ris, familiaritati tribuens, idqueinaurem, neceteri pu¬
tarent exprobratam parfimoniam. Quid hac comitate
amabilius in tanto Monarcha, qualem nunc vix triginta
Reges æquent?
XXVIII. Purpuram Tyriam empturus, deobfcuri¬
tate querebatur : quumque venditordiceret, Erige altius
~~ ſuſpicez Ergo neyinquit , ut me populus Romanus dicat be¬
ne cultum,in folario ambulaturus (ums :
XXIX. Habebat Auguftus nomenclatorem oblivio- |
fum, quum hoc genus hominum oporteat in primis valere |
memoria. Is ad forumiturusrogat Cæfarem, numquid còl
mandaret; Accipe inquit, commendatitias nam illicnemi=|
nem nofti. Atqui hoc eft proprium nomenclatorum munus, |
omnium nomina, cognomina, titulofque dignitatum te- |
nere, quo heris quum opus eft fugeerant. Unde illisetiam |
nomen eftinditum, e Graco Latinoque conflatum. |
XXX. Auguftus ctiamnum adolefcens lepide tetigit
Vatinium: fiquidem is podagræ obnoxius, videri ftude¬
batdifeuffiffe vitium, ac jam mille paffus ambulare fe glo¬
riabatur : Noz miror, inquit Cefar, dies aliquanto funt lon¬
giores: fignificans, illumnihilo magis liberum effe
gra, fed dies eff longioresfactos.
XX XI. Equite Romano quodam defunéto comper- |
tum eft, illum tantum habuifle eeris alieni ut famma du- |
centies nummûm excederet’, idque dum viveret celave- ©
rat. Quum igitur res illius auĉtioni fubjicerentur, ut ex
pecunia creditoribus fatisfieret , Auguitus juffit fbi emi;
culcitram illius cubicularem : ac mirantibus hoc præce¬
ptum; Habenda eft , inquit, ad fomnum mihi conciliandam
illa culcitra, in qua ille tanto are alieno obftrittus [omnumca¬
pere potuit. Nam Auguftus ob ingentes curas fæpe maxi- |
mam noétis partem ducebat infomnem. |
XXXII. Quodam die forte venit in ædes, in quibus |
habitarat Cato Uticenfis : hic quum Strabo quo Crefari |
adularetur, Catonispervicaciam accufaret , quod fibi ma- |
nus adferre quam Julium viétorem agnofcere maluiffec:
Quiſquis, inquit Auguſtus, preſeatem Reipublice ftatum mu- |
tari nonvali, is O civis vir bonuseft. Unico diéto & Ca¬
tonis memoriam tutatus eft , & fibi confuluit, deterrens
ne quis in pofterum affectaretres novas. Nam præfens {ta-|
tus nonis tantum dicitur, quitum erat quum heec loquere¬
tur Auguſtus , ſed is quoque qui fuerat tempore confpira¬
tionisin Julium. Siquidem hæc diétio »praſezs apud Lati¬
ne loquentesad tria tempora pertinet,* preeteritum , pree¬
fens & futurum, ut prefentibus non erat contentus: & pre¬
fens vita quæ nunc agitur: St prefensintenpus omirtat, id eft,
in futuram opportunitatem. GE
XXXIII Quemadmodum Auguſtus gaudebat Jocis
liberalibus in alios ludere, ita in fe jaétos aut retortosin¬
terdum liberius, patientiffime tulit. Adolefcens quidam
provincialis Romam venerat, oris fimilitudine tam mirifi¬
ce referens Auguftum, utin fe populi totius oculos con¬
verteret. Cæfar hoc audito juffit ad feperduci, eumque
contemplatus, hunc in modum percontatuselt; Dic mi¬
hi, adolefcens, fuit ñe aliquando mater tua Roma? Negavit
ille,ac fenticns jocum retorfit,adjiciens; fed pater mens fe¬
pe. Auguftus ludens fufpicionem intendebat in matrema¬
dolefcentis, velutab ipfo ftupratam : atadolefcens proti¬
nus eam fufpicionem retorfitin matrem Cæfaris, autin fo¬
rorem. Nam oris fimilitudo non magis arguebat , illum
elle Cæfaris filium quam fratrem aut nepotem.
XXXIV. Temporibus Triumviralibus quum O&a¬
vius , Lepidus & Antonius rerum potirentur, Auguftus in
Pollionem fcripferat Fefcenninos , ludibrii caufa. Tum
Pollio ; Atego ,inquit, taceo: Noneff cnim facilein eum feri¬
bere, qui poteft proferibere : notans Augufti tyrannicam po¬
tentiam, nec ea libertate offenfuseft Auguttus.
XXXV. Curtius Eques Romanus delitiis diffluens,
quum apud Cxfarem cœnaret, macrum turdum fuftulit
e patina, eumque tenens interrogavit Cæfarem, liceret
ne mittere : quumque is reſpondiſſet, quid zi licear è ille
protinus avem mifit per feneſtram : jocum arripiens ex
ambiguitate verbi. Nam cibus e convivio dono mittitur
amicis , quod apud Romanos erat folenne : & mittitur
quod abjicitur. Nec hoc joco Czefar offenfus eft. È
XXXVI Idem eesalienum cujufdam Senatoris, quem
carumhabebat, nonrogatus diffolyerat, ac proconume¬
219
Senatorautemea re Cognita,
pro gratiarum aĉtione nihil aliud fcripfit Cæfari, quam,
Mihi nihil: Joco velut expoftulans etiam , quod quum
numeraffet omnibus creditoribus, ipfi nihil numeraffer.
