Page 23 [23]
1273
1274
utraque poflit efle principalis & fecundaria fi diftinguas
‘effe {ubftantix, & efle meritorium: nam hee aliaque
‘multa vis apud omnes excuti, ni fiat, negligi Chriftia¬
nifmum & articulos Ecclefiae, Hac fi a me dita fuif¬
fent., exclamafles impium fophiftam ; nunc quoniam
vila funt. facere ad calumniam, vis erudite pariter ac
pie dita videri. Nec minus olet fophiftam alter ille
fcalaris , qui preeceflit : ÆVefcient enim quid. faciant y
dum ignorant quid © quantum poffint. Ignorantes autem
quid faciant, pænirere fi errent non poffunt, Impæniten=
tia autem peccatums srremipibile eff. Itiufmodi.gradi¬
bus non adfcenditur ad veritatem, fed defcenditur ad
infaniam. An ille nefcit quid poflit, qui doctus eft fe
nihil poffe abfque gratia Dei, per illam nihil nop pof¬
fe? Sed finge effe fimplicem: Chriftianum, qui nelciat
expendere ad lancem quanta fit vis liberi arbitrii ;
guanta yis agentis: gratiæ : num ille peccans adverfus
precepta Dei, nefcit quid faciat, nec poterit unguam
peenitere ? Hac plus quam fophiftica obtrudis nobis
fimplicibus, dum oftentas Orbi tantam rei divina {cien¬
tiam , quantam haud ‘fcio an quifquam Apoftolorum
Gt unquam profeflus. Certe poft Apoftolos nemo fbi
vindicavit, nihil efe in Libris arcanis, quod ipfi non
effet- dilucidum. Rurfus inculcas me idem afferere
quod tu afferis, qui in formula doceam totum bonum
noftrum Deo adfcribendum efle, nam ex eo conſegui,
Dei mifericordiam folam omnia agere, & voluntatem
noftram nihil agere, fed potius pati, alioqui. non to“
tum Deo tribueretur.. Non tu defines hifce tam con¬
feſſæ tamgue pudendæ vanitatis affeverationibus mife¬
rum lectorem obtundere , cum in Diatriba mea tam
explanate tamque dilucide docuerim, hunc fermonem
non pugnare fecum , fi quis fummam operis boni tri¬
buat gratia divine, & tamen afferat hominis volunta¬
tem pro fua portiuncula aliquid agere. Porro cum jam
dudum fic ineptias, ut me quoque tui puduerit, ta¬
men adjecto epiphonemate tibi ipfi plaufum das; idem
mens fibi ipf non conftans ; in rebus pietatis incerta &
imperita. Quid fupereft, niſi ut tibi Dei nomen ufr¬
pes, pofteaquam tam affeveranter pronuntias de men¬
qe aliena? Tories inculcas inconftantiam, cum nondum
potueris vel unum locum evincere , in quo mihi non
conftem: & fi id feciffes, nihil aliud probafles, quam
hoc uſu veniſſe Eraſizo, quod accidit Aggaffeno& Hie¬
ronymo. Nam nufquam errare , nihil nefcire,. nullius
dicti poenitere, tibi Stoico 8c Gnoftico peculiare eft. Sed
age dic qui tibi conftas, qui cum mihi tribuas fum¬
mam imperitiam veri, tamen impingis peccatum Irre¬
miflibile ® At nemo per imperitiam labens , tenetur
ifto crimine: nam & Paulus blafphemus fuit adverfus
Euangelium , fed quoniam ignorans fecit, mifericor¬
diam confeguutus eft. Ab hoc igitur crimine me mea
liberat imperitia; fed tibi metuendum eft qui nihil nc¬
ais Ecclefiæ placita, nihilque non afferis., Rurlus qui
cònvenit, uticum nihil fciam, tamen recum fentiens ;
in igratiam Principum diverfa defendam? Vis me vide¬
ri. pelimum, qui fciens, verum impugnem metu Prin¬
cipum: at cundem vis videri veri ignorantiffimum. Sic
‘ti omnia! calumniandi libidine , dum nunc hue: nunc
illi.cupidirati.obfequeris, pugnantia loqueris. Quoties
,excufas animuna meum., quoties eundem accufas ? Nunc
Jaudatur animus bonus & pacis amans : mox contra
confcientiam fcribo in gratiam tyrannorum , & Lucia¬
nam Epicurumaque gero in pectore. Quam vero qua¬
drant ifta cum Spiritu Chriffz, quem, tibi reclamante
mundo vindicas?. si pie OTE i
_ His feliciter, abfolutis; accedis adalteram exempli
gratia propofitum , an Deus aliquid preefciat contin:
genter, aliaque que huic adhærent queftioni. Et
hæc Larberus vulc difeuti à quibuslibet Chriftianis y &
apud promifcuam multitudinem, tractari. Er rurfus bic
B
num, At mea verba in Diatriba fic habent : Libens
fitonibus non adeo pertinaciter contendere. Dotts, feli¬
cibus, C7 exercitatis Ingoniis, non difyadeo (obriam ac
religiofam inguifitionem, nec ultra tamen quam fat eft.
