OCR Output

nulla eſt ambiguitas, quin ſentiar de bis decem. Se¬
cus fi his verbis eflet ftipulatus, AZibi decem @ Titio:
aut, mihi & Titio decem. Sed quin cadem opera Mar¬

ciis: Si quis intentione ambigua vel oratione ufus fit, id

codem Ulpiano, pratortas JFipulatsones legem accipere ex
mente pratoris. Rurfus illum, qui concedit privilegia
largienti > ut fi quae in feripto infine ambigua 3 ipſe inter¬
pretetur. Quin & illud tradit Ulpranus, ft quis in no¬
mine fervi, quem fripularetur dari, erraviffet, modo de
corpore conffaret , valere (Fipulationem. Hæc aliaque
multa diſimular, quæ funt in Principum legibus, & u¬
nicum modo di&um nobis objicit, de privatis contra¬
&ibus , in quibus non iniquum eſt, eum, qui in ſuo

fit, aliquo damno mulétari. Quid hoc ad illum, qui
docendi ftudio in publicum emittit volumina? An huic

exciderit, continuo Babylon & Chaos commifceat fa¬
cra profanaque omnia, & illud verbum quam poffu¬
mus in pefimam partem interpretemur , damnantes
omnia que fexcentis aliis locis cadem de re dilucide &
expedite {cripfit ? Quanto dignius eft equitare Chri¬
ana, ut quemadmodum in Scripturis divinis; fi quid
ambigue obfcurtve dictum occurrat, ex aliorum col¬
latione locorum explicamus , ita in libris traétantium
facram-Scripiuram, fi quid occurrerit ambigui fenfus,
vel ipfi in meliorem partem interpretemur , vel aliis
ex locis {eripti fenfum eruamus. Quid porro fi Lathe¬
ri legem; quam in nos ftatuit, in ipfum retorqueamus?
Ne vener aliunde quod objiciam , quid fentit cum fe¬
mel atque iterum in bac Epiftola dicit, me abhorrere
ab omnibus Religionibus, preefertim Chriſtiana ? An
non hoc obfcure di&um eft, an non fcandalofe ? Quid
enim aliud intelligat lector, quam Erafmam exemplo
Luciani damnare Religionem Lacedaemoniorum , Scy¬
tharam, Thracum, Athenienfinm, Xc. X unam ex ha¬
rum numero efe Religionem Chriftianam , cam non
fit nifi una Religio, quæ verum veri Dei cultum do¬
cet. Verùm cum hîc tam multa deblateret, ne dicam
feurretur, de Riege amphibolo, de Regina amphibo¬
logia, nullum adhuc locum è meis {criptis produxit,
vel obfcurum vel ambiguum. Sit ambigue dié&um :
Nos andemus Spiritum Santtum appellare Deam: cæte¬
rum in mea prefatione non eft ambigue dictum : quod
enim fequitur declarat audemus verbum effe fiducia
non temeritatis, X G eflet temeritatis, non effet in
profeffione, fed in co quod quem profitemur ore Deum,
moribus impiis è fuo templo deturbemus. Si ftipula¬
tor ille fic effet loquutus, /tipulor Sticho decem & Ti¬
tio, & in eadem fyngrapha adjeciflet, ut ſumma vi¬
ginti feffertiorum inter cos equaliter dividatur , nullus
caufaretur effe ancipitem ftipulationem. Idem valeret,
opinor, fi ex aliis fyngraphis conflaret animus ftipula¬
toris. At Lerherus tyrannus hyperbolus non vult mi¬
hi prodefle , quod in eodem fermonis tenore declaro

meam Sole clarius explanem. Videatur hic fermo am¬
biguus : Petrus Chriſtum nominat virum, Deum ta¬
cet, verum hoc Lurheri ditum eft, non meum, At
gui vider me laudare Paw prudentiam, qui firmis &
infirmis, pro fuo cuique captu, difpenfare norit myfte¬
ria do&rine Evangelica , & quod cadem prudentia
Petrum indico in Atis Chriftum apud multitudinem,
nondum ejus myfterii capacem, appellaffe virum, non
Deum ; huic non poteft efe obfeurom quid fentiam.
Quanquam autem mihi perfuafum et, costam non elle
yerbum per fe obfcœnum, quo toties utuntur divinæ
Litter, nollem tamen ffe logui de Deo & facratiffima
Virgine, guemadmodum fingit Letherus, Deus Pater
clit cum Virgie. “Sed fi quis iu explicanda fimilitu¬
dine; dicat ibi fuife quai myfticom quendam coitum
Dei cum Virgine, malitiofie mentis eft, flatim in¬

