193 FR Ome MT ee
clefiis, ut nobis peregrinationis fit comes, in hac gratia,
qua adminifiratur a nobis
Jam mihi vide quam hic Euangelifte fermo abfir ab
omni faftu. Non enim dicit, prius Enangelinm quod
cnangelizavi : Sed, priorem quidem fermonem feci, ni¬
mirum Euangelii prædicationem magnificentius quid¬
dam effe ducens, quam pio ipfius dignitateaut viribus:
Er tamen Apoftolus hoc titulo ornat illum , dicens, Cu¬
jus laws eft in Euangelio. Ipſe contra modefte loquitur,
dicens: Priorem quidem fermonem feci de omnibus, 6 Theo¬
priles qua capit Jeſus tum facere tam docere, non fim¬
pliciter de omnibus, fed ab initio adfinemufque. Ait
cnim: ad eum ufque diem quo receptms efl in celum. At¬
qui Foannes declarat impoflibile perferibereomnia. Si¬
quidem hoc utoftenderet, ubi dixerat, Quef (cribantur
fingulatim, nec ipfe ut arbitror caperet mundus: addidit,
qui fcribendi forent libri. Quomodo igitur, inquiet ali¬
quis, hic Lucas loquitur de omnibus? Atqui non dixit
omnia, fed de omnibus, perinde ac fi quis dicat fumma¬
tim & in genere: aut de omnibusloquitur, quænecef¬
faria funt urgentque. Ac mox indicat, quæ fint illa
omnia, quæcæœpit Jefus, tum facere tum docere: in¬
telligi volensmiracula ac doétrinam. Necid vero ſolum
indicavit, verum etiam quod Jefus faciendo docuerit.
Vide porro humanitatem ejus ac mentem Apoftolodi¬
gnam, etiamfi unius hominis caufa tam diligentem fol¬
licitudinem fufcepiffet, ut totum Euangelium confcri¬
beret: nt, inguit , kabeas eorum fermonum quos audifti
certitudinem. Audierat enim Chriftum dicentem, Won
eft voluntas Patris mei, ut vel unus pereat ex his pufillis.
Et quam ob caufamnon unicum fecit librum, quem uni
mitteret Theophilo, fed in duo partitus eft argumenta?
Nimirum quo res diftin¢tione voluminum effet diluci¬
dior , fimulque ut intermiffione refpiraret ac refocilla¬
retur auditor. Quangquam & alioqui diftinétz funt res
Bidem quæ in his libris traétantur. Quin & illud confidera,
11. quo pacto Chriftus dictis fuis per opera fidem conciliarit.
wi, s. Ad manfuetudinem hortatus eft, dicens: Difcite ame,
quod mitis [um G humilis corde. Docuit nos pauperta¬
Mat, 5. tem, & utrumque factis demonftravit. Siquidem filins
hominis, inquit, non habet ubi caput fanm recliner. Rur¬
fum præcepit, ut diligeremus inimicos. Exhibuit hoc
in cruce, deprecans pro crucifigentibus. Dixit, vo¬
Jenti trahere in jus ut tunicam eripiat, permitte ut &
pallium auferat. Ipſe vero non veſtimentatantum, ve¬
rum fanguinem quoque fuum dedit. Idem ut facerent &
philip. difcipulis precepit: unde & Paulus dixit, quemadmo¬
3. dum habetis formam ex nobis. Nihil enim doétore frigi¬
dius, qui verbis duntaxat philofophatur: Neque enim
hoc doétoris eft, fed hiftrionis & hypocrite. Eoque
Apoftoli prius vitæ exemplis docebant, deinde verbis.
Quin potius ne verbis quidem eratopus, quum clama¬
rent opera. Nec aberrarit a vero, qui paflionem ejus
actionem dixerit. Nam patiendo fecit ingens illud &
admirandum opus, quo mortem dejecit, reliquaque
omnia peregit. di
Ad eum uſque diem, quo pracipieas ApoRolis per Spi¬
ritam fantum, quos elegerat, in celum receptus ef. Per
Spiritum præcipiens, hoc eft, fpiritualia ad illos verba
locutus, nihil autem humanum. Vide igitur, num hic
fenfus placeat, anmagis placetaccipere, quod per Spi¬
ritum eis præceperit. Vides ut adhuc Lucas modice de
Chrifto loquitur, quemadmodum & ipfe Dominusde
fe ipfo loquebatur: Quod fi ego per Spiritum ejicio Damo¬
nia. Etenim Spiritus ille fanétus operabatur in co templo.