. Hæccine tibi videntur ufque adeo non ferenda? At
[quoties Hzlarias difpútaturus de myfteriis facræ Tria¬
| dis, deprecatur crimen irreligioficatis, quod res fupra
vires human mentis audeat humanis verbis attrecta¬
re? Nec diflimilia prefatur Axgu/tinus in libros, eju
dem tituli, & Arhanafns diſputaturus adverfus Aria¬
nos, Jam mihi confer , quas argutias ex Philofophis
in hanc quaftionem conyehunt , quibus placer Scots
fubtilitas, & affevera de iifdem rebus fic effe difputan¬
dum apud promifcuam multitudinem, quemadmodum
illi difputant. Atgui hic rurfus ex tua-Rhetorica, cur
jus in{citiam pratexis, quo magis defpicabilem reddas
meam Diatribam , hyperbolen & epitafin venaris ex
collatione Sophiftarum, de quibus cum peffime fenrias,
id quod tui libri declarant, tamen eos propemodum
incipis predicare in odium mei; adeo ut que tua. va¬
frities cft, credam; futurum , ut quemadmodum non
injuſto quidem illo, fed: immodice ficvo libello in ru¬
{ticos , utcunque placafti Principum indignationem 3
ita debacchando in me ; recolligas reconciliefque, ribi
Theologorum animos, quos interim tamen non alic
nomine dignaris quam Sophiftarum. Imo jam agnofce¬
resmihi videor tela quadam, qua cx Lei, Latomi,
Stunicaque libris depromta in me torferis : Sophiffes
inquis, fane melius hic dialecticantur, quando rhetori¬
cart nefciunt , qui liberam arbitrinm aggrefi definiunt
omnes quaftiones ejus: An fit, quid ſit , quid faciar,
qaomodo habeat, &c. Æquum, Lathere, poftulas, ut
in libello, quem adverfus animi fententiam fufcepi, &
in quo vix totos octo dies collocavi, gui quidem fum¬
tus mihi vifus eft immodicus , quemque in hoc , ut
dixi; potiffimum. feripferam, ut oftenderem me non
idem {entire quod tu: quicquid eft quaftionam apud
Sophiftas, de prædeftinatione, de voluniate, de pra¬
fcientia Dei, de bono opere, de meritis: humanis, in
unam difputationem conyerrerem. Id fi conatus fuif¬
fem, quomodo confpuiffes fophifticantem Erafmum ¢
Sed quid egiffem illis Sophiftarum argutiis , eriamf
maxime callerem , quas tu pili non facis ? Et tamen
quod me feribis nihil alind agere in Diatriba , quam
an fit liberum arbitrium, fimilis verecundia efk, qua,
ut partim oftendi, fed poft evidentius oftenfurus fom,
multa alia non ex re, fed ex caufs tue commodo in
me jacularis. Relege meam Diatribam, & pevfricta
fronte aude negare, quod illic definiam liberum arbi¬
trium, quod diftinétis gratiarum generibus ,digeftis ya¬
riis opinionibus , oftendam cum quibus opinionibus
mihi potiflimum congredi fuerit propofitum : deinde
quoufque velim hanctraGtari materiam , poftremo.quod
illic declarem, in qua animi parte potiffimum fit libe¬
rum arbitrjum, & quid poft ante gratiam , & guid
agat cum agente in nobis gratia, & quomodo fe ha¬
beat erga Deum, & laudem boni operis, aliaque per¬
multa. J nunc & jacta me nihil aliud atculifle ad dif¬
putationem, nifi tantum hoc, an fit liberum arbitrium.
Imo notari merebar potius, qui tranfiliens fepta pro¬
polite difputationis , excurram ufque ad 4dam non=
dum Japfum, & ipfum Deum , attingens- nonnihil de
neceflaria illius & voluntare & actione.. Quanquam
hoc loco aut ego fallor, aut tu tibi parum conftas.: Sic
enim dicis: Urgebo sgitur hoc libello tee Sophiftas omnes,
donec liberi arbitrii vires @ opera mihi definiatis. At
paulo ante dicebas, omnes de libero arbititio quæftio¬
nés à Sophiltis fuifle definitas. Quid exigis ab illis;
-quod fateris ab illis abunde fatum? Cun me negas fe»
quam tu praicribis ? Et hic incandelcit fpiritus tuus,
teque polliceris adaéturum fe ad peenitentiam edits
Diatribes,. Mthuc, Lurbere., præftandum erat., non
i a D lees to¬