Page 21 [21]
1269
“nam prorfusnegligendam. Exftiterunt qui tollerent ba¬
ptifmum, tum qui novarent, nec defuerunt qui hos op¬
primerent. Alicabi Divorum imagines dira paflz funt,
tu illis tulifti fuppetias. Ubi prodiffet libellus tuus de
inftanrandis ftadiis, ajebant te deftitutum tuo fpiritu,
jam humano {piritu cœpifle fcribere , qui pugnarer cum
Euangelio , idque dictitabant te facere in gratiam
Melanchthonis. Exortum eft iftie propheticum genus,
quicum tibi fuit acerrima confliétatio. Denique quem¬
admodum quotidie inter vos exfiftunt nova dogmata,
ita fimul exoriuntur nova diflidia, & poftulas ne quis
è vobis diffentiat, cum ipfi inter vos de rebus gravif¬
{imis fic diffentiatis? Finge igitur verum efle quod to¬
ties fine fronte repetis , me miferumfluitare inter Scy/¬
lam & Charybdim, in quod littus, in quem portum
me vocas? Si quando dediffem nomen veftro feederi,
& in veterem Ecclefiam revolutus eflem , vos poteratis
defeGtionis & inconftantie crimen impingere, alii vo¬
carent refipifcentiam. Si veftram doctrinam compro¬
baffet Orbis Chriftianus, vel pertinax vel impius vi¬
deri polem, qui folus non accederem. . Si vos inter
vos confentiretis in dogmatibus, faftidium objicere po¬
eras, qui nollem aulcultare quod tanto confenfu do¬
cerent homines eruditi. Nunc cum Ecclefiz Catho¬
lice femper adhzeferim, a veftro confortio femper abf¬
tinuerim , cum Veftra doétrina damnata fit per Eccle¬
fiæ principes & Orbis Monarchas, ne quid dicam de
cenfüris Academiarum , cum vos fic inter vos digla¬
diemini, & nemo interim fibi non vindicet Spiritum
Chrifti, facrarumgue Litterarum certiffimam cognitio¬
nem, quomodo tibi adhuc inter Seyllam & Charybdim
navigo, & indignaris quod homo fenex & rei Theo¬
logica rudis malim fequi confentientem auétoritatem
Ecclefiz , quam*vos fic diffentientes ab Ecclefia,
ut nihilo fecius inter vos diffentiatis? Hæc pluribus in¬
culcare vifum eft, quod te non pudeat toties occine¬
‘re nobis Seyllam & Charybdim, & animum ancipitem
in medio flu@uantem. Ego, Zathere, tantum habco
fidei divinis Litteris, & Ecclefia decretis, ut etiam
abfque veftre fidei prafidio {perem mihi falutem à
miſericordia Domini. Quare noli pofthac tibi vindi¬
care quod eft Dei, noli pronuntiare de fpiritu homi¬
nis, {fed tuum ipfius fpiritum excute, ne forte alium
habeas fefforem quam predicas. Ego cum ex aliorum
auctoritate polem, de tuo fpiritu non aufus fum pro¬
nuntiare, tantum dixi mihi {ufpećtum efe, & opravi
ut mea me fufpicio falleret, quod idem & hadie opto.
Hoc de te fufpicatus fum, jam inde ab initio, cumtu
fabulam hanc magno Orbis applaufa faltare inftituiffes.
Hunc animum conftanter præ me tuli, multo antequam
in me ftringeres calami tui cufpidem : idque factum
gaudeo, ne fi quid nunc de tuo animo judicarem, cau¬
Kri poſſes, non cf judicii, fed doloris & odii. Pro¬
mittis alicubi te effeéturum ut me pudeat editæ Spon¬
gie. Ego contra non aufim polliceri me effeéturum,
ut illius rei te pudeat, ea eft animi tui prefentia: at¬
tamen efficiam, ut omnes intelligant; quantus, fis ar¬
tifex, detorquendi, depravandi , calumniandi, exag¬
gerandi quidlibet, quanquam iftuc jam pridem agno¬
{cit mundus. Sunt qui libris editis ingerant tibi tuam
inconftantiam, & vafre difimulas, mihi occinis, ajunt
ajo, negant nego, & hic affero quæ nego, nego quæ
affero, cum tu tantus Proteż capiendi artifex, adhuc
ne unum quidem locum proferre potueris, in guo mi¬
hi non conftem, nifi forte 4/25? ajo, & negant negos
putes in eos competere , qui ajunt quod affirmat Ec¬
clefia, & negant quod rejicit Ecclefia, ut jam diótum
hoc inverfum videatur in te torquendum , ajant nego,
negant ajo, adeo lubens diffentis ab omnibus que rece:
pit Ecclefia: nec aflero que nego, negans que afle¬
ro, fed ca tibi vafrities eit, ut recte dicta depraves
quoties eft commodum: ut quod album eft vertas in
nigrum, quod lucidum vertas in tenebras. Pertinet &
hoc ad artem, quod {ubinde mones, ut metuam Spi¬
ritum Chriſti, Deum non itrideri, Ita-ne periculum
B
G
D
F
Do 1270
eft ne offendam Spiritum Dei, fimetuam diflentire ab
Ecclefia Chrifi? Imo hoc eft, cur non audeo me vo¬
bis credere , quod metuam offendere Spiritum Dei.
