OCR
fe fentireindicabant, Quoticsadeft, videtur effe nullius momenti, idenim eft quod dicebant, prafentia corporis infirma: Verum enim vero quum abeft, fcriptis Epifolis magnifice fefe jactat: Nam hoc indicantilla , Epifiole graves. Atque ut {fuam auctoritatem confirmarent 3 fimulabant fe non recipere litteras illius, Quod ipfum quoque fubindicat quum ait, st iz co dequo gloriantur y reperiantur, quemadmodum & nos. Ad hæc quum pollerent virtute fermonis, illic vehementer efferebantur. Hinc eft quod feipfum appellatimperitum , declarans fèfe nequaquam hoc nomine erubelcere, neque rem admodum præclaram effe poffidere fcientiam , tametfi diverfum fentit. Itaquequum probabile effet, ab hisnonnullos in pravam fententiam effe deflexos, pofteaquam illos laudaffet fuper hisquæ corrette gellerant , deinde eorum fuperbiam , incogitantiam dejeciffet , qui Fudaicas ceeremoniasjam intempettivas obfervandas eflè contendebant, tum demum congruenter inducit hifce de rebusincrepationem. Atque argumentum quidem Epiftolæ, quantum in fumma & in tranfeurfu licuit attingere, fichabere mihi videtur. Supereft ut Epiftole proæmium attingamus , mox poft Apoftolo folitam falutationem exponere, quam ob caufam fic exorfus fit a miferationibus Dei, deinde poſt expofitam talis initii caufam opere pretium fuerit quærere differeregue, qui fastum fit, ut hic fibi Timotheum copulet. Aitenim, Paulus Apofolus Jeſu Chriſti per voluntatens Dei, & Timotheus frater. Siquidem in prioribus litteris pollicitus eft fe illum miflurum, mandatque dicens, Quod fi venerit Timotheus, videte ut fine timore fit apud vos. Quo patto igitur illum in procemio {fibi copular, quum is jam eo perveniflet juxta præceptoris promiffum? Mifi enim, inquit, vobis Timotheum, qui vos commonefaciat de viis meis qua fant in Chrifle | & omnibus correisreverfuseft. Nam quum mitteretillum dicebat, Deducite illum in pace, ut veniat ad me, cxfpetto enim illum cum fratribus. Quoniam igitur receperat difcipulum, cunétaque fimul cum illo correxiffetin dfiz, ait enim, manfurus fum Epheſi , uſque ad Pentecoſien rurfus pervenerat in Macedoniam, merito illum tanquam præ{entem fibi copulat. Siquidem ut tum cx Afia , ita nunc ex Macedonia ſcribit. Conjunxit enim illum fibi, partimillihacre dignitatem &au&oritatem concilians, partim fuam declarans modeftiam. Erat ille quidem Paulo inferior, fed caritas omnia conglutinat: unde non hic tantum, fed ubique illum æquat fibi: alias ita loquens, ut cum patre filius, ita mecure fervivit : alias fic, opus cnim Dei operatur quemadmodum & ego: hic yero etiam filium appellat, modis omnibus agens, ut Corizzbsis fit reverendus &obfervandus, quodut diétumeft, ad cos acceflerat, fuacque virtutis fpecimen apud illos dederat. Ecclefie Dei que eft Corinthi. Rurfus eos Ecclefiam appellat, videlicet concilians illos, &in unum conglutinans. Nec enim fuerituna Ecclefia, divulfisiis qui in ea verfantur, ac feditione inter fe diffidentibus. Cum fanthis omnibas qui funt in tora Achaia, Simul & Corinthioshonore afficit, dam Epiftolaad ipfos{cripta compellat univerfos Achaicos, & gentem totam inter fe conciliat. Sanétos autem cos appellat, videlicet indicans, fi quis fit inter illos impurus, eum ab hac appellatione feclufum effe. Sed quam ob caufam quum feribit Metropoli, per hanc {cribicuniverfis, præfertim quumid alias non temere faciat? Etenim quum {cribit Theffalonicenfibus, non eadem opera feribit univerfæ Macedonia: quumque feribit Ephefiis, nonitidem complexusefttotam Afiam: quemadmodum & Epiftola quæ fcripta eft ad Romanos , non pertinet ad omnes qui totam incolunt Italia. Verum id hic tantum facit, X in Epiftola ad Galatas. Neque enim illic {cribit uni civitati, necduabus, nec tribus, fed omnibus fcribit quagua verfum difperfis, ita Joquens, Paulus Apoftolus non ab bominibus , neque per hominem , fed per Fefum Chrifum ac Deum Patrem qui excitavit eum A mortuis, © gui mecum fUnt omnes fratres, Ecclefiis Galatie, gratia vobis & pax. Sic & Hebrais