facimus, igitur poflumus. Adeo Scriptura divina non
abhorret à more loquendi, fenfuque communi, ut |
Deum etiam in quem nihil cadit humanorum affeétuum,
tamen velut hominum more cum hominibus loquentem
inducat. Quanto igitur congruentius eft eam ad hos
tropos examinare , quam ad pueriles Sophiftarum le¬
ges. Quod fi nos urges Dialeéticorum pre{criptis,
quid tibi proderit Dialectica, quoties in Litteris facris
du negationes nihilo plus efficiunt quam una? Ubi
négatio , poftpofita figno univerſali, facit particularem
orationem , ut, omnes non dormiemas. Rurfus eum ne¬
gatio, præpofita figno univerfali, non facit particula¬
rem, Ut, non videbit me omnis caro. Irem cum à pro¬
pofitione univerfali affirmativa , excipitur propofitio
particularis negativa, ut, omnes peccaverunt, cum nec
Chriftus, nec zilius mater peccaverit. Et cum Deus di¬
citur omnia condidifle, cum ipfe 4 nullo fit conditus.
Item cum per hyperbolen dicitur, quod exactum ad
Dialeétices rigorem falfum fit, veluti cum ea dicun¬
tur non effe qua funt contemta. Rurfum cum mode¬
ſtiæ cauſa dejicitur aliquid ultra citrave verum: Ut,
cum Pazlus dicitur Apoftoloram minimus: cum per fy¬
necdochen notatur totum a parte , effectus à cauſa,
aut contra, cum per metaphoram aliud dicitur, aliud
intelligitur. An non his tropis plene funt facre Lit¬
. teræ? Et unde petuntur hi tropi, nifi ab humana lo¬
quendi confuerudine ? quorum adminiculo multo fre¬
quentius eruitur fenfus Scripturarum , quam legibus
Diale&icorum , ne dicam Sophiftarum. Nam vera Dia¬
leética agnofcit ejus lingue , qua difputat, idiomata : que
G nefciat, non eft Dialectica, fed maraolettica. Quid?
An non Servator ipfe quemadmodum affumfit hominis
naturam , ita lingua communi nobis loquutus eft? Num
meum hoc inventum eft? Nonne idem docuit Lurhe¬
ras, Scripturam accipiendam, ut juxta vulgarem lo¬
quendi morem, & communem fenfum fonat? Unde
nunc repente alius irridet, quod & docuit & fecit hoc
ipfo opere, cujus æftimatione non recufat, fuum do¬
gma vel ftare, vel cadere. Er hine elicit hyperbolicam
colle&ionem, quod nihil de Deo nifi humanum cogi¬
tet Evafmus. Habemus doŒÆores ſubtiles , habemus
fanétos, habemus irrefragabiles, habemus feraphicos,
quid fupereft , nif ut hunc vocemus doétorem hyper¬
bolicum ? qui certe non minus habet maledicentiz ,
quam Hyperbolus ille Athenienfis: Qui dicit, inquit;
fi hoc feceris, dabo premium, non [femper intelligit ilum
poſſe facere ad quod invitatar. Sic parentes jubent infan¬
tem venire ad ſe, ut cum id non poffit, cogatur implora»
re manum invitantis. Aft ubi dormit interim ipfius
dogma, quo docet omnia Dei preecepta fimpliciter cf¬
fe impofhbilia, non tantum malis, verum etiam iis
qui per fidem juftificati funt, & per gratiam adjuvan¬
tur? Jam donemus aliquando parentes fic ludendo puc¬
rum ad fe vocare, cum fciant cum ingredi non pofle,
fed cui non videatur delirus & ineptus, qui totos dies
infanti occlamiter, furge, propera illo, recurre huc,
tolle hoc, adfer illud, blandiens ut faciat , minitans
ni faciat, objurgans ac cadens, quod non fecerit? At
divina Scriptura nihil aliud fere crepat in tot volumi¬
nibus. Nec ulla mater eft tam inepta, ut infantem invi¬
tet dd volandum. Ad fandum & ingrediendum inch
naturalis habilitas , quemadmodum ingenio hominis
corrupto inſunt ſemina quædam pietatis. Neque nihil
proficit hæc parentum invitatio, puer fari juflus, ape¬
rit os, edit voces incertas, aut balbas. Accurrere juf¬
fus mover tibias, jaétat brachia, totoque vultu figni¬
ficat fe conari, quod jubetur. Nec hxc fiunt à pa¬
rentibus, ut puer intelligat fe non polle, fed ut infi¬
tam ad hac habilitatem paulatim exerceat, fruftra co¬
nanti fuccurrit mates. Ad cundem modum nobifcum
agit hinc Scriptura, hinc gratia. Itidem de Medico
refponderi poteft, qualis ut fit aliquis, qui nonnun¬
quam ca præfcribat , non quæ morbum lévent ; fed
quæ morbum oftendant , quis ferat illum Medicum,
qui totos dies affideat xgroto, preferibens nunc hoc,
Eib U 1346
nunc illud, obfecrans, territans, inyitans, exhortans;,
idque pradicet fe non ob aliud facere, nifi ut ægrotus
intelligat fe graviflimo teneri morbo, unde citra Me¬
dici beneficium liberari non queat? Jam ut fit aliquis
Princeps, qui legem unam alteramve preferibat civi¬
bus; non quod putet ab illis fervandas, fed ut cos ha¬
beat fibi magis obnoxios, quid illo prodigiofius, qui
tans ad caram oblervationem , atrocibus fuppliciis de¬
terrens à violando, nec aliud agat , quam ut populus
intelligat fe non poffe fervare vel minimam omnium
legum quæ feruntur ? Et hoc ftultiffimo commento
adeo fibi plaudit Lerherus, ut perneget Deum alia via
commodius potuiffe dejicere hominum infolentiam.
