133 y
fi cadem ingrediantur via? Non hæc dico, quod cui¬
quamaućétor efle velim, ut præteritis Veterum com¬
, mentariis, divinæ Scripturæ fcientiam fibi vindicet,
gree aut etiam venetur. Imo partem laboris adimat nobis
Bafi- Veterum labor, adjuvemur illorum commentariis,
lins. dummodo primum ex his deligamus optimos, velut
ae Origenem , qui fic primus, ut nemo cum illo conferri
ays, potlit:poft hunc Bafilium,Nazianzenum, Athanafium,
Atha. Cyrillum,Chryfoftomum,Hieronymum, Ambrofium ,
nah Hilarium, Auguftinum : deinde ut hos ipfos cum judi¬
10° ciodele&uque legamus : etiamfi reverenter legi volo.
Chryf- Homines erant , quædam ignorabant, in nonnullis
fomus. hallucinati funt: dormitaruntalicubi, nonnulla dede¬
+ runt utcumque vincendis Hæreticis , quorum conten¬
Ambro- tionibus tunc fervebant omnia. Præterca yix quifquam
fius. efthorum, cujus falfo titulo non permulta circumfe¬
a rantur: arqucadco, quod eft impudentius, cujus li¬
Augu- brisnon multa admixta fintaliena, id quod in Hiero¬
Sinum. Nymocerte, moxque in Cypriano palam arguimus, &
in Auguftino forfitan arguemus. Nec ita multum ne¬
gotii tueritidem facerein ceteris, hoc eft in Ori gene,
in Ambrofio, in Chryfoftomo. Quod ni hic quoque
fuerit oculatus le&tor,, periculum ch, ne impottoris
aut nebulonisfomnium, pro Hieronymi aut Ambrofii
oraculoamplectatur. Sic enim hodie quidam 7d» Atoy
Ureedpovivres y meeaivoyses: Sicait Hieronymus in quo¬
dam Sermone , fic Auguſtinus in quadam Homiliaad
Fratres Eremitas : perinde quafi de Tripode pronun¬
ciarent oraculum. Sitigitur dele&tus non folum aućto¬
Dek- yum, yerum etiam operum. Etinauétoribusnonhoc
a modo difcrimen eft, quod Græci precellunt Lati¬
EF ope- NOS, quod veteres recentiores: verum etiam quod in
rum. fingulisetiam generibusaliusfitaliopræftantior. In
operibus cayendum, ne nothum & fuppofititium pro
germano veroque ampleétaris. Proinde quandoqui¬
dem intanta librorum multitudine, & intanta etatis
fugacitate, nonvacat evolvere omnia, fuperet, ut
primum legamus optima. Quorfum attinet in hifce
neotericis coacervatoribus verius, quam Interpretibus,
bonas horas haud bene collocare? Tn quibus primum
quam multa funt, quæ tibi poftea fint majorenegotio
dedifcenda? Deinde fi quidineft reéti, id ex veteribus
hauftumcomperies, fed mutilum fereac decurtatum:
quod ob linguarum & rerum infcitiam multa, &haud
{cio an optima , quoniam non adfequebantur, coacti
{unt pratermittere. Quid quod bona pars iftorum ne
decerpit quidem ab illis, {ed e fepius confufis ac trans¬
A|phiamdetraxerunt: utillic non paulo plus fit Philofo¬
phie quam Theologia. Atqui fieripoteft, utRhe¬
tor aliguis, aut Arithmeticus, aut Muficus fic eam¬
dem traétet, ut nemo jam fit intelleéturus, nifi qui
prius artium illarum vim omnem cognitam habeat:
Quid autem neceffe eft ad omnes omnium queeftiun¬
culas certa refpondere Theologum è quarum neque
numerus eftullus, neque finis dum Hydræ in mo¬
rem, pro una recifà fexcenta repullulantè Sunt quae
parum pium fit inveſtigare, ſunt qua citra falutis dif¬
pendium poflint nefciri è funt de quibus eruditius fit
ambigere & cum Academicis &r6xew, quam pronun¬
tiari. Quis enim fructus fi me torqueam, an Deus
B creare poflit hominem dveuderyrov? an Deus aliquo“
abipfo diftinéto fit unus? an poflitrefpe€tum produ¬
cere fine fundamento & termino.? an anima Chrifti
potuerit falliaut mentiri? an hee propofitio, Deus eft
{carabæus, æque poflibilis fit, atque haec, Deus et
homo? Utrum potentia generandi in Patre, fit ali¬
quidin illo abfolutum, an proprietas Patris. An Per¬
{one conftituantur in effe perfonali , per relationes
originis. An omnium aviternorum fit unum ævum.
