adagtis
non raro quæfitus eft campus in illius laudes exfpatian¬
di, fi minus id factum eft in Epiftolis: nifi forfitan
hoc quoque contumeliam efle ducuntin Budexm , quod
ab Erafmo laudatur, quum frequenter, tum in argu¬
mentis feriis, atque haud fcio , an feculis aliquot Au¬
Gori {uo fuperfuturis. Utcunque de hoc judicant,
certe à me honoris gratia fatum eft. Quanquam non
eram nefcius, nec illius modeftiam deſiderare mei ca¬
lami teftimonium, nec illius gloriam egere noftra com¬
mendatione, quippe qui domi habeat unde femetorbi
charum clarumque reddat, etiamfi nondum effet, ut
eft, celeberrimus. Sed hoc tum exiftimabam ftudio-.
ruminterefle, ac, utingenuedicam, mea quoquenon¬
nihil. Tantum enim femper Badeo tribui, ut illius
amicitiam mihi cum primis honorificam duxerim, e¬
juſque viri mentione veluti gemmis additis putarim a¬
liquid dignitatis accedere libris meis. Quin & eas lau¬
des, quas tu illi in epiftola tua cumulatifime tribuis,
magna cum animi voluptate legi, gaudens apud vos
faltem haberi honorem egregiis meritis debitum, ac
virum de rectiflimis ftudiis & haĉtenus optime meri¬
tum, &in dies melius ac melius merentem , pro numi¬
ne coli. Hunc animum quum conftanter erga Budanm
geflerim , & adbuc geram, quid eft quod ifti livoris
& odii fufpiciones fingunt? Verum, illud prædicant
crimen efle nulla purgatione diluendum , quod Ba¬
denum cum Badio contulerim. Primum illic non juga¬
tim commemorantur eruditorum nomina, quemadmo¬
dum Quintilanus Grecos cum Latinis committit, fed
juxta regiones. Badem autem & Badius fors fimul
occurrebant, quoniam uterque Galim, uterque vivit
Lutetia. Nifi forfitan hoc quoque pùtant non feren¬
dum, fi in codem catalogo recenfcantur Badegs &
ERASMI 1116
confers, inquiunt, alterum alteri, formicæ camelum.
Imo Nofoponus, inquam, confert, non ego. Sed age,
nihil mihi patrocinetur perfone caufatio , quod ad
hunc fane locum attinet ; {eripferit hoc Erafmus, & feri¬
pferit ex animi fui fententia, num ullo verbo læfa eft
Badei exiftimatio ? Confero , fed qua tandem in re ? Num
in majorum imaginibus, num in opibus, oe in dir
gnitate, num in eruditione , aut eloquentia: en
quam. ‘Tantum in cute braéteaque Sg aol o
feos, quam ingenue negligit Budans, & ibi cx profef¬
fo negligendam doceo, & è fummis probatiflimifque
Scriptoribus negletam fuifle demonttro : nec aliter
confero Budenm cum Badio, quam Leonardam Areti¬
num contuli cum Quintiliano, Philelphum cum ag
Sed anteponis, inquiunt , propemodum Badinm. Ni¬
mirum in co præfero in quo præferendus eft , in Le
quamliber prelatus nihil officit glorie Bndaice, i¬
quidem hocillic agitur, celeberrimos quofque Scripto¬
res fuifle Ciceroni diffimiles. Proinde quo magis ante¬
cellit eruditione facundiaque Budens , quoque longiore
intervallo à tergo relinquitur Badias, hoc exemplum
eft aptius ad id quod illic molior. Demiror ifthic ef¬
fe doétos qui hec non videant , & fi vident, ma¬
gis etiam demiror effe qui vociferentur, qui maledi¬
cis verficulis rem dignam exiftiment. Poltremo, ne
quis improbus arriperet anfam calumniandi, de ple
tione difpari, fubjicio , q#anguam Gulielmus Budaus
aliis multis eximiifgue dotibus fafpiciendas eft. God
hic verbum, quod non habeat emphafim eminenti?
Tribuo illi #wltasdotes, non hoc fatis eratanimo meo,
addo eximias, nec dixi, praeditus ef, {ed f[piciendus
eff, non jamillum Radio tantum preeferens , fed uni¬
verfis pene Scriptoribus anteponens: neque enim paulo
fublimior eft omnibus, quem fufpiciunt omnes. Haec
cum fint meridiano fole clariora, quænam ifta judicio¬
rum cæcitas, ut cum ego tam honorifice tractarim Bu¬
denm, non aliter fremant, quam fi in faciem illius
exfpuiflem? Dicor, fi Mufis placet, laceffere vivos &
mortuos, quumillic neminem præterierim illaudatum,
præter unum me. Atque adeo is ipfe qui fertur hujufmodi
verficulis ludere, fatis honorifice commemoratur in eo
dialogo, nec ufquam alibi nomen illius attingo fine
honoris preefatione. Alius fuccinit, piws favet ille pa¬
ri. Hoc diétum mihi profeto nequaquam contumelio¬
fum effe duco, fed haud fcio an Badim æquo animo
laturus fit Erafmum ipf æquari. Aliis liberum erit
de Badio judicare quod volunt, ego femper illum ha~
bui in eorum numero, quorum nec eruditionem, nec
ingenium, nec eloquentiam poffis contemnere, tametfi
non diffimulo illum longe majorem fuifie futurum, fi
fortuna benignior ocium ac tranquillitatem ftudiorum
fuppeditafet. Verum hee mihi dicuntur extra cau¬
fam. Mea collatio ut Badea eit honorifica , ita ni¬
hil detrahit Badio. Et ubi funt hic argumenta, Bæ¬
dei laudibus invidentis ? An livor impulit me, ut in
lucubrationibus meis, nec ludicris, & ut {pero victu¬
ris, toties tam amanter , tam honorifice de illo præ¬
dicem, quam haud [cio an quifquam alius , ctiam Gal¬
løs? Itane iftic vocor in invidiam æmulationis, quum
Roma gravem fuftinuerim invidiam, quod in Epiftolis
meis illum Zralisetiam prætulerim? Ego, mi Germanes
talibus viris, bonas literas non folum provehentibus
induftria fua, verum etiam dignitate fua ornantibus,
gratulari folco, non invidere. Nec arbitror ingenium
meum ab ullo vitio alienius quam ab invidentia. Quis
unquam fenfit mihi motum ftomachum, quod quam¬
libet etiam gregariis poftponerer? Utinam à cæteris
omnibus vitiis eque purus fim. Sumus olim inter nos
epiltolis velitati, diétionis exercendæ gratia, erat ille
tum propenfior in Jacobam Fabrum, verumhæc con¬
flictatiuneula noftram amicitiam confirmavit verius
quam diremit. Poft dicebatur nefcio quid ftomachi
in me concepific, quod in fcriptis meis ‘alicubi videar