Hunc jocum morofior aliquisingratitudinem fuiflet inter¬
pretatus , Cæfar familiaritatis fiducia dele@atus eft.
XXXVII. Licinius Cæfaris libertus folebat patrono
novum aliquod opus inchoanti magnas conferre pecunias.
Quem morem fequutus Licinius novam opus aggrefluro
centies promifit per libellum, in quo poitexpreflam pecu¬
niæ fummam, quæ virgula fuperduéta fignabatur , {pa¬
tium crat vacuum. Hac occafione Cefar ufus priori fum¬
me quam {cripferatlibertus , alterum centiesadjecir, {ua
quidem manu fpatio quod vacabat diligenter expleto , fed
atfectata litterarum fimilitudine. Ttague duplum accepit
pecuniz , diffimulanteliberto. Cxeterum ubiC:efar rar{us
novum opus inchoaret, libertus hoc factum illi leviterob¬
jecit, dato tali libeilo; Conferotibi, domine , ad novi operis
impenfim, quod videbitur. Non exprefiit {umm modum,
jut illi liberum effet ſcribere quantum vellet, quando qui¬
| dem priorem fummam duplicaflet.
| XXX VITI Quum Cenforis munus gereret Augu¬
| ftus, Eques quidam Romanus apud illum delatus cft quafi
[facultates fuas imminuiffet. At ille citatus probavit fefe
auxiffe. Mox cidem objeétum eft, quod legibus contra¬
| here matrimonium jubentibus non paruiffet. Liledocuit fe
\cxuxore trium liberorum effé patrem. Nec fatiserat equi¬
(ti dimitti, fed Cæfari credulitatem exprobrans addebat ;
| Pofthac Cafurin homeftos viros inquirens,boneftismandaro. Sa¬
Us aperte pronuncians, cosnonfuife viros bonos, qui ma¬
nifeito falfa ad ipfum detuliffent : obiter & iplum crimi¬
nans, qui vices fuas mandaret fycophantis. Et hanc liber¬
tatem mnocentiz condonayit Cvlar.
XXXIX. In villa quadam inquietas noteis agebat,
interrumpente fomnos ipfus noétuxe canta. Miles aucupii
peritus curavit appreheadendam noétuam, {peque ingen¬
tispremiiad Augultum pertulit: laudato Imperator mille
hummum dari juffir; Ile autus eft dicere, zalo vivatza¬
vemque dimifit. Quis non miretur hanc contumaciam im¬
pune ceflilè militi? —
XL. Vereranus quidam quam, vocatusin
retur, adiitin publico Cxfarem > rogans ut fibi vellerad¬
effe. Cæfar e comitatufuo fele&tum illico dedit, eiqueli¬
tigatorem commendavit. Hic miles vociferans; At mdz c¬
go, Cafar, perilitante te Attiaco bello vicarinm quafivi, prote
ipfe pugnavi: fimulque detexit cicatrices.. ErubuitCafar 5
atque ipſe deſcendit in advocationem, veritusne nonmo=
do ſuperbus, verum etiam ingratus videretur.
XLI. Dele&atus inter coenam fuerat Symphoniacis
T'uronii lacci mangonis, eofque frumento donarat > quam
alios auditos foleret largiter donare nummis. Eofdem
quum poftea Cxfar inter coenam requireret, Turonius fic
exculavit, 4d molas inquit, fuatr: exprobransilli frumen¬
tarium munus. Et hoc impune tulit, quod dixerat non mi¬
les, fed mango.
XLII. Quum fublimis ex AGiaca vidtoria tevertere¬
tur, occurrit inter gratulantes quidam corvum tenensdo¬
tum hee verba fonare, Ave Cafar victor. Hac falutatio=
ne delectatus Auguftus, avem fex millibus nummûm emit.
Socius opificis ad quem nihil ex ea liberalitate pervenerat,
indicavit Ceæfari , cumdem & alium habere corvum „quem
ut adferre cogeretur rogavit: allatus verba quæ didicerat
expreflit,, Avevittor Imperator Antoni. Auguftus nihil ex¬
aſperatus , tantum juflit ut munus cum delatore parti~
retur.
XLIII. Salutatus fimiliter a pfittaco, & hunc emi
Juflit, Idem miratusin pica & hanc mercatuseft. Hocex¬
emplum tenuem quemdam futorem follicitavit > Ut cor¬
vum inftitueret ad huyufmodi falutationem. Qui quum
impendio exhauriretur, fubindead avem non refponden¬
tem dicere folebat , Opera & impenfa periit. Tandem per¬
vicit affiduitate, ut corvus fonaretdiétatam falutationem.
Eaquum Auguttam pratereuntem falutafler, Cafar, fa¬
tis , inquit, ifiufmodi faluratorum babeodomi. Tum corvus
memor & illorum verborum quæ toties audierat, fubte¬
Suit: Opera ex impenfa periit. Ad hocarridens Auguttus jaf
fitayememi, quantinullam adhuc emerat.
Tom, IV. O