Page 14 [14]
DES. ERASMVS ROTERODAMVS
D On te ot T ON
S. D.
EMINI, Lelfor optime , & alias alicubi teflificatum elfe, me plarinsum diffentire ab sis, qui lai.
cos & illiteratos in totum putant (ubmovendos a lettione facrorum Voluminum : nec admittendos
y ad hac adyta , nifî paucos Ariftotelica Philoſophia , Scholaſticaque Theologia multis annis detri¬
f tos. Equidem in prafentia non digladiabor cum its | qui hos potiffimum Judicant idoneos legendis
& enarrandi Voluminibus arcanis, quod ingenium adferant humanis diſciplini exercttatum. Sit
D sta fane, modo eas per atatem fobrie modicegne attigerint , modo ne in illis confenuerine , modo
ne plus fatis illis tribuant, modo abfit fupercilism & cacus amor [us , modo fimplex & purus fit
“oculus, quo in Scripturis arcanis confpicitur Deus, neque animus fit mundanis affettibus Vitiatus 5 A quibus refilit
Spiritus ille cœleſtis. Aliogui pulchre tenebant ſacras Litteras Scriba & Phariſai, & interrogati de Chrifto , He
cuntlanter proferebant e Prophetis teftimonium : rogati de precipuo Legis precepto , apte reſpondébant. Caiaphas eriam
‘vsticininm edidit de mando Chrifli morte redimendo, Sed videntes non videbant, quod oculos haberent livore,
odiogue vitiatos: audientes non audiebant , qaod anres haberent malarum cupiditatum ſordibus obturatas : in¬
telligentes non intelligebant, grod mentem haberent ambitionis © avaritia tenebris obcacatam. Nec ulli perti¬
nacius obſtitere Chriſto , guam qui precipue tenebant eos libros, in quibus & promilus fuerat 4 & adumbratus.
Sed non ideo damnanda eff facrarum Litteraram exalta cognitio , fi quidam fuo vitio fibi vertant in perniciem,
quod fuapte natnra bonum eff ac falutiferum. Ur igitur iis detnr primus locus in docendo , non video tamen cur
idiote fint ab Enangelicis pracipne litteris , ceu profani à facris , fubmovendi , qua dotti pariter & indotlis , que
Grecis «que ac Scythis, qua ſervis itidem ut iberis, que feminis fimul & viris , que plebejis non minu atque
Regibus prodita funt. Quod docent, ex aguo ad omnes pertinet , quod pollicentar, pariter ad omnes pertinet. Et
ita prodite funt , ut citius intelligantur ab idiota pio modeftoque , quam ab arrogante Philofopho. Judæo¬
tum eff populum celare (ua myfferia , qui in umbris verfabantur. Enangelica lux premi non ſuftinet. Olim in
fanta fanttorum unus ingrediebatur Sacerdos. Arubi Templi velum in morte Domini [ciffiern eft > ad ipfum
afque Chrifium, qui vere fanitus eft fantlorum , & fanttificator omnium, datus eft omnibus aditus : & exalta¬
tus à terra y omnia trahit ad fe, qui capit omnes faluos facere. Exclamant indignam facinas , fi mulier
‘aut coriarius loquatur de facris Litteris. At ego puellas quafdam andire mallem de Chrifto laguentes , quam quof:
dam fummos vulgi opinione Rabinos. Car nos fumus immitiores Jadæis ? Ili ferebant puerum Ferre in medio
Dottorum refpondentem & interrogantem , cum nihil adhuc in eo divinum fufpicarentur. Increpat ile difcipalos
fuos, qui prohiberent pueros adire fe: Talium eft enim, #94, regnum coelorum. Negue nos igitur arceamus
parvulos ab Enangelica lectione. Fortafe Jefus & illos completté dignabitur , facrifque ſuis manibms contingere, ac
benedicere. Hac atas Pharifais obtretlantibus Domino cecinit gratum Oſanna. Ex hoc genere delegit Euangelice
Philofophia diftipalos, uon ſolum pifcatores, & dvanQabysus , fed etiam natura tardinfculos , quod maltis argu
mentis lignet ex Enangelica narratione. "Pro his parunlis gratias agit Patri : Confiteor tibi Deus ceeli & ter¬
ræ, quod abfconderis hæc à fapientibus ac prudentibus, & revelaris ea parvullis, hoc eff, juxta mundi judi¬
cium , feultis, Sepenumero qus mundo conterstiffimi funt , apud Chriſtum ſummo în pretio funt. Et quos mundus
habet pro dottiffimts, Chriffo funt idiote. De quibus loquitur Paulus, feribens Romanis : Evanuerunt in cogi¬
tationibus fuis, & obtencbratum eft infipiens cor eorum, dicentes fe effe fapientes, ftulti facti funt. Negre
vero hac dixerim, quo bons Dottoribus adimam anttoritatem (mam > ant idiotis quibusliber addam animos , ut
Jibi vindicent (cientiam Scripture myftica, fuaque prudentie innitentes, adfpernentur Dottores Ecclefalficos. Ha¬
bet humana fapientia fupercilium ſuum , fed habet G idiotarnm infcitia non minus arrogans [upercilium ſuum.
