Page 30 [30]
45.
47.
1287 IDEE e N
Nec Deus femper abfcondit fuam erga nos mifericor¬
diam, ut fit locus fidei, {ed multis argumentis appro¬
bat nobis fuam mifericordiam. Necabicondit fuam ve¬
ritatem, quo majore merito credatur yerax , fed tot
Prophetarum oraculis, tot figuris, tot miraculis, de¬
nique praftando per Filium & Apoftolos que promi¬
ferat, declaravit fe ¥eracem efle. Quin iple Dominus
quanquam ad tempus difimulavit naturam; divinam,
tamen veritatem non abfcondir, fed omnibus modis
illuftravit, ne quid haberent increduli, quod {uz cul¬
px pretexerent: Itaque quod addis vresGorinds , f
poflet ulla ratione comprehendi , quomodo is Dem fit mi¬
fericors & juſtus, qui tantam iram & iniquitatem offen¬
dit, non effet ops fide , nemo tibi conceder: fed Dei
benignitas fic alit fidem noftram, ut ex quibufdam ar¬
gumentis , quæ fenfu ac ratione comprehendimus , cre¬
damus & illa quæ comprehendi non poflunt. Tantum
de his hoc loco dixiffe ſatis eſt.
Videbar evafiffe, fed ecce paratum eft aliud cornu¬
tum dilemma: Sò credis, inquis, efe vera paradoxa,
cam fint maximi momenti, non alia re magis irritabis
eurioficatem hominum ad inveftigandum, quam dam do¬
ces non effe evulganda: Si vero credis non effe vera, do¬
ce occultanda , non quod insiilia fint, fed quod falfa.
Audi paucis ad hae: Si credidiffem tuum paradoxum
eſſe verum , non oppoſuiſſem meam Diatribam. Et fi
te tantopere offendit mea civilitas, quod difputandi
gratia, finxerim aliquo fenfu verum effe, contentus
vocare paradoxum, utere vocabulis & judiciis aliorum,
qui pugnant cum tuis paradoxis. Sunt enim in prom¬
tu. Illic reperies non Scepricas ambiguitates quas exfe¬
craris, fed meras affertiones Sroicas quibus dele@aris.
Tantum ne mihi fraudi fit , quod comiter res afperas
verbis mollioribus traftavi, quo minus concitaretur tu¬
multus, rebas plus fatis exafperatis, & veritas certius
elucefceret. Et ridicule me jubes tacere priorem, cum
per te jam fit evulgatum problema, cujus ea pars, quam
tu propugnas , periculofe ingeritur auribus populi. Ve¬
I
A
B
E ERAD NM 1288
dentem negare, quod tanta prudentia conor aflerere.
Quod ni ftrenue preeftiteris , interpofito facramento vis
omnia, que in hoc libro adverflum me {cribis, effe
revocata, rurfus omnia confirmata que mea Diatri¬
ba in te vel aflerit, vel quærit. Age, Luthere, acci¬
pimus conditionem, tu vide ne recedas a jurejuran¬
do. Jam dudum esfpećtamus iftam violentam argu¬
mentationem. Fareris, inguis, kberum arbitriam citra
gratiam ineficax efe ad falarem : Agnofeo. Ergo fabmota
gratia nihil faciet boni. Nihil. [gear non liberam of,
ſed captivum : Fateor. Hic mihi concedis ut liberi ar¬
bitrii vim, quam extenuavi , faciam fi liber Angeli¬
cam, tamen evincis nullam effe, fi perfe nihil efficiat.
Et obiter admifces, liberum arbitrium fine gratia, ni¬
hilo re&tius dici liberum, quam fi dicas ignem frigi¬
dum, aut terram calidam , quod Scholæ vocant op¬
pofitum in adjecto. Audi nung čontra. Primum tu
femoves gratiam è libero arbitrio, at ego cum dico li¬
berum arbitrium aliquid agere boni, conjungo cum
gratia, cui dum obtemperat, feliciter agitur, &agit,
dum refiftit, meretur a gratia deferi, defertum nihil
agit nifi malum, quod hic tu fateris. Eft igitur aliquid
quod agit aliquid : nec eft oppofitum in adjecto. Quem¬
admodum enim liberos homines diftinguimus à ſervis»
qui pariter bello capti funt, non quod jam fine fue
C
rùm illud urit animum tuum , quod adamatam tuam
opinionem aufus fim attingere, fecus quam velles. Cu¬
jus ftudio ante tempus incipis nobis probare rerum
omnium neceflitatem, afumens veluti tuo jure, quod
nondum evicifti , videlicet nos nihil operari, fed fo¬
lum Deum operari in nobis & bona & mala, & tamen
mox duos facis Deos, qui viciflim infideant voluntati
noftre, agantque quo velint. Et fic diftinguis necefli¬
tatem coactionis & immutabilitatis, quafi nos ifta con¬
fuderimus. Quod ais hominem peccato captivum, non
pofle fuis viribus voluntatem fuam ad bonum fle&ere,
nifi affetar gratiz fibilo; fatemur & nos, prefertim
fi de flexu efficaci fentias. Caterum illud mihi tecum
non conyenit, quod ais, hominem, in quo operatur
gratia, non pofle felc avertere à gratia, quemadmo¬
dum qui in Sole eft, non poffet occludere oculos.
