53
fi hoc erat exaltari fuper omnia, vifitari a Deo: & vi¬
fitatus eft, qui aflumtione unitur : mox ut incarnatum
eft verbum, Chriftus exaltatus fuit fuper omnia. Ubi
eft igitur quod ait Pagl4s : Jelum panlalum imminutum
a Deo , & mox ob paffionem gloria & honore coronatum ?
Atque iterum,, propter quod exaltavit illum Deus, & de¬
dit ille nomen, &c. non ob nativitatem , fed ob crucis
fupplicium exaltatum declarans. Infuper cum ais, ap¬
prehendit femen Abraha, qui eft Chriftus, nonne videris
Chriftum apprehenfum dicere ? Opinor enim hîc ap¬
prebendi tibi, nihil aliud effe quam affami, Item quod
fequitur: fed nec ullum alinm hominum apprehendit, fub¬
audis, opinor , #4 Chriflum. Perfpicis, ut puto, quanta
fit cavillandi materia, fi quis tuo exemplo velit cavillari.
Quanquam Agg#ffinss, unde iftius interpretationis oc¬
cafionem mutuatuses, non ait Chriffzm vifitatum a Deo,
fed ceu duos facit homines, veterem peccatorem, cujus
tamen meminerit Deus, huc quoque porreéta illius bene¬
ficentia, qua profpicit& brutis animantibus; acnovum,
ad pietatem renafcentem : atque in hoc dicit hominis effe
vifitationem. Hic quoque fciens ac prudens ad multa
conniveo, ne quod coaftus facio , videar cupide facere.
Sed jam plane juxta Græcorum proverbium, ¿z?
ra Mayðpalsas res noltræ procedunt. Nam crimen
unum aliud crimen excipit , & femper gravius. Si¬
quidem annotationis mez coronidem grayiter oppu¬
gnas, in quafubjeci: & de autlore cus adeo fuit dubi¬
tatum , ut fero recepta fit a Romana Ecclefia: quandogqui¬
dem in banc unam omnium , nihil commentatus est AM¬
brofius : @ Hieronymus ait , 4 nonnullis non faife re¬
ceptam, ob id quod in ca nonnalla recitarentar, que apud
Hebreos non inveniantur. Hic vero trifariam me cri¬
minaris. Primum ftultitia, qui haec adjecerim, cum
ad rem inftitutam nihil attinerent: deinde vanitatis,
qui dixerim fero receptam , que femper fuerit re¬
cepta: tertio infcitiæ , imo, ut tu loqueris, infaniæ , &
tante infaniæ, ut totis Anticyris egeat, quod irata dia¬
leética ridicule collegerim, ideo ſero fuiſſe receptam
à Romanis, quod in hanc unam nihil fit commenta.
tus Ambrofius. Verùmut ad fingula paucis refpondeam:
Si hæc coronis ad id, quod agebatur, nihil pertinebat,
cur tu meam ftultitiam imitari voluifti, qui excutias
que ad tuam caufam nihil attineant? Propofitum erat
tuam tueri fententiam, id jam abfolveras, quorfum
attinebat longius evehi? mifi forte erat animus meas
annotationes omnes excutere. Finge me fubito mi¬
hi excidifle, & fuperiorum omnium oblitum, atque,
ut Græcis eft in proverbio, 4b afino delaplum, repente
in alio (quod ajunt) fzife mando, quid iftud ad tuam
caufam attinebat? Poftcaquam eviceras quod volebas,
erat tuz civilitatis hanc amiculi tui delirationem dif¬
fimulare ac tegere, non faevis verbis cxagitare , ac vo¬
luminibus vulgatis traducere. Nullus eft ferme mor¬
talium, cui id aliquando non accidat. Nec deerant
cauſæ, quibus hoe civilitatis datum oportuit, ctiam
Gi noftra non poftulaflet amicitia: unus geminum ne¬
gotium fuftincbam, Hieronym: caftigationem, & No¬
Vi Teftamenti, utrumque difficillimum. Res com¬
pluribus prelis accelerabatur, & valetudinem meam
non ignoras. Mirabantur illi me tantum potuifle feri¬
bere quantum vel legiflè laboriofum fuifiet: mirabar
ego viciffim, illos è {chedis notatis verius quam de¬
{criptis poffe quicquam excudere. Bt vides me in
ipfo ftatim operé pollicitum tumultuariæ Editionis re¬
cognitionem. Hæc certe judicem æquiorem prome¬
rebantur, præfertim te tam amicum, fi quid alicubi
deliraflem. Sed tamen ne me credas 6mnino deli¬
raffe, cum illa fubjicerem, exiftimabam nonnihil ad
rem pertinere, Etenim propofita difficultate, quæ u¬
trinque urgebat, tentabam exitum, fi qua liceret in¬
venite: ac videbar aliquam oftendifle rimam, fi de¬
monftraflem, Bezyv r ad temporis modum pertine¬
re. Quod fi cui ifta non fatisfacerent, ne quid in¬
tentatum relinquerem, & illud admonere volui, diù
de hujus Epiftola autore fuifle dubitatum, præfer¬
gim apud Latinos, Quod fi eer dubitatum ; & me¬
5
rito dubitatum , certe levius torqueret nos ejus ee
ritas, & liberius effet ad ejus interpretationem refpon¬
dere? nec adeo necefle forer univerfam culpam in mi¬
ferum Interpretem rejicere. Vertim hic feio ita vides
bor ftultitiæ crimen deprecatus, at impietätis incur=
ram, quafi ftudeam elevare pondus Epiftole , cujus
auctoritas orthodoxis omnibus facrofanéta eft. Bond
verba, doétiffime Faber. Ino magno emttim cupiam
ut Ecclefia Chrifti ejufmodi complures haberet Epi¬
ftolas, quocunque auétore ad nos profecta eft. Quod
fi mihi penitus conftaret, quid Ecclefia de ea cenfez
ret, promtiflime accederem ejus judicio: atque adeo
nunc fi parum eft certum mihi, quo animo hanc E=
piftolam receperit Ecclefia, tamen illud certifimum
eft, quicquid illa decrevit, me toto pectore fequi yel¬
le: & fi quid etiam fecus videretur , femper animi
mei fenfum illius judicio fubmittere: modo ne protis
nus Ecclefiæ calculum interpreteris, quicquid cuivis
Theologo, aut fortaffe non Theologo vifum fuerit.
