243 JOANNIS CHRYSOSTOMI COMMENT.
Quum enim juftura effet ut difcipuliquum increpantut
doleant fentiantque reprehenfionis moleftiam, tic illos
inducit quafi in hoe gratificentur. Nullus, inquit, me
perinde lætificat, atque ille qui meis verbis dum con¬
triftatur, ad meliora convertitur , dum me vider iratum.
Quanquam confequens erat ut diceret: Nam fi ego con¬
trifto vos, & quis effet qui nos poffit ketificare: non
tamen hoc dicit , fed invertit, interimillosdeliniens ,
ac dicens, etiamfi contrifto vos, tamen gratiaminhoc
mihi preftatis maximam , quod mea verba mordeant
animos veftros. Erfcripfi vobishoc ipfum. Quidnam? me
ob hoc ipſum non veniflè quod vobisparcerem. Quando
ſcripfit? In Epiftola priore quum diceret, Nolovos nunc
in rranfita videre? Equidem non arbitror , fedin cadem
Epiftola quum ait: Ne fi venero ru ſus Deus humiliet me
apud vos. Hocipfuminquitferipfi, circa finem Epitto¬
lx, Ne fi venero humiliet me Deus meus 5 & lugeam mul¬
ros eorum qui ante peccaverunt. Sed quare feripfitti? Ur
ne quum venero triftitiam habeam ab his, a quibus opor¬
tebat me gaudium confèqui. Conffus de omnibus vobis quod
meum gasdium, gaudium fit omnium vefirum. Quoniam
dixerat, gaudeo vobis dolentibus, idque videbatur ctiam
durius atque afperius efe, rurfum illud indiverfum re¬
torfit, mollitque his quæ fubjecit. Propterca, inquit,
feripfi vobis ut cum gaudio reperiam voscorreétos : co¬
que dixeram, ut non contrifter, non meum. {peétans
commodum, fed veltrum. Novi fiquidem, quod fi vi¬
deritis gaudentem, gaudetis: & fi videritis dolentem 5
doletis. Itaque vide jamrurfumab initio corum qua di¬
éta funt congruentiam : Nam hoc pacto fermo vobis fuc¬
rit intellectu facilior. Non veni, inquit, ne contrifta¬
Tem vos, fi veniens inveniffem vos incorrigibiles: Id|
autem feci, non mea ipfius caufa, fed veftræutilitatis|
refpectu. Nam ego dum vos contriftamini, gaudium|
habeo non mediocre , quando confpicor vobis tantum
efle mei curam , ut me indignante & moereatis & dolea¬
tis. Quis efi qui laetificat me , nifi qui cantriflatur ex met
Attamen quanquam hoc effemanimo, quoniam veftrum
{pecto commodum , fcripfi vobis hocipſum , necon¬
triftarers atque hîc rurfus, nonadmefpe&ans, fedad
veftram utilitatem. Noyeram enim futurum , ut vos
quoque contriftaremini, fi me triftem confpiceretis, |
quemadmodum & gaudetis, quum gaudertem N
Vide igitur prudentiam. Dixerat, ne vos contriftem non
veni, & tamen gaudeo ; inquit. Deinde ne videreturillis
dolentibus gaudere, hactenus, inquit, gaudeo vosobjur¬
gatione perftringens. Nam ob alterum contriftor, guum
fic amantes cogor meerore afficere, non folum ob id
quod vosincreparem, fed quod ip{e fimul eflem in mee¬
rore, &chac de caufa vosrurfum contriftaremini. Con¬
fidera vero, quomodo huic quoque diéto laudem admi¬
{cuit, dicens,a quibusoportebat me gaudio affici. Nam
IN EPIST. AD CORINTH. IL CAP. Ae 2 44
A &ionis gratia facere: nec fimpliciter dixit, caritate,
fed addidit , quam habeo abundamius crga vos. C
‘etiam illos & hac ratione pellicere, dum declarat u i
præ cæteris omnibus cos diligat, quodque erga ines T
fectus fit, ut erga diſcipulos eximios, coque dicir: Eh
(aliis non fum Apoftolus, at fane vobis ſum. Eiſi Zultos ba¬
[beatis pedagogos > Zon multos tamen patres. Ac rurfum
Un multa gratia converfati fumus in mando, Abundantins
autem erga vos. Acprogrellusdicit, e» abundantits vos
diligens, minus diligor. Hic item, quam habeo abundan¬
tius erga vos, ut etiamfi verba plena fuiffent iracundie
tamen ea ira exvehementiaamoris ac doloris proficifce:
jretur. Etiam quum feriberem Epiftolam > cruciabar
B|dolebamque, non tantum obid, quod peccatum effet
admiflum , verum quod compellebar vos afficere dolore.