univerfis unicaferiplit Epiftola, neceosper civitates diftinzit. Quid igitur bic fuit incaufa? Mihi videtur apud hos morbus | {tolam omnibus cfle communem, quod communi opus habebant correétione. Siquidem Galatas omnes fimul ¡habebat morbus, quemadmodum & Hebreos , opinor (autem quod & Corinthios. Proinde gentem totam fimul icongregatam alloquitur , quemadmodum illi mos erat apud univerſos verba facere. | Gratia, inquit, & pax, 4 Deo Patre noſtro, €> Domino Fe{u Chrifto. Audi quam fermonis exordium convea præfenti argumento. Benedictus Deus & Pater Domini nofiri Jefu Chrifi , qui, eſt Pater mifericordiarum y €r Deus omnis confolationis. Et quainre, diceraliquis, hoc | preefenti refpondet argumento? Sane quam maxime, fi illorum perturbarat, quodad ipfos non accefliffet Apoftolus, preefertim quum venturum fe fuiffet pollicitus, fedtotum interea tempus in Macedonia comfumplifiet , quare videbatur alios pluris fecife quam hos. Ad eum itaque tumultum compelcendum,exponit caufam quamobrem ad illos non acceferit, tametfi non protinus iilam aperit. Necita loquitur, Scio quidem quod pollicitus ſum me venturum ad vos, cætérum quoniam per afflictiones haétenus non licuit, dateveniam, nequehoc fuperbiæ ac negligentiae mez tribuatis. Sed alia quadam ratione magnificentius majoreque cum fide hocidemagit, rem attollens confolatione, ut ne in pofterum quidem per\contarentur caufam dilati adventus : ac perinde facit ac ‘tem, ubi poft innumera diſcrimina tandem co perveni‘ret, dicat, Gloria tibi Deus, quod mihi defideratam faciem oftenderis; Benediftus Deus, qui periculis me liberafti. Siquidem ad hunc modum gloriam tribuens Deo, excufationem parat ei, qui fucrat incufaturus, nec relinguit locum querimoniz de contatione. Pudet enim eum qui tot malis liberatus gratias agit Deo, in jus (mahere, ac poenas tarditatis flagitare. Hanc ob caufam itaexorfuseit, Benedittus Deus mifericordiarum, his verbis fubindicans fefe a magnis periculis fuiffe fubductum ac liberatum. Alioqui David Deum non ubique eodem nominat nomine, neque ab iifdem rebus addit cognoinquit, re Domine virtus mea, Dominus protettor meus. Rurfum ubi gratias agit , ab affliétione & caligine qua vallatus erat, liberatus, Dominus, inquit , iuminatio mea, & fervator mens. Denique nunc quidem ab humapue > nunc rurfus ajuftitia, nunc autem ab integro lincorruptogue judicio cognomentum addit, uteunque |poftulat pracfentis argumenti ratio. Confimilem ad modum Paulus in ipfo {tatim exordio, ab humanitate benignitateque Deum appellat, quam ait, Dews mifericordiarum, hoc eft, Deus qui tantum mifericordiz erga nos preeftitit, ut ab ipfis portis mortis nosreduxerit. Siguidem hoc Deo maxime proprium eft, &illi eximium, eju{que nature cognatum, taliter mifereri, coque Deum \appellat mifericordiarum. N Cæterum tu mihi fac hinc contemplator etiam Pauli modeftiam. Quum ob Euangelii prædicationem periclitaretur, nonait fe fervatumeo quod dignuseflet, {ed propter miferationes Domini: quanguam hoc poftea dicit manifeftius , nunc autem adjungit dicens, Qui confolatur nos in omni afflittione. Non dixit, quinon finit nosaffligi, fed qui dumaffigimur confolatur, quod heec ut Dei potentiamdeclarat, ita corum qui affliguntur auget patientiam. Affido, inquit , patientiam operatur. Idem Propheta dixit, 27 afflitione dilatalti me. Non dixit, non paflus es me incidere in affictionem , aut effecifti ut celeriter tranfiret affli€tio, fed ea manente dilataftime, hoceft, multam cordislatitudinem, ac relaxationem dolorum indulfifti. Quod idem accidit in tribusillispueris. Nec enim obftitit quo minus injicerentur in fornacem, neque quumeffentinjeéti, flame mam extinxit, fed ardente camino fpatium latum præbuit. Quod tum faétum eft, idem Deus femper facere confuevit; Td tacite Panlus quoquefignificans, ait, Qué confolatur nos in omni afflittione. Quin & aliud quiddam per hæc indicat. Quidnam hoceft? Quod non femel, neque bis, fed continenter id facit. Neque enim alias confo» Y.2, Hai