Page 14 [14]
di rebus Principem oporteat effe inftru@um. In Pa¬
megyrico ſub laudis piætextu , hoc ipfum tamen agi¬
mus oblique , quod illic egimus aperta fronte. Nec
aliud agitur in Moria fub {pecie lufus, quam actum
eft in Enchiridio. Admonere voluimus , non morde¬
re: prodefle, non ledere: confulere moribus homi¬
num, non officere. Plato Philofophus tam gravis lar¬
giores in compotationibus Invitatiunculas approbat,
quod arbitretur quædam vitia per hilaritatem vini
pole difcuti, que feveritate corrig! non poſlent. Et
Flaccus exiftimat jocofam quoque admonitionem non
minus atque feriam conducere: Ridentem , Inquit, di¬
cere verum , Quid vetat ? Neque non perfpectum eft
‘hoc fapientiffimis olim viris, gui faluberrima vitæ præ¬
cepta ridendis ac puerilibus in fpeciem Apologis pro¬
ponere maluerunt, quod per fe fubauftera veritas, vo¬
luptatis illecebra commendata , facilius penetrat in
animos mortalium, Nimirum hoc eft illud mel „ quod
apud Lzcretiam Medici pueris medentes abfinthii po¬
culo prelinunt. Nec in alium ufum veteres illi Prin¬
cipes hoc morionum genus in aulas ſuas induxerunt,
quam ut horum libertate leviora quædam vitia citra
ullius offenfam & aperirentur , & emendarentur, For¬
tafle Chriffam in hoc album
verum fi licet coeleftia cum humanis ullo modo con¬
ferre, nonne hujus Parabola confine quiddam habent
cum veterum Apologis ? Et jucundius illabitur E
acrius infidit in animos Euangelica veritas , hujus¬
modi lenociniis commendata, quam fi nuda produce¬
retur; id quodin opere De doëtrina Chriſtiana divus Au¬
grſtinas copioſe perfequitur. Videbam quam effet mor¬
talium vulgus ftultifimis opinionibus corruptum, id¬
gue in fingulis vitæ inftitutis, & remedii votum erat
verius quam fpes. Proinde videbar mihi reperifle ra¬
tionem , ut delicatis animis hac arte tanquam obrepe¬
tem, & cum voluptate quoque mederer. Et fæpe¬
numero confpexeram feftivum hoc & jocofum admo¬
nendi genus , multis feliciffime cedere, Quod fi re¬
ſpondebis , perſonam quam induxi leviorem efie,
quam ut fub illius prætextu de rebus feriis difpute¬
tur, hanc culpam fortaffis agnofcam. Tnepti repre¬
henfionem non admodum deprecor , amarulenti de¬
precor : quanquam & illud probe tueri poflem, fi
non alia ratione , certe tot gravifimorum hominum
cxemplo , quos in ipfius libelli Preefatiuncula recen¬
fui. Quid autem facerem ? Diverfabar id temporis a¬
pud Morum meum , ex Ialia reverfus, ac renum do¬
lor complufculos dies domi continebat , & mea Bi¬
bliotheca nondum fuerat adveéta, tum fi maxime fu¬
iflet, non finebat morbus quieguam in gravioribus
ftudiis acrius agitare. Coepi per otium Aforias enco¬
mium ludere, nec in hoc fane ut ederem , fed ut
morbi moleftiam hoc velut avocamento levarem. O¬
peris inccepti guftum amiculis aliquot exhibui , quo
Jucundior effet rifus cum pluribus communis, Quibus
cum vehementer placuiflet , inftiterunt uti pergerem:
obfecutus fum, & in hoc negotii feptem plus minus
dies impendi : qui fane fumtus mihi pro argumenti
pondere nimius ctiam videbatur. Deinde quorum in¬
ftinéta feripferam, eorundem Opera deportatus in Gal¬
lam libellus, formulis excufus eft, fed ab exemplo
non folum mendolo, verum ctiam mutilo, Porro
quam difplicuerit , vel illud fatis eft argumenti, quod
intra pauculos menfes plus feptics fucrit ty pis ftanneis
propagatus , idque diverfis in locis. Demirabar ipfe,
quid ibi cuiquam placeret.