Quid tandem præcepit? Profeti, docete omnes gentes ,
baptizantes eos in nomine Patris, & Pili Oo Spiritus
fanti, docentes illos fervare omnia, quacunque precept vo¬
bis. Magna laus Apoftolorum, quum talia fuerint ag¬
refi, nimirumtotiusorbis falutem , quum horum yer¬
a Spiritus effent plena. Quod ipfumfaneinnuit, quum
dicit, per Spiritum (anttum, hoc eft, etiam verba quæ
locutusfum vobis, Spiritus funt. Gæterum quod dicit ,
hoceft: primum, auditorem rapit ad cupiditatem dein¬
cepsdifcendi cognofcendique precepta, tum Apoftolis
fidem conciliat, quandoquidem Spiritus verba diéturi
inquit, receptas ef: Non dixit, aftendit: Nam adhuc
tanguam de homine loquitur. Videlicet & poft refurre¬
ctionem docuit difcipulos, caterum hujustemporishi¬
{toriam nemo nobis explicuit exacte totam, Verumim¬
moratur quidem huic rei Yo4zzes magis quam cateri,
quemadmodum & hic: {ed nullusomnia evidenter dif¬
feruit,, propterca quod ad alia feftinarent. Difcimus
igitur hæc per Apoftolos, qui qua audierant retulerunt,
quibus & feipfum præbuit vivuin. Prius autem deaffum¬
ptione locutus, dicit & de refurrectione. Pofteaquam
enim dixit eum afumtumne putares illum ab aliisaflum ¬
tum efle, adjecit, quibus & exhibuit feipfum vivum.
Etenim fi femetipfum exhibuit inre majore, multoma¬
gis in minore. Vides quomodo clanculum afpergit ma¬
gna hæc dogmata?
Per dies quadraginta viſus eſt abillis. Neque enimita 4%. 1.
tune perpetuo , quemadmodum ante refurrećtionem fe- $"
cerat, verfaturcum illis. Illud vide, non dixit quadra¬
ginta diebus, {ed per quadraginta dies. Adyolabat enim;
ac devolabat rurlus. Cur ita tandeïn? Subducebat ani¬
mos illorum ad altiora, nec patiebatur illos fimiliter er¬
ga iplum fic affectos effe quemadmodum prius fuerant.
Neque vero hoc fimpliciterfaciebat, fedad utrumque
diligenter præparabat, & ut crederetur relurrectio,
&ut deinceps major humana conditione haberetur. At¬
qui hæc erant inter fefe contraria. Ut enim perfuadere¬
tur refurrećtio, oportebat multa effe facta, quæ erant
humanæ naturæ. Ut autem crederetur id quod eft mi¬
rabilius, videlicet divina natura, contra. Et tamen
utrumque factum cft opportuno tempore. Cæternm qua
de caufa non apparuitomnibus, fed difcipulistantum?
Quoniam multis illorum vifum fuiffer pe&rum ,. videli¬
cetiis quinonnoverant arcanum myfterii. Etenim fi ipfi
difcipuli diffidebant initio ac turbabantur, & opuserat
ut manibus contre&arent , opus crat menfa communi:
quomodo verifimile eft affectos futuros fuiſſe, vulgares
iftos? Proinde ex miraculis certam & indubitatam facit
refurreétionis fidem, ut non folum evidens effet ejus
ætatishominibus, verum etiam omnibus fecuturis. Quod
enim in illis effecerunt confpecta prodigia, hecin omni¬
bus pofteris erat effeCtura fides. Quapropter & incredu¬
los per fidem colligimus. Etenim fi non refurrexit, {ed
manet adhuc mortuus: quomodo in nomine ejus Apo¬
ftoli edidere miracula? Atnon edidere miracula, dixe¬
rit aliquis. Quomodo igitur noftra natio colleéta eft?
Nec enim hoc faltem fic habere negabunt, neque re¬
pugnabunt iis quee videntur. Itaque quum ajuntnon efle
facta miracula, tum magis etiam feipfos pucefaciunt.
Nam hoc ipſum maximumeft miraculum, abfque mi¬
raculis orbem terrarumaccutrere, aduodecim pauperi¬
bus & illiteratis hominibusattraétum. Neque enim opu¬
lentia divitiarum, neque fapientia dicendi, necalia re
fimili vicerunt pifcatores , ut jam velinviti fateantur ho¬
mines in illis divinam effe virtutem. Nam erat impofli¬
bile, ut unquam res tanta viribushominum conficere¬
tur. Atquehac de caufa & ipfe diebus quadraginta com¬
moratus eft poft refurrectionem , longotemporis{patio
certis argumentis declarans & comprobans confpeétum
fui ipfius, ne fpeétrum & inane phantafma crederent
quod videbatur.
Ac ne his quidem contentus fuit, fed menfam etiam
addidit. Nimirumbhoceft, quoddeincepsdicit: Et con¬
veſcens fimul cum illis. Sic hoc argumento ipfi quoque
Apoftoli , femperaftruxerunt refurreétionis idem, ut
quumajunt, qui quidem cibum Gmul fumfimus, &bi¬
bimus cum illo. Sed quid apparens faciebat? Per quæ
illos ad fidem adduxerit oftendit, ‘dicens, Apparens il¬
lis, & loquens de regno Dei. Quoniam autem dejectis
erant animis & his quz facta fuerantconturbati, acre¬
ftabat, ut magna aggrederentur certamina, recreat &
erigit illos: prædicens quid effet illis eventurum, ac
præcipiens nedifcederentab Hierofolymis, fed ex{peéta¬
rent promiffa Patris, Primum evocaratillosin Galileam ,
metuentes ctiamnumac trementes , quo vacui pavore,
poffent audire quæ dicerentur. Deindequum audifent,
& in his quadraginta dies cfent verfàti, preeccpit ab
Hierofolymisne difcederent.- Cur ita ‘tandem? Quem¬
Tom. VIII, N admo¬