OCR Output

1113

fua gloria viderint ipfi, nos, quod quidem innobise¬
rit, Chrifti gloriam obfcurari cupiditatibus hominum
non patiemur. ` Tum demum vere feliciterque gloria¬
bimur, fi in illo gloriemur. Iftiufmodi rixis, convi¬
ciis, obtreétationibus, fycophantiis, technis, menda¬
ciis, depravationibus, quid aliud efficitur, nifi quod
labefactatur ipforum auétoritas, quam oportebat effe
graviffimam: inficiuntur auditorum & leétorum ani¬
mi, quos oportebat ad pietatem excitari: difcinditur
Chriftiana concordia, fine qua Chriffiani non fumus.
Meum ingenium fic abhorret ab hujufmodi confliéta¬
tionibus, ut ad omnia malim obticefcere , quam to¬
ties in arenam prodire gladiator, nifi fcirem impium
efle, impietatis crimen agnofcere , quum mens vacet
impictatis affectu. Mihi certum eft rećtam fequi con¬
fcientiam, & in his rerum procellis à Chrifto non di¬
movere oculos. De exitu viderit iple. Tu fi me au¬
dis, non nimium confli&aberis cum iftiufmodi rabu¬
lis, ne quid officiant ifti felicifima tua tranquillitati,
quam tibi praeftat hujus mundi contemtus , facrorum
meditatio, & vita coeleftis contemplatio. Servet te Do¬
minus Fe/is. Datum Bafilea 5.Septembris, Anno 1528.

Erisroma.DCCCCLXXxX.
Erafmus Roterodamus Theologo Nicolao à Clericis S. D.
Q; vM audiam te virum& doétum,& probum, &

gravem, demiror, fi verum eft, quod ex viris mi¬
nime levibus didici, te in facris concionibus fubinde
profcindere nomen meum velut hæretici & Zasero
pejoris. Eft quidem hoc exemplum Gwilbelzi Quer¬
ni, felicis memoriae , fed Pal admonet ut æmule¬
mur in bono. An ille merito me toties hæreticum &
Antichriftum nominarit apud imperitam multitudi¬
nem, nunc melius intelligit. Certe Lodouicus Berus,
vir, quod non nefcis, & eximia præditus integritate,
nec eruditione vulgari, denique tui cum primis ftudio¬
fus, qui me cominus ac domeftice cognitum habet,
longe fecus de Era/mo fentit quam vos preedicatis. Nec
dubito quin fi mea legeritis, mecumque confuetudinem
habuifletis , aliter de me tum fentiretis, tum loquere¬
mini. Jam fi cerneretis quantum malorum perpetiar
ab iftis fationum propugnatoribus , judicaretis hanc
conftantiam, hanc tolerantiam, aut, fi mavis, cala¬
mitatem aliquo dignam favore. Olim offero mè vobis,
ut admonear fi quid aberratum eft a pietate; Nemo
monet, nemo docet, fed clamoribus apud populum,
obtreétationibus & fyncretifmis res geritur. Sed mo¬
nuit, inquis, Bedda. An hoc eft monere, tot men¬
dacia, tot evidentes calumnias congerere in hominem
Chriftianum? Ecclefia Chrifti, Ô vir præclare , non fo¬
let malediétis & fycophantiis vincere , fed veritate :
nec quærit errantium perniciem , fed medelam. Si
Chriftum habetis præ oculis, ille vobis hoc agentibus
aderit: fin refpicitis affectus humanos, mundi nego¬
tium agitis, non Fef@ Chrifti. Manifeftum eft hanc
tempeftatem a Deo immiflam, quo nos ad vitæ cor¬
re&ionem invitaret. Nunc hoc agendum eft piis viris,
ut victoria cedat Chriffo, non his aut illis hominibus,
quorum plerique fuum agunt negotium , non Fefiz
Chrifti: Si verum eft quod ad me delatum eft, admo¬
neo te, ut mutes & linguam & animum: fin falfum,
quod ego lubentius credidero , exiftimes hæc ad te
{fcripta non efle. Dominus dirigat cogitationes tuas
ad omne opus bonum. Datum Bafilea 5. Septembris,

Anno 1528.
Erisrora DCCCCLXXXI.

Erafmas Rot. Germano Brixio S.D.

