ruta eft , ut videatur prorfus exftinéa ,, quod accidit
his quos Deus tradidit in reprobum fenfum. An non
hac in initio differuit & hoc ipfo loco dicit, nonne
interjecit his hac verba Diatribe, Quangaars fape cor¬
rupra ratio male judicat, nec caligat folum veram etiam:
frequenter eft imbecillior , quam ut poffit imperare cupi¬
ditatibus, @ videns meliora, fequitur deteriora, Hac
furdo Lxthero cecinit Diatriba. Quantulum autem hoc
bonum quod habet humana ratio, fi conferatur ad
Chrifti Spiritum? Sed Lurberes non novit aliam ratio¬
nem exaggerandi Redemtoris gloriam, nifi ex homine
faciat Satanam, aut fi quid eft Satana magis impium:
nec meminit hoc ipfum, quod in homine refidet boni,
eſſe donum Chrifti, cujus tanta eft benignitas, ut in¬
gratis eriam & impiis non invideat fua munera. Ab¬
unde multum homo debet Redemtori , per quem libe¬
ratur a gehenna , per quem illuttratur lumine fidei;
accenditur igne caritatis, transformatur in filium Dei.
Hoc quod reperit boni perficit, non exftingoit , &
naturam abfolvit, non deftruit, quod fopitum eft ex¬
fufcitans; quod depravatum eft corrigens, quod dimi¬
nutum eft explens. Si ratio pugmat cum affectibas,
ad inhonefta proclivibus , necefle eft ut aliquoufque
profpiciat, probetque quod fit honeftum. Hanc par¬
tem Scholaftici haud {cio unde haufto vocabulo fynde=
ref appellant , qua manet etiam in {celeratiffimis.
Unde alioqui, quod qui nondum venerunt in profun¬
dum malorum, ut exfultent in rebus peffimis, fic fibi
difplicent admiflo flagitio? Unde rubor in adolefcenti¬
bus deprehenfis? Unde fenfus ille voluptatis in eo qui
fervavit periturùm, aut infigni quopiam beneficio ju¬
vit proximum ? Hac enim litteris prodita funt & ab
Ethnicis, hodieque in fe fentiunt etiam mundo dediti
homines. In comeedia difplicet fibi Phedria: ratione
pugnans cum morbo fuo, in hunc loquens modum,
Vivens, fciens, prudenfgue pereo. Ejicienda eft hac mol¬
lities animo, Nimis mili indulgeo. Audis fcintillam
rationis. Item in tragædiis cum Medea aut Procne pa¬
yat jugulare liberos,aliud loquitur naturæ pietas , aliud
ira, Quibus antem verbis Myrrha X Byblis adverfus
inceftas animi flammas litigant ? Quod idem videmus
prius ima delufcat , &c. Ante pudor quam te violem
© tua jura refolvara. Hæc apud Poetas tam multa re¬
periuntur, qui penitiflime noverunt, ac fcitiffime de¬
pinxerunt affeétus hominis. Unde in Ethnicorum thea¬
tris illi fayentes applaufus & acclamationes , quoties
repræfentatur exemplum, aut pronuntiatur fententia,
declarans infignem pietatem in parentes aut patriam,
pudicitiam inéxpugnabilem, fidem incorruptam. Un¬
de tumultus in illum qui verfibus aliquot pradicabat
aurum , ut explodendus fuerit hiftrio, nifi Poeta aſ¬
furgens commonuiflet populum, ut ex{pectaret, quem
exitum habiturus effet ille auri admirator. Dices, fa¬
cile eft applaudere aut obfibilare. Sed unde lachry¬
mæ, quas viris etiam excutiunt infignia virtutum ex¬
empla? An non ifta declarant homini penitus infita vir¬
tutum femina , que per occafionem mora vim fuam
exferunt? Huc fpeétat illud Plaronis enigma, de ani¬
mabus è coelo in corpora delapfis , que per fenfibiles
pulcri imagines , ad'illius famma pulcritudinis recor¬
dationem expergifcuntur. Et fi Peripateticis credi¬
mus , affe&us, quos Stoici morbos appellant , in hoc
dati fant A natura, ut in his, in quibus nondum abfo¬
luta eft ratio, ſtimuli fint ad virtutem : velut ira cal¬
ear addit ad fortitudinem ac jattitiam , invidia ad æ¬
mulationem reéte faGorum , mifericordia ad {ubveni¬
endum oppreflis , cavitas erga liberos ad liberalem edu¬
cationem. Quid igitar eft illud quod excitatum adeo
Blifcit, nifi lumma rationis pars penitus infita cunctis
hominibus?) Hée {cintilla manet etiam in depravatifhi¬
mis. Optat Balaam exivum Ifraelitaram, Fadas agno¬
fcit admiflum prodito Domino, ac de fe fumit poenas:
In tanta impietate’vivebat adhuc nature ratio. Ett