Hane, mi Dorp, fi ineptiam vocas , habes reum
confitentem , aut certe non reclamantem. Ad hunc
modum & per otium , & amiculis obfecundans in¬
eptivi, idque femel duntaxat in vita. Quis autem o¬
mnibus horis fapit ? At ipfe fateris, cætcras lucubra¬
tiones meas ejufmodi efe, ut juxta piis atque crudi¬
tis omnibus magnopere probentur, Qui funt ifti tam
vigidi cenfores:, vel potius Areopagitæ , qui homini
vel unam ineptiæ culpam nolint condonare?
ar Que
tam infignis morofitas,
ut unico ridiculo offenG libel¬
A
B
D
E
ERASMI
Theologis, dum tixolas & frigidiffimas queeftiones
commenti, de nugaciffimis nugis perinde ac pro focis
& aris inter fe digladiantur, „Atque ifti tam ridiculas
fabulas, & vel iplis Atellanis inepciores citra perfonam
agunt. Ego certe verecundius, qui cum inéptior cl
vellem, Staltivia perfonam obtexui : & quemadmo¬
dum apud Platonem Socrates obteéta facie laudes amo¬
Ns recitat, ita ipfe fabulam hance perfonatus egie Scri¬
ingenium, & eruditionem, & eloquentiam probari, |
verum cofdem offendi nimis libera mordacirate. Ar
ifti reprehenfores plus etiam tribuunt mihi, quam ve¬
lim :, quanquam nihil moror hanc laudem , preefertim
ab his profi Gam , quibus ego nec ingenium efle pu¬
toy nec eruditionem, nec eloquentiam: quibus fi pol¬
lerent, mi Dorpi, crede mihi, non tantopere jocis
offenderentur {alutaribus magis quam ingeniofis aut
eruditis. Obfecro te per Mufas, quos tandem oculos,
quas aurcs, quod palatum adferunt ifti, quos offendit
in co libello mordacitas? Primum quæ poteft illic efie
mordacitas , ubi nullius omnino nomen perftringitur
preterquam meum? Cur non yenit in mentem, quod
toties inculeat Hieronymus , ubi generalis eft de vitiis
difputatio, ibi nullius efle perfonz injuriam ? Quod
fi quifquam offenditur , non habet quod expoftulet
cum eo qui {cripfit: ipfe fi volet, fecum agat injuriae
rum , utpote fui proditor , qui declararit hoc ad fe
proprie pertinere , quod ita dictum eft de omnibus,
ut de nemine fit diétum , nifi fi quis volens fibi vin¬
dicet. An non vides me toto Opere fic à nominibus
hominum temperafle , ut nec gentem ullam acrius ta=
Xare voluerim ? Etenim ubi cuique nationi peculias
rem philautiam recenfeo, Hifpanis adferibo militia lau¬
dem, Zabs litteras & cloquentiam, Anglis lautas men¬
fas, & formam , & cæteris item ejufmodi quedam,
quæ quifque in fe dicta , vel agnofcat non illibenter,
vel certe cum rifu andiat. Ad hac, cum juxta argu¬
menti fufcepti rationem, per omnia mortalium gene=
ra volvar, & in taxandis fingulorum vitiis Venen
quelo, quid ufquam aut di&u foedum occurrit aut yi
rulentum ? Ubi flagitioram fentinam aperio ? ubi fe¬
cretam illam vite humane moveo Camarinam? Quis
nefcit, quam multa dici potuerint in malos Pontifices,
in improbos Epifcopos & Sacerdotes a in vitiofos Prina
cipes „ breviter in quemyis ordinem , {i ad ga venalis
exemplum , non puduiffet_ ea mandare litteris ; quæ
multos non pudet facere? Tantum feſtiva, quædam &
ridicula magis quam fœda recenfuimus, fed ita re¬
cenfuimus , ut obiter & maximis de rebus nonnun¬
quam admoneamus, quod illos fcire magnopere refe¬
Yat.
Scio tibi non effe vacuum ad hujufmodi nugas des
ſcendere, ſed tamen fi quando dabitur otium facata
tentius excutias sidiculos illos Morje jocos : nimirum
comperies non paulo magis quadrare ad Euangeli¬
ftarum & Apoftolorum dogmata , quam quorundam
{plendidas , ficuti putant , & magnis dignas magiftris
difputationes. Atque ipfe quoque in tuis litteris nom
diffiteris, pleraque vera efie , quæ illic referuntur. Ve¬
rum exiftimas non expedifle , auriculas teneras mor¬
daci radere vero, Si puras nullo patto libere loguen¬
dum efle, nec Unquam promendam efle veritatem, nie
fi cum non offendit, cur Medici pharmacis medentur
amaris, & fepay mixpdv inter laudatiffima ponunt reme=
dia? Quod fi illi faciunt, corporum medentes yitiis,
quanto magis par eft nos idem facere in fanandis ani
morum morbis? Obfecra, inquit Parlus, argue, increpaz
CRportune a mportune. Apoftolus vult omnibus modis
infectanda efle vitia > & tu nullum vis ulcus attingi?
preefertim cum id ea moderatione fiat > ut ne poffit
quidem quifquam lædi, nif qui ftudio læferit feipfum.
Quod fi ulla eft ratio > Citra ullius offenfam medendi
vitüs hominum ,hæc una > ifallor , et omnium maxi.
ng