A pmonveRras pridem, ornatiflime Brixi, Cice¬
A ronianzre cditum mihi nonnullam ifthic invidiam
conflaffe, quod ego facile augurabar fore , fed dunta¬

A

B

D

xat apud cos, qui tali fuperftitione tenerentur, qualem
affingo Nofopono , ſub unius perfona mederi ftudens
omnibus: at nihil minus exfpeétabam , quam ut ex
eruditorum numero quifquam exfifteret, qui cenferet
libellum ad publicam ftudiorum utilitatem elaboratum,
Hspponatteis epigrammatiis lapidandum , quod: itthic
fieri fignificant amici neutiquam leves, & in guftum
miferunt tria quatuorye, non minus iniqua quam in¬
do&ta; nec tacuerunt quinam effent illorum auctores¬
Frequenter deplorare foleo pietatem Chriffianam tam
miferanda diffidiorum lue nufquam gentium non pe¬
riclitari. Sed vereor ne fimilis lues invadat politiora
ftudia, quæ jampridem multis regionibus fat feliciter
efloruerunt, quanquam non alibi felicius quam invez
ftra Gallia. Nam apud Ztalos bellorum tumultibus con¬
territæ Mufæ filent, frigentque. Ego vero tametfi na¬
tura plurimum abfum ab iftorum ingenio, qui fic addiéti
funt huic aut illi nationi, ut eæteras propemodum o¬
derint: tamen fi in ullam nationem animo propenfio~
re fui, femper in Gallicam fui: cujus rei teftes elie pof¬
funt, quum hi qui mecum familiariter vixerunt, tum
meæ lucubrationes, in quibus libenter immoror Galli¬
ca gentis encomiis : nominatim autem Panegyricus,
quo Principi Philippo ex Hifpaniis reduci gratulor. Quo
magis etiam me diferuciat hoc fatale diffidium, quod
duos orbis potentiflimos Monarchas tam diu dirimit,
Quoniam autem videbam apud Gerzzanos, autexttin¬
gui prorfus, aut mifere frigere liberalium difciplina¬
rum ftudia, apud ralos inter armorum crepitus non
audere caput exferere, gaudebam certe apud vos Mu¬
fis effe fedem tranquillam & amænam. At plurimum
referebat, ut inter cos, qui literas humaniores propu¬
gnant, effet ftudioram & animorum confenfus: quod
exemplum vel ab hoftibus literarum petendum erat,
quos videmus miro fyncretifmo, junétifque phalangi¬
bus adverfus hæc ftudia dimicare. Nec hic ac calcu¬
lum venire oportuit , fub quo quis ccelo natus effet.
Cives inter fe funt ac fymmyfte, quicunque ftudiis
iifdem initiati funt. Nunc quorfum attinebat ex cau¬
fa tam frivola, tamferiamexcitare trageediam, & his,
qui non minus male yolunt nobis omnibus, quam ipfis
ftudiis, hoc longe gratifimum edere fpeétaculum ,
quo magis ac magis accendantur ad id , quod ultro
nimium agunt ftrenue ? Oleum , inquiunt, camino.
Sed dedifti, inquient, caufam. Quam obfecro cau¬
fam? Nifi plane volumus nobis ipfis oculos obtegere ,

quid aliud agit ille libellus, quam ut fuperftitiofam ,
anxiam, ineptam, & imperfectam Ciceronis æmulatio¬
nem traducat, atque ad veram ejus auétoris imitatio¬
nem provocet? Quis hoc doétus, quis fanus non pro¬
bet? Quid autem ad veram eruditionem inutilius ,
quam fi juventus, contemtis omnibus qui à Ciceronis
phrafi difcrepant, uni fit addi&a, cujus tamen nihil
effingere conetur, nifi quod in illo minimi eft momen¬
ti? Morbus hic primum ex Zraliaduxitoriginem, nec
ulli majores ibi tumultus concitarunt, quam qui mini¬
mum habebant Ciceronis. Neque paucos noftratium ea
lues afflare coeperat, præfertim illos qui nobis ex Z#4¬
lia redierunt. Id quoniam perfpiciebam vehementer
inutile, vel'eruditioni folidæ, vel Chriffianefacundiæ,
paucorum dierum opella mihi fumta eft , ut eam fu¬
perftitionem ab animis juvenum depellerem, ab hoc
ipſo quod aftectatur fabmoyentem, dum & tot Aucto¬
res le&ione dignos faftidiunt, nec eum, quem unum
fibi proponunt, affequuntur. Nec enim tam fum cæ¬
cus, ut non videam M. Tullium fic eloquentiæ Prin¬
cipem effe, ut cæteri, quamlibet per fe facundi, ad
hunc compofiti velut obmutefcere videantur. Proinde
non video cur illos offendat argumentum , ad quod
füfcipiendum literis hortatus fum Galielmum Budeum,
& ille fignificarat fibi in animo efle, per occafionem
hoc genus hominum accipere. Quod fi huic non difpli¬
cuit argumentum, quid eft quod fremunt ifti, qui Bø¬
dei valde {tudiofi videri volunt? At fortaflis non offen¬
dit argumentum, fed tractandi ratio, quoniam prope¬

Aa aa3 mo¬

An.
15284