Page 13 [13]
Des. ErasmMt AD CAESAREM CafoLvm V. EPISTOLA:
periculo referre fententias diverfotum diverfas , licet ingenue fateri locum tibi ñon liquere:
At idem jus non eft Paraphrafte. Preterea funt quedam ita dicta , ut ad hac quoque tem¬
pora pertineant, in quibus plurima funt ab Apoftolicis inftitutis diffidentia. Hæc ut Spiritu
Prophetico præfcierint Euangeliftæ , certe fub illorum perfona non poffunt narrari , nifi fri¬
gide & coate. Movebat & illud animum meum , fi in folum Mattheum hoc operæ fume¬
rem, fore protinus, qui idem cfflagitarent in cæteros Euangeliftas. Quorum voluntati fi mo¬
rem gererem, futurum ut mihi fæpius eadem effent repetenda, nimirum omnia in quibus inə
ter fe confentiunt Euangelifte. Sin ex omnibus perpetuam quandam narrationis feriem con¬
texerem, (quum explicare diffonantes locos in Euangeliftis nihil aliud fit , quam in labyrin¬
tho quodam verfari) non potuiffem fervire perfpicuitati paraphrafeos.
His & hujufmodi plurimis argumentis quum deprecarer delatam provinciam, mihique vi¬
derer habere caufam bonam ac vincibilem : tamen ille vicit facundia ; vicit auCoritate , to¬
tius negotii periculum & aleam in fefe recipiens. Nec aufus fum diutius illius viri relucta¬
ri confilio , cujus confiliis tua Majeftas graviflimis in rebus folet non illibenter obtemperare.
Et tamen quum ego non plane recepiffem negotium , fed tantum pollicitus effem aliquando
conaturum me , fi forte procederet, ille Mediolanum fe conferens , meo nomine fpoponderat
Germanis Opus hac hyeme proditurum. Itaque quum ipfe Bafileam repeto > fic urgebar un¬
dique à Germanis meis , flagitatoribus non parum improbis, ut quo fidem illius ac meam
liberarem , Opus menftruo ferme labore perfecerim. Utinam fit omnibus felix illius impe¬
rium ac meum obfequium : & {pero fore, fi tua Majeftas hoc munufculum fibi dicatum
agnofcet.
Sed hic fortaffe dicet aliquis, qui te non alio titulo quam Cefaris novit , quid hoc argu¬
mentum ad profanum Principem, quod magis conveniebat Abbatibus , aut Epifcopis confe¬
crare ? Primum mihi videtur apte datum , quicquid honeftum offertur Chriftiano Principi¬
Ad hæc cum nullus Princeps tam profanus fit , ut ab Euangelii profeflione fit alienus , Cæ¬
fares in hoc unguntur & confecrantur , ut Euangelicam Religionem vel tutentur , vel farciant,
vel propagent. Itaque non dottor clt Euangelit Cefar, fed propugnator ; fateor , fed interim
par eft non ignorare quale fit , pro quo fumis arma. Porro cum tuum iftum animum con¬
templor fic religioni pietatique deditum , ut Epifcopis & Abbatibus ad pietatis ftudium vel
regula poflit efle, vel calcar : non mihi viſus ſum ulli congruentius hoc munus dedicaturus,
quam tug Majeftati. Proinde quod apte dicaturus eram Chriftiano Principi, aptius Cæfari
aptiflime dico Carolo. Minus apta deferunt, qui gemmas raras , qui feroces caballos, qui
canes venatorios , qUi aulea barbarica largiuntur. Jam cum Euangeliftæ nulli non fcripfe¬
tint Euangelium , non video quo minus fit ab omnibus legendum. Et nos ita trattavimus,
ut & ab illiteratis poñfit intelligi. Legetur autem fummo cum frutu , fi quifque hoc ani¬
mo fumet in manus, ut feipfo reddatur melior: nec Euangelicam Scripturam ad fuos accom¬
modet affectus , fed fuam vitam , fuafque cupiditates ad hujus regulam corrigat. Nos in
hoc Opere potiflimum fequuti fumus Origenem rei theologicæ longe peritifimum, Chry/ofto¬
mum ac Hieronymum ex orthodoxis probatiffimos. Det tibi, Cafar Auguftifime, coeleftis il.
Je Princeps ea velle conarique, que funt optima, atque idem tuos conatus bene fortunet, ut
amplifimum imperium, quod citra fanguinis humani jaturam hactenus contigit , poflis iti¬
dem vel propagare , vel tucri. Illud interim femper meminerit tua clementia , nullum bel¬
lum, negue tam juftis de caufis fufcipi, neque tam moderate geri, quod non ingens & fce¬
lerum & calamitatum agmen fecum trahat : tum maximam malorum partem ad innoxios &
indignos recidere. Bafilea 13. Januar. Anno M D XXII.
Tom. PIL ** 2 DE.