Paulus zon patitur mulierem logui in catu Ecclefiaftico, ne difcendi quidem gratia: taxatque malierculas onera¬
bas peccatis femper difcentes nec unguam ad fcientiam veritatis pervensentes. Contra, divus Hieronymus & vir¬
gines, Ó viduas, & conjugatas hortatur adlettionem facrorum Voluminam , & tamen queritar hujus fcientie profe[¬
fionem paffim ab indigna arrogari. Hanc, inqait, garrula anus, hanc delirus fenex, hanc fophifta verbofus,
banc univerfi prafumunt, lacerant, docent antequam difcant. Tantum autem abeft, ut in laico probem arro¬
ganters Scripture divine profefionem, nt mihi nec in eruditis videatur tolerabilis. Quid enim arrogantius , quam
ut homo fe profiteatur dottorem rerum divinarum ? Sed ut profeſſio nec ab eruditis ufurpatur ſatis modeſte , ita
nulli non permittendam arbitror fobriam ac piam veftigationem, prefertim eorum que vitam reddunt meliorem.
Porro quam in iss hortis varia genera deliciarum naſcantur , decerpat fibi quifque quod commodum eft. Confide¬
cos, publicanos, centuriones , opifices , mulieres ac pueros ? An gravetur ab iis legi , a quibus voluit audiri?
Me quidem anttore leget agricola, leget faber, leget latomus, legent & meretrices & lenones, denique legent &
Turcæ. Si hos non fébmouit à [as voce Chriftas , nec ego fubmovebo cos ab illins libris. Qui feis an iis quoqae
veniat ufu, quod accidit Eunucho? Inter Veteris Teftamenti libros fortaffis funt nonnnlli, à quibus fit cur arceas
sdiotas, Qualis eff Ezechiel,& Canticum fponfe, ac pene omnes libre Veteris Teffamenti: quod in iis frequen¬
ter offendit vel hiftoria in fpeciem abfurda | vel anigmatum obfcuritas. Nec horum tamen lettionem cuiquam
Chriſtiane Philoſophie cupido interdixero. Hoc certe fruttus ceperint, quod inſtruttiores ac paratiores venient ad
Ecclefiafticas conciones: & libentius audient , in quibus agnofcent aliqua : & facilius intelligent , quorum jam
guftem qualemcunque ceperunt. Quanguam in librs Enangelick divina fapientia (e mire demittit ad captum et¬
iam infirmorum™, ut nemo tam indottus effe pofit, quin ad Euangelicam Philofophiars fit docilis. Tantum adfit
animus, quantumvis radis, modo fimplex, modo parm, ac vacuus ab its curs © cupiditatibus, qua dotlifimos
etiam Chrifto reddunt indociles. Idiota prisfanam codicem Enangelicum fumer in manam , precatinncula fè pra¬
paret ad lectionem: oret nt optimas ille fefus, qui pro contemtifimis etiam hominibus mortuus eff , impartire di¬
gnetur Spiritum (sum, qui non requiefcit, nifi fuper humilem ac manfuetum , Ó trementem verbaipfius, Accon¬
Jirmatus confilio Jacobi, Qui indiget fapientia, poſtuler à Deo , qui dat omnibus affluenter , nec exprobrat ,
dicat cum Pfalmographo: Revela oculos meos, & confiderabo mirabilia de lege tua. Zrem illud: Servus tuus
ego fum, da mihi intellectum Domine, Deinde nikil alind venerar in koc falta, quam nt feipfo melior evan
ET dat.