OCR
5543 DE: S yD EER guitatem, velaperiant metaphoram, quod utrumque a me factum eft diligenter, j Hie tranfilio convitierum viridarium, in quo fuaviter pafcit animum illum nulla maledicentiafaturabilem. Objicitur alius locus ex argumento in Paraphrafim Epiftolæ ad Romanos, ubi, quemadmodum ait, Panlam Sic laudo & extollo, ar nula rhetorica fimplex & imprudens lector queat potentius avocart & retundi a legendo & difcendo Paulo, adeo confufum , impeditura, prgnantera fibi, varinm, horridum pingity ut eam EpiStolam credere cogat effe alicujus hominis furiofi, tantum abeft ut utilis effe videstur. Sic ille. Que cum fcribit, videtur fibi mire dever. Verum hæc devacis fobriis yidetur efle mera‘infania. Ipfe vocabit hyperbolas, fed he hyperbola mera funt mendacia, Siquidem in eo argumento cum multa differuiffem de utilitate ejus Epiftole, cui non fine caufa principem locum dedit Ecclefia confenfus , oftendo & difficultatem, partim ut excitem leGtoris attentionem., partim ut declarem mihi in hoc argumento, quod fortallis opere levioris videretur, haud mediocriter fudarum effe. Difficultatis autem tres adfero caulas, quarum prima eft ditionis incommoditas ob hyperbata, anantapodota, & Hebraifmum. Secunda eft rerum, quas tratat, fublimitas, | guæ vix ullis verbis humanis poflunt explicari. ai tia eft crebra perfonarum mutatio , quod Apoftolus inter differendum nunc hos nunc illos refpicit, &iple docendi gratia varias perfonas in fe recipit. Neque | quicquam hic dico quod non ex prifcis hauferim Do&oribus, prefertim Origene. Verùm in meo fermonenufquam eſt ille, confulus, impeditus, pugnans fecum, | varius & horridus , & furiofo fimilis, fed ifta verbo- | rum portenta nobjs gignit Larheri generofus ftomachus: quem hoc urit , quod aufus fim difficulratis meminiffe, cum ipfius dogma fit, in Scriptura nihil effe diff- | cultatis , fed omnia expofita atque obvia, tantum fi quis norit Grammaticam, nec careat fenfu communi. Atqui par erat ut hic mihi fe præberet æquiorem, qui hoc argumentum feripfi , priufquam ipſe ſua Mundo | prodidiffet oracula. Si erravi, fimpliciter erravi; fequu- | tus magni nominis Auctores, Origenem , quem illic cito | nominatim, Hieronymum , qui prxfans in Epiftolamad | Ephefios teftatur eam magnis diffcultatibus ac profundis quaftionibus involutam effe. Quamobrem? an ut deterreat 4 legendo? imo ut acuat leétoris intentionem, {uumque commendet ftudium. Sed quis eft aur fuit uns quam, qui feripfit in Epiftolas Pa44, quinfubindelutetur in locorum difficultatibus® Verùm ut ommnesitti fuerint talpa , certe meus error veniam merebatur , cui præbuit anfam ille divinitus alatus Apoftolorum Princeps Petras, qui fatetur à Panlo. quædam {cripta difficilia intelle&tu. Utri porius habenda fides, Perro qui profitetur difficultarem an AZartino qui negat quiequam effe obfcuritatis? Pergit ille: Erznter caseros, inquit , morfits plane Sjcophanticos illud nom potnit falvo Jesore retinere , quod Petrus Chriftum appellet virum, Deum taceat, Quid? an Sycophantæ funt & Pazium mordent qui fatentur in fcriptis illius effe quædam difficilia? Papæ! quam multos habeo hujus confortes criminis, &cin his Apoltolum Peram, Quin ipfe potius mea verba profert {ycophantice, quali Persi núlquam Chriftum appellarit Deum: hoe eft, nufquam fic predicarit, ut ex ejus verbis intelligatur Chriffz divinitas. Laudo illic Pauli ceconomiam,. quod ut prudens myfteriorum difpenfator non ubivis promat qualibet, fed apud perfe&os loquatur fapientiam in occulto, apud alios nihil norit nifi Fefazz Chrifam, & hunc crucifixum, infirmos alat laéte, adultos folido cibo, mox coûcionem verba fattu de Chriſto, viram enm nomirat, Denm tacet. Cum ajo, hoc confilio, declarofimilem Petri prüdentiam , cum ajo ; apud rudemconcionem fignifico illum non tacuiffe apud initiatosi Chri- | ftianæ fidci myfteriis. Unicus autem. in A&is locus‘eft, 121 « BE RE SAM A 1544 A | recurrens ad hanc calumniam,, fic