nihil omnino præfti Culicem me dixi, non ex
mea perfona, fed ex aliorum fententia, qui cum alias
mhil mihi tribuere foleant , nec ingenii, nec eruditio¬
nis, nec judicii, quoties onerandus fum invidia , mirum
quantus fubito fiam elcphantus. "Pu me potius nunc
clephantum facis, nunc culicem. Ubi vero mihi cenfu¬
ram aryogo univerfi orbis? An quod Moria tangit mo¬
res hominum, fed tam civiliter, ut quifque {aa vitia
zitra dolorem legere queat? Ita tibi quidem graviter
dicuntur & ex arte, fed abfque caula nec éx vero. Ex¬
cufas Academias ] poft officio {uo fun&e fint, &
mihi dicis: Ti behiz» oppugnandam nullas
adbuo admovifti d cum fir falfiflimum , tamen
toto hoe capite mira profequeris vehementia, perinde
quali fit in contefo. Ita videlicet confirevit Cicero. Quan¬
quam tuus ille Diplomatophorùs, cum mifcerem cum
illo e uium, dicenti quofdam indignari, quod nihil
# {criberem; refpondit, quid necefle eft te
in um fcribere? Et hoc tamen eft totius accufa¬
tionis tuæ caput. Porro quanquam id temporis fperabam
ketiorem exitum, non enim fum vates, tamen fi quis
probus bonis yerbis hoc mecum egiffet, non detre&taſ¬
fem ofticitm meum. Hujus orationis hc eft fumma.
Si non probaris Erafmum elle virum, qui doétrina, fa¬
cundia, ingenio, judicio, auctorirate plus valeat quam
lia, oifi docueris Lutherum minimo negotio poffe con¬
teri, nihil hærer in me criminis, quod non fit cum cæ¬
teris commune, & tamen uni mihi intenditur.
Ut autem ipfe quoque meum finiam Epilogum. Ac¬
cufor quod non feripferim in Lutherum. Seripfi cum pri¬
mis. At non edidifti articulos. Non cnim eram Aca¬
cademia Parifienfis, auctoritate prima, Tum fi fi¬
lentium crimen, vides quot Academias una
Tres enim duntaxat in illum feripfe¬
que omnes herent in crimine. Non
aggreflus es hominern volumine. Reclamat Diatriba jam |
pridem edita, nec id femel. At non fatis atrociter, Id
Degat Luherus, qui nulli refpondit acerbius quam mi¬
hi, Verum hic obticuifti. Imo refpondi duobus volu¬
minibus, in quibus nec audaciam » nec feveritatem de-|
fideres. Verum ante te feripfit Prieras. Fateor. Sed ita!
ut caufam Indalgentiarum fecerit deteriorem. Scripfit
Cardinalis Cajeranus. Subtilius quidem ille, fed quod ad
caufe fücceflum attinet, nihilo felicius. Ante cenfaras
Academiarum, ante Pontificis fulmen, ante Cæfaris!
editum, me privatum in illum ftringere calamum fuif- |
fet extremæ temeritatis, poft hæc fcribere fapervaca-|
neum erat, Nec enim probabile crat illum uni mihi|
ceffurum, qui tot auctoritatibus non folum non caste |
verum ctiam ad audenda majora animatus eft. Hic fi
dicis, me plus fuiffe valiturum, quam Academiarum
cenfuras, quam diploma Pontificis , quam Theologo¬
rum libros, quam edi&um Cafaris, ignofce rufticita¬
ti mez, nec iftud credet quifquam, nec arbitror teipfum
quod affirmas credere. Poftremo docet exitus iple,
quantum fuerim profe&turus. Lege Lutheri fervum ar¬
bitrium,ac meos Hypcrafpiftas, & intelliges verum effe
quod dico. Tantum ad infimulationem tuam in tranf¬
curfu, Nunc multe fuñt caufæ > guas litteris commit¬
riter favemus. Hæc eft cenim horum temporum infeli¬
Citas, ur periculofius fit hominum commodis adverfari
quam gloria Fefe Chrifi. Nec dubito quin & tua pru¬
dentia divinet quid filentio loquar. Si quem cuneum vi¬
diflem, femotis privatis affeGibus, fincera pietate pro¬
curantium Chriffi negotium, co, mihi crede „per flumi¬
na, per lamas, per faxa, per ignes accurrifem & ho¬
die accurrerem, yel moriturus apud illos. Qui fpiritua¬
libus oculis contempiantur decorem domus Dei, mox
cofdem defle&unt ad ca quibus nune aftimatur Eccle-|
fæ dignitas, non poffunt non fufpirare ex intimis prac-|
s. Sed defino. Pofteaquam videris tibi fatis decla-|
» voluntatem feribendi in Lutherum mihi defuiffe ,'
€ niteris ex arte Rhetorum, mihi facultatem non!