Angtatia &ccaritas diftinguantur. An gratia fit in ef
fentiaanima, aninpotentia: an verbi incarnationera
præceferit corporis organizatio;& animatio. An ani¬
| mæ Chrifti fuerit collata fümma gratia, quæ conferri
| poteft crcaturæ. An anima Chriftiomnia cognofcatin
verbo, que cognofcitipfum verbum. An anima Chri¬
{ti merucrit in inftanti fu conceptionis. An ignis apud
inferos fit ejufdem fpecicicum noftro. Sunt qua qua¬
dantehus veftigaffe {ufficiat , altiusrimari fit nefas. Di¬
vus Joannes Chryfoftomus in JoannisEuangelium Ho¬
milia decima, fatisexiftimat, didiciffe nos inChrifti
perfona, divinam naturam cum anima corporeque hu¬
mano fic ineffabili quodam nexu conglutinatam fuiffe 7
@ ut naturas inter fe diftinétas, cadem compleGeretur
hypottafis: Porro quibus rationibus id fiat, non arbi¬
tratur ulterius fcrutandum. Quomodo autem hoc fit, in¬
quit, zoli difquirere , fattum eff ut ipfenovit. Ar inter
nosquotquæftiones exftiterunt, quot opiniones, quot
D fe&ta difputantium, utrum Chriftus individuum ho¬
|minis adfumferit, an {peciem, an tertio quodam mo¬
do dicatur Deus& Homo. Atgue hac de re cum inter
Veteres parum convenerit, nupcr etiam exortus eft
quidam, qui, reprobatis fuperiorum opinionibus, no¬
vam viam indicet. Idem Chryfoftomus Homilia in
Matthaum quarta, docet Euangeliftam de nativitate
fufiscolle&taneis, velut edecimalacuna fuffuratur, ut
pene nihil refipiant fui fontis. Deinde ne nihilde fuo
addidiffe yideatur, adfpergit aliquid fuorum fomnio¬
rum ,aut € fordido quopiam, & pridienato auétore ad¬
mifcet, quaficum multa juraconfundit cocus, ut in¬
quit Plautus. Poftremo ut eadem doceant cum prifcis,
quam frigentapud hos fordentque omnia, ob fermonis
infantiffimam balbutiem è At Hieronymus ita delitiis
omniaconditac locupletat, utcumaberrat a vero aut
a redigreditur, tamenplusbona rei doceat , quam ifti,
cum yere remtradunt. Ut ne dicam interim, quod
omnino talesipfireddimur, cujufmodi funt auctores,
in guibus affidue verfamur. Neque enim perinde ci¬
borum qualitas tranfit incorporis habitum , ut leétio
inanimumac mores legentis. Siin jejunis, in frigidis ,
infucatis, in fpinofis ac rixofis feriptoribusaffidui fi¬
mus, talesevadamus oportet : fin in his, qui vere fa¬
piunt Chriftum , qui ardent, qui vivuntaguntque, qui
veram pietatem & docent & præflant: hosfaltem ali¬
qua ex parte referemus. At dices, finihil accefferit,
parum inflruétus fuero ad, palæftram Scholafticam.
Neque veronos pugilem inftituimus, fed Theologum,
primere vita quam fyllogifmis. Nec eftquodtibi tan¬
topere difpliceas, fi inter iftos parum Theologus ha¬
bearis: cum inter eofdem ne Hieronymus quidem ipfe
fit habiturus quod refpondeat ,ac fortaffe nec ipfe Pau¬
lus. In culpacft nonipfa Thceologia, que nonfic na¬
tacft : fed quorumdam traétatio qui totam illam ad
DialeGticorum argutias, & Ariftotelicam Philofo¬
Chrifti, juxta carnem , nihil auium temere definire,
quitantum oftendit hujus admirandi conceptus opifi¬
cem Spiritum Sanctum, & hac ratione fefe compen¬
dio liberavit ab omnibus queeftionibus. Zncredibile in¬
(quit, 2oneft, quod fecit omnipotens Dei Spiritus. Nobis
infcrutabile eft, quod ille arcano fuo peregit confilio.
E Nobis fatiseft credere, tenere & adorare quod feri¬
iptumeft. Eodem in loco Chryfoftomus magnopere
demiratur temeritatem eorum , imo dementiam, ut
ipfe vocat, qui rimantur æternam illam nativitatem;
qua fine tempore nafcitur, quam necullæ voces hu¬
manæ poflunt exprimere, nec ulla menshumanacon¬
cipere. Quod fi nobis placeret hæc fanétifimi viri fen¬
tentia, nimirum, bona Scholafticæ Theologiæ pars
haberetur {upervacanea, & qui ad Sacræ doétrinæ co¬
gnitionem enituntur, maxima parte laborum fuble¬
varentur. Hee fi per lufum agerenturin confabulatio¬
nibusaut in conviviis, ferri poterant: nunc ferio &
docentur & difeuntur in feholis ; his næniis ceu rebus
maxime Theologo dignis, atas juvenum atque etiam
fenumabfumitur. Hæc præferuntur Hieronymi, Am¬
brofii, Cypriani & Hilarii {criptis : atque adeo libris
Divinis. Inhisnæniis fifpecimenaliquod fui dederint 3
fiunt Baccalaurii, nondum lecto Euangelio aut Pau¬
linisBpiftolis: &tamenin hoc potiffimum fadaffe yi¬
dentur Theologi recentiores, ne nihil viderentur ad¬
didiffeveteribus. Mihinonmodo {upervacaneum, ye~
tum etiam periculofum videtur, deiis, quae ad fidei
negotium pertinent, humanis argumentationibus tam
aoxiedifquirere. Videtur eniminbheefitare, quitam
Tom. F, I à i folli