incandefcit, ut pronuntiet Erafmum damnandum herefeos, quod fenipferit, Petrus appellat viram, Denm tacet. Damnentur | igitur mecum tot egregia Ecclefie: lumina, qui & hance locum & alios aliquot diligenter annotarunt in divinis Libris, quorum.ett divus Chryfeftomus in A&t. Cap. a. Nec id tacuit Beda, dmbrofinm, ut apparet, fequutus, cujus hæc funt verba in Gloffa ordinaria: Nec zamen ančlorirate prins eum Filium Dei nominat, fedi viram probaiuma Deo, virum juſtum, viram a mortais ffei tatum. Subindicat fimile effe exordium Zetri Apoftoli Chriffam. annuntiantis in domo Cornelii Centurionis Actorum Cap. x. Rurfum in Caput ejuldem operis | xvir. annotat quod 2444 apud Arhensenfes Chriftum magis hominem quam Deum nuncupat. -Chryſoſtonzus & illud annotat, quod non exprimit myfterium diyinee nature, fed tantum in genere Deum appellet, de Pilio Dei & Spiritu Sancto nulla mentio. -Cur maluit Peire prima illa concione Chriftum nominare: virum quam Deum? Ne Fedei, qui Parrem tantum moverant, de Filio & Spiritu Sanéto nihil. audierant, quique per Legem erant edoéti unicum eſle Deum, réfilirent, fi audirent bominem dici Deum , præfentim mortuum, crucifixum & fepultum, fed maluit illos ex ipfis factis paulatim in eam ducere cogitationem, ut fentirent in co homine fuiffe quiddam majus homine. Gentes aus tem quoniam credebant plures efle Deos, confirmari potuiffent in fuo errore fi rudibus ac nondum myfterii capacibus Paulus preedicaflet Chriffam Deum. Hxe cum 4 probatiffimis Ecclefize Doctoribus diligenter an~ notentur, idque in laudem Apoftolorum, quorum os & linguam moderabatur Spiritus Sanétus, undeego ſubiro ſum Arianus , qui idem annoto quod illi ? Sed offendunt, inquit, hec verba Chriftianas aures, wt poſes ta fant: Pewus Chriftum viram appellat , Deum tacet. Vertim fic a Lurhero pofita funt,noname. Addit , pret fertim in Authore fufpeto. Hic vix rifum tenco: Mars tinm tot judiciis condemnatus ș tot libellis profcifus, tot itus fulminibus me vocat Auétorem fufpeétum. At quibus fui fuipeétus ? Aliquot Monachis, qui Lærkeram non habent fufpectum, fed judicant herefiarcham omnium quiab Orbe.condito fuerunt peftilentifimum, Hos nunc Chriftianos appellat, & horum auctoritate me premit. Quid autem illi ſua calumnia funt aſſes quuti, nifi quod {e dottis ac bonis omnibus propinarunt deridendos.. Porro quod addit, hac verba, ut fos nant, & ut pofita funt, Arz4r4 fortiter fignificare, mihi noni placere , Chriftum Deum dici, fed meliuseum appellare virum, fi de fuis verbis loquitur, quid eafo+ nent, quidve fignificent, ipfe viderit. Side meis, ut à me pofita funt, luculentum ac forte mendacium ef, Omitto caxtera conyitia, que magis recidunt in facros Ecelefiæ Doétores ; quam in me. Libentius-ad fanio« ra refpondeo. Poterant, inquity hac verba omitti, anc religiofins proponi. Alterum ex his haud dubie facturus eram, fi vel leviter fufpicatus fuiflem exorituros, qui ad hane feftucam impingerent. A Fudes nihil metue= bam. Arianorum harefim fic radicitus exiftimabam exftinétam , ut nulla occafione poflet repullulafcere. Poftremo hoc iplum, quodadmonco Veterum exempla fequutuss, videbatur ad excludendam Arianoram hærefim valere. Siquidem cum adhuc illa peftis fevirer: in Ecclefia, ob idOrthodoxi toties admonent Chrifaza in Scripturis raro dici Deum, ur hanc anfam Arsa noram fautoribus eriperent. At reddunt caufas, cur fupprimatur Dei cognomen: Ego idem non facio, yerum, in Lather: yerbis, in meisfacio. Relegatlocam qui velit , & ita effe comperiet. Sed hanc caufam, quam è probatiffimis Ecclefiæ Doétoribus didici, Afar. tinus Ame fictam confingit. Wee fufficir, inquit, fra gere, quad propter vulgus Perras Chriftum appellaverte viram. Rurfus depravatimea: verba, Hodie apud vul: gus Chriſtianorum Chrifkm exferte vocatur Deus & Ko: mo, fed illic unicum locum indico in Actis ApoftoloG D E F in. quo. Petra: Chisftame appellavivivum. Aliquaato pott' ram, in qua Pew rudi, promifcuæque HAE Tie