€

D

E

F

1

dum fupiter adulterino concubitu compreflit Semelen 4
aut Mars Rheam. In tali fermone nulla cft ambigui¬
tas, & fi qua cflet, ipfa petfonaram dignitas fub¬
movet omnem finiftram fufpicionem, Verùm de his
mox. $ br. :
Supereft unus locus omnium atrociffimus, fed idem
omnium mendaciflimus. In Appendice quadam, quam
ex tempore adjeci Novo Teſtamento», cum forte vaca¬
ret una atque altera pagina, ait me propofuilfe qua¬
ftionem , gvare Chriftus de calis defcenderit , tanins
magiſter, cum multa fint etiam apud Ethnicos fimilia ,
forte etiam perfetliora. Protinus mihi Vide, lector, quan¬
ta hominis in proponendo vanitas & impudentia. De
do&rina Chrifti loquerns , quæro quid illa habeat no~
vum aut eximium ultra Veteris Teftamenti volumina,
cum vix quicquam fit proditum Euangelicis litteris,
quod non multis ante feculis proditum fit in Lege &
Prophetis. Atque hic finceriflimus doctor, qui non
loquitur nifi mera oracula , ita depravat fermonem
meum, quafi doctrinam Euangelicam contulerim cum
feriptis Ethnicorum. Nec hoc contentus de fuo fpi¬
ritu addit, tanim magiffer, ut fermo faftidium & iro¬
niam fapiat. Atqui hic Larberi ftomachus et, non
meus, nihil enim tale eft in ea Appendice. Ne his
quidem contentus, de fuo addit, forte etiam perfettio¬
ra, cum ibi Chrif: philofophiam prorfus non confe¬
ram cum Bthnicorum fapientia, tantum obiter addo in
Philofophorum litteris inveniri quafdam {cintillas Eu¬
angelica veritatis. Quid exfpeétas ab eo finceri, qui
ftatim in proponendo tot contexuit mendacia , atque
obiter convitium furiofum intertexuit; pyto enim, in¬
quit, ezm hoc credere Eraſmiciſſime , fignificans me ne
hoc quidem credere, Chri/fum aflumfiffe carnem. Ve¬
rum quid? Num impie queritur an Chriffzs docuerit
aliquid ultra Legem & Prophetas, fed quemadmodum
nihil geffit in terris, quod non fuerit typis Legis ad¬
umbratum , ac Prophetarum oraculis pradiétum, ita
nihil docuerit, quod in Veteris Teftamenti libris non
efet traditum , licet minus evidenter. An non hoc,
quod hîc inguirendum propono, queeritur à Chriftia¬
niflimis Dodtoribus , atque etiam in Theologorum
Scholis difputatur ? An non pie tratat Terralianas,
omnia perfectionis Euangelica dogmata in Prophe¬
tarum libris exprefla effe ? An non preter alios Exfe¬
bias in Praparattone Esangelica laborat in hoc, ut o¬
ftendat in Erhnicorum libris plurima inveniri, qua
cum canonicis Lirteris confentiunt è Quid igitur hie
eft, quod obfcuret gloriam Chriffé, aut illius doctri¬
nam vocet in dubium ? Mea fententia vehementer con¬
firmat Chriffé do&trinam; quod cum Prophetis confen¬
tiat & à naturæ fenfu non abhorreat. Sic enim faci¬
lius & à Zudeis & à Gentibus recipi poterat: Impu¬
dens itaque calumnia eft, quod ait me Chrifto nihil a¬
liud tribuere, quam quod unus de numero fanétorum,
ceteris perfectius & abfolutius ca preftarer, que illi
preftiterant. Sed unde hic repente fanéti, cum in
proponendo tantum nominarit Ethnicos? An cum his
fanctis confero Chriftum ? Chriftus, inguit, defcendst
de colis,ut redimeret genus humanum à peccato & mor=
te. An hoc negavit Erafmm? Sed hic de novitate do¬
€trine tantum propofui quæftionem. Et verum eft
Chriftum & ob hanc caufam miffum in terras, ut nos.
plenius doceret voluntatem Patris, & exemplum vir¬
tutis omnibus undique numeris abfolutum traderet.
Non illic agebatur de toto Chrifto cum Prophetis con¬
ferendo, fed tantum de dotrina & exemplo vitæ. Cur
autem hoc propofucrim, fignificat quæftionis exitus,
videlicet ut ardentiore ftudio do@rinam Euangelicam
ampletteremur. Fortalle volebat Chriftum in hoc præ¬
ferri fanttis, quod Deus effet & homo, quod morte

fua redemit humanum genus. Hoc quanquam illic
non agebatur, tamen obiter à me prædicatur, velut
in limine quæftionis cum ajo: Nullam autem myfterium
magis ad nos pertiner quam ineffabile confilinm „gho Dens