Et poftea nobis excufas tuam iftam admirabilem infan¬
tiam, cum ad maledicendum & calumniandum fuppe¬
ditet tibi tanta copia fermonis amari, ut quamvis Otio¬
fum & patientem delaffare queas, rurfus tantum adfit
artis, ut nihil tam. circumfpecte dici poflit , quin tu
vertas in atrocem tragaediam.
Primum quod dixeram, obiterin Prafatione, ſatis
offe fide difficultatibus, qua incidunt circa materiam lin
bers arbitrit, non difpusetur ab idioris, aut apud idiotas,
ni pafim a militibus audiamus, Quid refere? non eff
liberum arbitrinm, Deus omnia operatur in nobis & bow
na & mala: Sinamus illam operaris ſcit quid agaty &
ejus voluntati nemo refiftit: fic interpretaris, quafi no¬
lim quenquam ufquam loqui de libero arbitrio. Simili
arte cum ego multas quaeftiones recemfeam, tu unam
aut alteram urges, cumin meo fermone a fobriis que¬
ftionibus perveniatur ad curiofas, & poftquam omnia
detorfifti, tum prafto funt illa tragica, curiofum , va¬
num, fapervacanenm, trreligiofum, quo lectorem, ta¬
lem offundens ob oculos pulverem, exoculés. Pro¬
deo, ut ais, im medium diremturus vos, prafatus de
his rebùs non effe difpurandum, & rem effe fupra ca¬
ptum humani ingenii, & interim facio quod improbo:
Primum non dirimo veftram litem, qui me difputato¬
rem rantùm profiteor. Ea teftificatio erga te civilitas
erat, erga Catholicam Ecclefiam deprecatio malitiofi
erroris. Deinde non tecum luctatur Ecclefia, imo ad¬
verfus tuum dogma, quod jam olim proftratum eft ab
Ecclefia, difputo, fed fobrie, fed coactus. Si rem tam
arduam mea fponte fufcepiffem,, poteras impingere cri¬
men temeritatis, nunc cum detreétans & nihil nonex¬
cufans fafceperim , temeritas objici non poteft, fed obe¬
dientia laudari deber. Poftremo non difputo quo te fupe¬
rem, ‘fciebam enim menihil profeéturum , fedut omni¬
bus teftatiflimum facerem , me non fentire tecum, & tuo¬
rum quibufdam fucum. detraherem, qui prædicabant &
plerifque perfuaferant, me tecum fentire. Quam fufpi¬
cionem , utcapitalem ita falfiffimam, tu quoque fovere
condis tametfi fruftra: ni plane pro lapide habes Era¬
fur. Rurfus ipfe mihi contradico, qui in eadem for¬
mulajubeam anniti totis viribus, & afferam noftrosco¬
natus elle incfficaces fine Dei mifericordia. Sic arguis:
Qui niſis & virium meminit , [entit aliquid agere volunta¬
tem nofitam , qui fateturinesicacem eſſe fine Dei mifericora
dia docet eam nihil alind quam pats.O inconftantiam! Quid
ego audio?quicunque profefli funt hominis vires non fuffi¬
cere ad parandam falurem abfque Dei mifericordia, faten¬
tur voluntatem noftram nihil agere, fed tantum pati?
Atqui iftud nemo neque veterum neque recentium Or¬
thodoxorum negat, qui tamen docent noftram volunta¬
tem aliquid agere fimul cum agente gratia. An abſur¬
dum videtur, eandem volunratem juxta diverfamratio¬
nem fimul & agere & pati? Quin iftam inconftantiam
impingis divinis Litteris, ubi toties legis mifericordiam
Dei cui debemus omnia, rurfum toties illa, #nffa, vi
gela , labora: legis apud Paulum, plus omnibus laboravi: &
rurfus, certabonum certamen: &, curfum confummavi.
At apud eundem legis, gratia Dei ſum id quod fum:
quin huic impingis nconftantiam, quam mihi impingis
é duabus vocibus, nitendi, & miſericordie ? Sed non de¬
finio ,ut ais, quomodo illud agere & pati fit intelligen¬
dum. Hoc fcilicet explicandum erat in formula, quafi
non fatis fuerit in difputatione ubi oportebat id effe fa¬
étum., Poftremo aniChriftianus fit impius futurus, fi
tantum didicerit, quicquid in nobis eft boni, id totum
divinæbenignitati adfcribendum, nifi pollice metiatur
etiam, quantum debeaturillius mifericordiæ, quantum
Noftris viribus? Sed hanc quaftionem paulo poit ma¬
gnifica pollicitus tra&tas. Illic igitur audies quam non
refpondeat tua probatio pollicitis.
Hifce rebus tam feliciter geftis adornas triumphum,
Tom. IK, Lill: &