Sed hoc ipfum ex amore nalcebatur, Nonaliter quam
fi quis filium habeat legitimum & unice carum, cui fit
vomica, dum cogitur illum fecare & urere, utriufque
| nomine cruciatur, & quod ægrotat filius, & quod com¬
| pellatur illum fecare. Itaque quod vobis videtur odii
fignum , argumentumeft fagrantiflima caritatis, Quid
autem eft, contriftare quempiam ex amore? multo ma¬
gis laetificare triftem, caritatis ef. Excult igitur fe¬
lipfum , idque ficit frequenternec erubefcit. Etenim fi
| Deus id facit, dicens: Popule meus quid feci tibi, multo
| magis id decet facere Paulun.
ruseflet excufationem illiusqui ftupro fuerat contamina
tus, ne diftorquerentur quafi contrariis juflis argeren¬
jtur, & adverfus ipfum contenderent , propterea quod
idem effet, qui tum illi indignabatur & nunc jubetab¬
(folvi, Vide quo paéto ad caufam hanctraétandam præ¬
|Paravitrationem, partim ab his qua di&a funt, partim
bs que dicentur, Quidenim ait? si quis contriflavit,
| #02 me contriftavit. Primum hoc laudis poftquam illis
tribuit, quodiifdem gaudeant ac doleant, tum demum
injicit hac de re fermonem ; quum priusdixiffet, meum
‘gaudium, omnium veftrum eft gaudium, oportet vos
& nunc mecum dele&ationem capere, quemadmodum
| Per quae fueratis contriftati,& per quee gaudetis,nunc ex¬
|hilaratiidem facite. Nec dixit,meus dolor eft omnium ve=
| ftrum,fed hoc alibi molitur: nunc quod precipue oportet
Palio videlicet gaudium quum ait, meum gaudium
omnium veftrum eit. Deinde & fuperiorum meminit,
dicens: Quod fi quis contriſtauit y non me contriſtavit ſed ex
Parte, ne gravem vos omnes. Scio, inquit, quod mecumira¬
tifuiſtis, mecumque indignati ei qui ftuprum admiferat j
quodque acciderat, ex parte vos omnes contri ſtaverat :
atque ideo dixi ex parte, non quod vos minus indignati
fueritis, quam ego, fed ne degravem ilum qui ftuprum
|Patravit : itaque non me tantum contriftavit, fed pari¬
ti, & fingulari caritatisaffeétui: quafi quisloquatur de
filiis in quos multum beneficiorum contuliffet, & circa
quos plurimum laboraffet. Itaque fi proptera hæc fcri¬
bo, nec venio, magnæ cujufdam difpenfationis gratia
non venio, non odio habens neque averfans, fed m agno¬
pere diligens.
Ad hæc quoniam dixerat, fe dolentem gaudere, ne
dicerent, hocipfum curasutgaudeas, declarefque cun¬
Étis quantum valcas, fubjunxit : Exwlta enim affliéhione |
& cordis anzietate (cripfi vobis per multas lachrymas, non
4 contriftarcmini, fed ut cognofceretis caritatem quam ha¬
beo abundantius erga vos. Quid hoc animo amicius? Quan- |
doquidem declarat fe nihilominus doluiſſe, quam cos
qui peccaverant, imo amplius. Nonenimfolum dixit,
ex afflittione, {edaddidit, ex multa anxietate cordis: hoc
eft, preefocabar, ftrangulabar pra doloris magnitudine,
necamplius ferebam doloris immenfum cumulum. Scri¬
pfi vobis 20” ut contriftareminiy fed ut cognoſceretis carita¬
tcm, inquit, quam habeo abundantius erga vos. Atqui fer¬
monis tenor poftulabat, utdiceret, non utcontriflaremi
aby fed utcorrigeremini, quandoquidem & ob hoc ipfum
{cripfit. Verum non hoedicit, fed potiusedulcansfer¬
monem, & ad vehementiorem caritatisflagrantiam illos
alliciens, hoc illiusloco ponit, declarans {e cunétadile¬
„Protinus illorum laxavit animos > declarans illos fuiffe
confortes indignationis, Sufficit ejufmodi hec objurgatio
(qua fatta ch} a pluribus. Non dixit ci qui ftuprum admi¬
| Epiftola, licetnon eandem ob caufam » fed illic quidem
|erubefcens, hic vero parcens: coque nequaquam am¬
(plius meminit peccati , quod jam effet excufandi tempus,
[ut contra potius condonetis e confolemini: nequa fiat, ut
abundantiore triftitia abſorbeatur hujufmodi. Nonenim fo¬
lee jubet remitti increpationem , verum etjam ad prio¬
| rem ftatum revocat, Nam fi quis flagellis cæfum dimit¬
È | tat tantum > nec deliniat, nihilagit. Ac videutrurfis &
illum premit, ne indulgentia fiat deterior. Quanquam
[enim confeflus crat fati poenitens, tamen oftendit,
quod non perinde ex poenitentiaatque ex condonatione
confequatur remiffionem : coque dicit,, #t condonetis €r
{ confolemini. Idem yero declarat & id quod fequitur. Non
enim quod dignus fit , neque quod fafficientem exhibue¬
rit peenitentiam, fed quod infirmus fit, ideo, inquit,
dignor illum yenia; unde & adjecit , Ne abundantiore
triftitia abforbeatur ejufmodi. Cæterum hic fermo decla¬
rat illius vehementem pœnitentiam, quem Paulus non
paſſus fit in defperationem venire. Sed quid eft illud ne
abforbeatur ? Ne hoc faciat quod fecit Fudas: aut fi vi¬
vats