igitur aliquid in hominc, fuod non omnino careat fen¬
favhonefti. Nune mihi vide Latheranas hyperbolas,
atque etiam technas. Diatriba primumagens de Phis;
lofophis, hoc eft, Exhnicis, docet rationi, hoc ct,
anima parti principali, ineffe nixus quofdam ad; ho~¬
neſta. Cæterum quod Philofophi vocant rationem fi¬
Ve 70 peur, Parles appellat fpiritum , & quod ilii
vocant wey five morbos, Paslus appellat carnem, me¬
dios affe&tus , hoc eft, mere naturales appellat ani¬
mam 1. Theffal. v. et integer ſpiritus veſter, & anima
& corpus fine querela, &c. Spiritus amat quæ Deo
grata novit , Caro quærit vindictam, voluptates &
honores hujus mundi , Anima in medio pofita utro¬
Diligere uxorem , curare liberos, eft nobis cum bru¬
tis quoque commune, non modo cum Ethnicis. Si
hunc afteétum temperamus ex voluntate Dei, fit fpi¬
vitus. Si caritate uxoris aut liberorum negligimus præ¬
cepta Dei, fit caro. Hac Latherus commifeuit. Ne¬
gue enim Philofophi vocant fummam. animi partem
fpiritum, fed mentem aut rationem. Neque Paulus
appellat quamvis rationem fpiritum, fed eam quæ jam
atHata eft gratia. Quoties enim de malis. loquitur Scri¬
ptura, fpiritum accipit pro carnis affeĉtu. Habestech¬
nam: Nunc hyperbolas accipe. Diatribe dixit etiam
in Ethnicis ineffe nifum. quendam ad honefta, ifte in¬
terpretatur in Ethnicis cfe partem, quæ tota fana fit,
nec egeat Redemtore, quafi nixus hic naturze fit abfo¬
lutus, poffitque quicquid aliogui preftat gratia Chri¬
fi, ut homo fupra Chriftum ac Diabolum extollatur,
hoc eft, fiat Deus Decorum & Dominus dominantium.
Hujufmodi portenta nobis gignit fuis hyperbolis. Nam
fi ratio per peccatum originis obfcurata, perfpicit ta¬
men adhuc aliquid ceu per nebulam, & nonnullos ha¬
bet nifus, licet inefficaces, ad honefta: deinde cupi¬
ditatibus aggravata , plerunque fuccumbere cogitur,
protinus tota hominis ratio non eget Chriffo? Hæc à
me differta in initio difimulat. Infunt hominis menti
femina virtutum licet corrupta, ergo ne tota hominis
mens undique fana efti, perfpicax , libera , omnipo¬
tens ad judicandum, eligendum, efficiendum quicquid
velit ? Talibus enthymematibus vincit Lurherm. Et
ubi eft probabilis , inquit , opinio , liberum. arbitriuns
nihil poffe velle bonum è Nihil hic diverfum adfero,
Tota Diatriba fequor opinionem illorum , qui dicunt
voluntatem hominis inefficacem effe ad confequendam
falutem abfque gratia. Idem nunc fateor nifum ad ho¬
nefta , feminaque virtutum in homine reli&a, egere
auxilio gratiæ divinæ. Quanquam illa ipfa mina ma¬
nant à dono Dei, unde eft torus homo. Eat nunc &
tragicis vocibus intonet lymphato fimilis, Et adjicit
quiddam ridiculum. Hoc dico, inquit, ut iterum vi
deas, quanti periculi res fit, (acra ac divina tentare fine
Spiritu Dei, temeritate rationis humane. Omnes Ec¬
clefiæ Doctores temeritate rationis humanæ feruntur,
Lutherus agitur Spiritu Dei. Nilintra eft oleam, nil
extra eff in nuce duri. Poft hac tam nugalia trium¬
phat , Zitur, inquit, Chriftus ef- agam Dei, qui
tollit peccata mundi , mundum. totam fb peccato, da¬
mnatione, & Diabolo effe fequitur , nthilgue prodeft di¬
Jrintkio partium principalium & non principalium. Mans
dus enim. fignificat homines mundana fapientes partibus
omnibus. Quid hic aliud quam fortiter afleverat?. Ba¬
temur in hominibus hujus mundi nihil effe quod non
egeat gratia , fed impium effe quicquid homo vult,
autagit nature viribus, fortiter negamus: Quicquid.
mortuum eft, ftatim & mortiferum eft. Fatemur &
illud, hominem nihil habere puri , fiad Dei purita¬
tem conferas , nihil fapere , nihil pofle , nihil efie,
Hae profeſſione contenta eft Ecclefia, que Luthere
non eft fatis. i
Is quo vehementer attolleret gratiæ magnitudinem,
ex homine propemodum fecit Saranam, non alia arte,
quam qua pictores imperiti quo lucem addant quibuf¬
dam, adjungant in proximo umbram, non intelligens
in¬