Quod fi facis ut me accuſes quod non {cripferim, jam’
ie
ripfi; fin ut inftruas ad feribendum, jam ferum eft,
non ob id tantum quia jam factum eft ad quod arma
miniftras, verum etiam quia res jam dudum exiit ho¬
minum poteftatem , nec libellis agitur negotium, fedar¬
mis, Quod fi ceſſant leges inter arma, multo magis dif¬
[putatorii libelli. Nihil fupereft, nifi ut agnofcamus ma¬
je Dei nos provocantis ad poenitentiam > & omnes
quicunque fumus, omnes enim egemus gloria Dei, ad
jilhus mifericordiam confugiamus. Sin utomnes Heereti¬
[corum phalangesuno confliétu profliges & Internccione
deleas, vehementer optarim hane tui libelli partem; aut
itam folidisargumentis inftructam effe, ut impiis omni¬
[busos opprimat, aut tam felicem, Ut omnes ad re&tio¬
B Ira confilia revocet. Id tamen facilius effeciffes, fi ho¬
{tilem aciem, aut certe ducem nominatim appellafles
potitis quam me. Czererum quoniam nibil hic eft, quod
in meis lucubrationibus invenitur, non eft quod re¬
fpondeam; nifi quod carptim quædam attingam , que
tibi huic difputationi vifum eft infpergere , quo confi¬
lio, non fatis perfpicio. In Diatriba reprehendis, quod :
in principio ac fine ſim æquo modeftior. Non ita vi¬
fum Luthero, declarat volumen quo mihi refpondit.
Sed fucrim, certe in Hyperafpiftis oc non potes repre¬
\hendere, nec tamen probas , fed editos diflimulas. Ni¬
ibas in Lutherum , adauxeris potins
hominum de te {ufpicionem poffeaguam declarafti Diatri¬
ba quid potueris fi voluifes. Quorfum attinebat, ut ho¬
mo, quemadmodum {cribis, occupatiflimus hic fruftra
tantum funderes verboram ? Quod {cribis ab omnibus
optari, flagitari, requiri , jam dudum a me preftitum
eft duobus voluminibus. Id faétum diffimulas, ne non
eflet locus illis, quee multa Ciceroniana phrafi declama¬
re pergis. Obiter notas quod nec vita fun&is parcam;
quo minus de illorum monumentis judicem. Id fi mihi
cum omnibus Scriptoribus commune eft, prefertim
cum tuo Ariffotele, quem optimo jure facis plurimi,
D|cur uni mihi impingitur? Nec Apoffoli, inquis’, nec Au¬
guitinus ullar prebnerunt occafionem. Hoc patiar obtine¬
re te, fi docueris Angufiinsm nihil fuffiagati Lythero
in queeftione liberi arbitri, ut de cætcris fileam. Sed
non dat occafionem , cujus bene dista rapiuntur in oc¬
caficnem, cur eso preeftitiffe dicar, in cujus libris ni¬
hil tale poteft oftendi? De difciplinis humanis fic age¬
re videris, quafi meum dogma fit, purum Rhetorem
aut Grammaticam poffe melius de fidei queeftionibusdif¬
putare, quam gravioribus difciplinis inftrutum, cuma
me nihil iftiufmodi proditum fit. Extra controverfiam
cft Linguarum peritiam Theologo neceflariam an hu¬
mana Philofophia fit neceflaria, thema videtur utcunque
difputabile. De Sacris Libris vulgo communicandis jam
pridem fàtis aperui meam fententiam, ne crambe toties
recoéta naufeam moveat Lectori, Quod negas margari¬
tas porcis fpargendas,& fanétum dandum canibus, male
fentis de populo Chriftiano, fi dignum judicas qui por¬
cis & canibus conferatur. Certe Chriflus promifcue
fimplicibus & idiotis fua myfteria dignatus eft aperi¬
te, & nuper audiri ccepium eft , plebem a Sacro¬
rum Voluminum leétione prorfus fubmovendam. Ve¬
Teor ne quibus videatuv iv/qua- partitio , quod [talis
tuts vindicas fapientiam cum cloquentia conjunctam ,
noftratibus nihil relinguens præter inanem cloquen¬
tam, qui, ut inguis, ftudium cloguentiæ ftudio fapi¬
ente praferunt. Arqui nufguam plures funt quam apud
Talos qui tota vita nihil aliud agunt , quam ut lin¬
guam expoliant, Apud noftrates magis viget Philofo¬
phiæ ftudium quam apud vos, magis ctiam T'heologia,
qua apud vos pene tota ad paucos Monachos relegata
eft. Hæreticos appellas cos > qui Papam contemptus
gratia vocant Romanum Epifcopum, an hoc titulo
fim ufus alicubi non fatis memini. Certe fi feci, non
teci contumeliæ caufa. Veteres orthodoxi honoris gra¬
tia {olent hunc tribuere titulum > & ipli Pontifices hoc
titulo fe defignabant.
Non eft autem ,
ceris offenfam
ornatiffime Princeps , cur depre¬
» quod me docere vifus es, Utinam tibi
Vas