Aliogui cur arguuntur apud 244/47, qui femel illumi¬
nati, guſtato dono ccelefti, ac participes faéti Sancti
Spiritus, prolapfi funt ad malitiam ? Nec fimilitudo
tua probat noflram voluntatem omnino nihil agere.
Nam jumentum regitur quidem a feflore, tamen ob¬
temperans illi, agit aliquid cum illo. Nonnunquam
obnititur freno, calcitrat, refiftit, interim & excutit
feforem, non quod Deus poffit excuti, fed quod of¬
fenfus inobedientia noftra, relinquat nos noftris cupi¬
ditatibus. Porro illud è Pfalmis, Ur jumentum fattas
fam apud te, & ego femper tecnm, legerant & illi, qui¬
bus non placet ifta rerum omnium neceffitas, legerant
& Chrifum Afino infedifle, vertim nihilaliud arguunt,
quam re&ricem ac moderatricem gratiam, admonent¬
que ne gratia repugnemus. Sed, ut diftum eft, ante
tempus abs te dicta, fuo loco traftabuntur accuratius.
Hxc quidem abs te triumphaliter diéta funt > fed an¬
te tempus, fed nondum eviéto cui niteris. Nunc ela¬
tus rebus fecundis, audes majus quiddam polliceri,
quod eft in viĉtoria pulcherrimum, te me meo jugu¬
laturum. gladio , planeque cònviéturum, me impru¬
=
poteftatis, fed quod nati fint ingenui, & fi poflint vi¬
ctorum manus effugere, redeant in naturalem liberta¬
tem: Sic homo conditus eft, ut haberet liberum arbi¬
trium: id tyrannus Satanas captivum abduxit, gratia
reftituit & auger. Nec rejicio fophifticam diftinétio¬
nem'de qualitate hominis naturali, qua aptus eft rapià
Spiritu, modo illud addas, qua aptus eft & agere cum
agente Spiritu. Ea qualitas, fi, ut dicis, non eflt in be¬
ftiis, {fed tantum in hominibus & Angelis, agamus
gratias Deo qui nos hic à beftiis fegregatos Angelis æ¬
quarit. Vides hicnon efle oppofitum in adjecto. Pote¬
ram autem tibi objicere titulos fepulchrorum, Hc /¬
tus eft Annibal, cum illic non fit Annibal.: Hoc fatis
erat ad excufandum abufum vocabuli. Nunc vide quo¬
omnino facit cum gratia. Hiccine laqueus eſt, quo me
capis? An Latinis żzefficax fonat; quod prorfus nihil
agit? An idem declarant facere & efficere? Pharmacum
efficax dicimus, non quod aliquo modo movet corpus,
fed quod perficit id cui fuerat deftinatum : rurfus neff¬
cax, non quod nihil egerit in corpore; fed quod im¬
par fuerit pellendo morbo. Audis vulgo conquerentes;
quod cum omnia fecerint, non effecerint tamen quod
volebant. Proinde non cft nova fignificatio vocis hu¬
Jus, fed a Prifcis hucufque obfervata. Quid, inquis,
eft vis inefficax, nif prorfus nallavis? Urt hic nos doces
Latine loqui, ita in difputatione fatis cum fupercilio
negas Latine dici, nihil agere qui fumit operam ina¬
nem, quia fic expediebat tuæ cauſæ. Quid igitur fibi
vult apophthegma Catonis, qui dixit fatius efle otio¬
fum effe quam nihil agere? quid Seneca, cum feribit
maximam vitæ partem elabi nihil agentibus ? Ita-ne
nulla vis eft pueri trahentis magnam navem, quam ci¬
tra auxilium robuftioris movere non poffet? Omnino
vis eft aliqua, fed inefficax, fimul agens cum robufto
trahente, cum fola non poffit efficere quod vult. Hic
fcilicet viceris , fi tibi largiar , liberum arbitrium ablque
gratia non poffe dici liberum arbitrium: fi largiar libe¬
rum arbitrium non poffe accipi pro nature habitu, ca¬
paci gratiæ divinæ : denique fi largiar, inefficax nihil
aliud fonare, quam quod omnino nihil facit. Hæc eft illa
tua violenta victoria. Mihi magis videtur precaria, perin¬
de quali quis dicat hofti : Jugulabo te tuo gladio, modo
abjicias clypeum , & ne punétim ferias. Res ipſa loqui¬
tur, Luthere, quantum abfis ab illa tua pollicitatione,
Quid fupereft, nifi ut canas omnium palinodiam , defi
nafque mex Diatribe contra jusjurandum faceffere
negotium? Si me ficteneres uthicteteneo, quis ferret
tuos triumphos ? Sed alias vacabit triumphum agere.
Nunc currendum ad reliqua.