Qui hac cum tanta feribit affeveratione; nonne dicas
cum Deo ab intimis fuifle confiliis? Deus roavu/ya¬
y@ eft, nec uno modo oppugnat noftram arrogantiam.
Non raro vexatio dat intelleétum auditui, nec ulla
graviore machina proftravit infolentiam hominis, quam
quod iple Dei Filius homo faétus extrema perpeflus
eſt pro nobis. Hoc eft arx Larberi munitiffima, qua
fe tuetur. Sed quis unquam hoe fomniavit , quod hic affe¬
verat? Paulus dicit, per Legem cognitio peccati. At MOX
oftendemus in Scripturis facris multas alias Legis uti¬
litates explicari , ac ne legis quidem nomen mereri;
qua preefcribar, quod fieri nullo modo poffit, aut que
otiofam effe cognitionem abique gratia, & hoc ipfum
efle gratia, quod peccator implorat opem gratia. A¬
lioqui peccati coguitionem magis fequitur vel defpera¬
tio, vel contumacia, quam imploratio cœleftis auxi¬
lii. Poftremo quis eft Medicus tam inhumanus, ut
ca præfcribens, que tantum admoneant agrotum mor¬
bi fui; talis fit & amicis & inimicis, omnibus inful¬
tare gaudens. Nam hujufmodi Lutherns facit Deum
erga cunétos mortales, qui fuerunt, qui funt, quique
futuri funt, dum profitetur nullum effe præceptum
tam facile, quin fanétis etiam impoſſibile fit fervatu;
imo quod durius eft, affeverat peccatum effe, quicquid
in juftificatis per gratiam , operatur ipfa gratia. Et
hac fomnia, qux velut arancus è fuo gignit cerebro,
nobis occinit pro oraculis, poftulans ut præ his ve¬
terum omnium Orthodoxorum & totius Ecclefiæ Ca¬
tholicæ fententiam pro nugamento ducamus. Vertm
hac alias.
Objicit quod ex particulari fecerim univerfalem , qua¬
fi negem ufquam ufurpari proloquium conditionale,
nifi fentiatur conditionem poffe preftari. Imo com¬
muni uſu loquendi fic accipi dico conditionis voces, præ¬
fertim in legibus: St dora fide gefferis praturam, eve¬
{bam te ad Confulatum, Sin minus, deportaberis in Infu¬
las. Quin potius Lutherus facit ex indefinita univer¬
\falifimam, qui vult omnia Dei preecepta non hocani¬
mo proponi omnibus ut ferventur, fed utintelligamus
fervari non pofle, cum utrumque Teftamentum {ca¬
tear preceptis, exhortationibus, dehortationibus , mi¬
nis terribilibus , ac promiflis oprabilibus. Sed Legem
interpretatur univerfam cum omnibus fuis appendicibus,
nec ullum facit difcrimen inter Legis- partes varias, in¬
ter præcepta Legis facillima ac difficillima, inter Legem
adjunéta gratia ; & vacantem gratia, inter hominem
perverfum ac fatanicum, & hominem piz voluntatis.
dogma fuum, hominem juftum in opere quantumvis
bono peccare. Si qua exceptio ef adverfus ufum com¬
munem, tamen probabilior eft caufa tuentis fele ge¬
nerali conſuetudine , quam exceptione. Generalis u¬
fus per fe noti exceptio eget multa probatione. Do¬
nemus Deui aliqua pracipere que fuperent hùma=
nas vires, quod genus eft tollere cracem, & quale
fortafle fait quod preecepit 4brahe , ut occideret fi¬
lium {uum primogenitum, an protinus convenit omnia
præċepta, minas ac promifla fic interpretari, ut vel
infultantis fint , vel oftendentis nobis imbecillitarem
noftram?-Sunt quedam precepta facillima , & funt
Tom. LX, Qq q9 que