Si vcre judicavit hanc cfe Panl, arque ita nos jubet
credere, credo & clamo cffe Pauli. Sin recepit ut
dignam qua legatur è Chriftianis, cujufeunque au&o¬
ris fit, rem ampleétor , de auétore nihil difputo. Si vule
hujus auétoritatem parem efle cum cæteris Pauli Epi¬
ftolis, nihil refragor, fequor lubens quocunque me
vocarit Ecclefiaftica auétoritas. At impium eft, in¬
quis, de his dubitare, cum jam ubique receptiffima
fit Pauli nomine. Si impium eft conyellere, quod pu¬
blicus Ecclefiæ comprobavit ufüs , quid rectptius, quid
decantatius ea le€tione, quam tu ut falfam ac mendo¬
fam, & Chriffo indignam infectaris, Minziſti eum pana
lo minus ab Angelis? Tibi licebit errorem vocare, quod
tam multis feculis Ecclefia legit & fequitur, quod
omnium pene orthodoxorum auctoritas magno cons
fenfu approbat: & mihi non licebit civiliter addubi<
tare, quo animo Ecclefia hanc Epiftolam receperit,
præfertim cum eam ferius ac cunétantius receperit ?
Objicis mihi Synodi aućtoritatem; profer Synodum,
qua nominatim hanc pronuntiarit eflé Pasi. Quod fi
feceris, tuo telo te repetam , & locum hunc tibi vicif=
fim impingam Synodiauctoritate comprobatum, quem
tu non vertus es, ut impium & Chriffo indignum in<
ceflere. Nihil cft enim quod ad Hebreos confugias :
ut donemus Hebraice fcriptam, certe nullus aufus eft
dicere fe hanc Hebraice {criptam vidifle, que Luce tem
pore jam interciderat, ut complures autumant, Quæ¬
cunque Synodus hanc approbavit, eadem hanc appro=
bavit leétionem, quam tu falfam & impiam efle conten¬
dis. Nifi forte diéturus es, Synodo fuifle codicem emen¬
|datum , in quo fcriptum fuerit, panlo minus a Deo, ac po~
{tea fubito libros omnes Græcos & Latinos fuifle de=
pravatos. Quod fi tu poffis ita perfricare faciem, uthæc
dicas, haud tamen fcio an quifquam tam ftultus futurus
fit ut credat. Ego de auctore duntaxat aio dubitatum.
Fieri poteft ut Padma non fit, Xtamen Pazlinis etiam
melior. Et addo, cunétantius receptam a Romanis. Ves
| rum hoc tu fortiter rejicis, & negas fuifle dubitatums
Mquum eſt, mi Faber, mihi dari veniam, hac in re divi
Hieronymi ac divi Auguftini auctoritatem fequenti. Cers
te apud Hieronymam crebra hujus rei mentio , qui ficalis
quoties adducit ex hac teftimonia, ut pene liberum faz
ciat adverfus quem agit, feu yelit recipere , feu nolit?
{ed ad manum cft interim unus arque alter locus, qui fa¬
tis fit ad abfolvendum me mendacii crimine. Is enim
edifferens Ziererzie Caputtrigefimum primum, Zoé, inc
quit , te/fizzonio Paulus Apoftolas, five quis alius ſcripſit Ez
piftolam, ufus ef , ad Hebraos ,& tamen hic agit Hieronja
mus cum orthodoxis. Si conftabat efle Pasli, fidicule
adjecit: /ivequis alius feripfit Epiffolam. Idem in Epitto¬
la ad Dardanem: Ilud, inquit, noffris dicendam ef, banë
Epiltolam, que infcribitur ad Hebreos, ton folum ab Eccles
fiis Orientis, [ed ab omnibus retro Gract fermonis Scriptorie
bus quaſi Pauli Apoſtoli fufcipi, licet plerigae cam vel Bare
nabe, vel Clementis arbitrentar, @ nihil intereffe cujus
fit ; cum Eccleſiaſtici viri fr, & qnotidie Ecclefarum le¬
fione celebretur. Quod | eam Latinorats conferi
Toms IX, Dà dé