qui ob ignaviam a morte cruciabilem infelicemque Vitam
viverent : vel in pollicitatione per glorie ftudiumaccen¬
tum difcrimen , quibus in feftis fimul conftitutis {enum
chorusincipiens canebat:
Nos fuimus olim firenni juvenculi.
bat :
At nos fumus, fi Vis facito periculum:
Porro tertius qui crat puerorum > ita canebat :
Praftantiores nos futuri olim, fumus. i
XV. Quin infuper apud illos crant numeri, ad quos
temperarent inceffum concitandis animis ad fortitudinem 5
audaciam, mortiſque Contemptum accommodi, quibus u¬
Siquidem Lycurgus rei bellicæ ftudium cum mufices ftu¬
dio copulavit, quo nimirum nimius bellandi ardor modula¬
tione temperatus confonantiam aptumque concentum ha¬
beret. Unde mos erat, ut in bellis Rex priufquam iniret
prælium, Mufis facrificaret, quo pugnantes facinora ede¬
rent digna, quæ fcriptis honettaque memoria celebraren¬
tur. Nec permittebant ut quifquam aliquid de veteri mu¬
fica mutaret, adeo ut Terpandrum quum effet antiquiffi¬
mus, Xomnium ejusævi citharcedorum preeftantiffimus 5
egregiuſque geſtorum Heroicorum celebrator , tamen
Ephori mulétaverint , ejufque citharam atreptam paxillo
affixerint, quod unam tantum chordam in ea præter ne¬
ceffitatem intendiffet, ob vocis varietatem. Ni onenim pro¬
bant modosnifi fimpliciffimos. Ac Timotheum certantem
in Carneis (id feftum eratin honorem Carni cujufdam Va¬
tis inſtitutum : Pauſanias autem indicat apud illos Apolli¬
nem dici Carnion) ex Ephoris quidam arrepto enfe inter¬
rogaret, ‘ex utra cithare parte incidi velletchordas que
acceſlerantultra ſeptem. Ut ubique gens illafrugalitatem
colebat, luxum horrebat, metuens a majorum inftitutis
recedere, quod ex his fontibus nafci foleat omnis rerum
publicarum pernicies. j a
XVI. Quin & fepulcrorum univerfam fuperftitionem
fuftalit Lycurgus , permittens ut non folum intra civitatem
humarentur cadavera, verum etiam ut monumenta tem¬
plis vicina haberentur. Submovit & funebres expiationes:
nec conceflit,, ut quicquam una cum cadavere {epeliretur.
Namalie nationes fi quid fuifetvivo cariffimum >» id mor¬
tuoaddebant in fepulcro, damnofa fimul ac ridicula fuper¬
ftitione , quafi mortui fentiant aliquid: fed in puniceo
amiétu , & olex foliis ex equo pofitos omnes fepeliri
jut. Vetuit etiam titulos , & inferiptiones addi monu¬
mentis, præterquam corum , qui in bello cecidiffent, Su¬
ftulit autem & luétus & funebres nænias, quasreliquorum
hominum vulgus incredibili fumptw & apparatu , etiam
per condudtosploratores celebrare confuevit, magna {pe¬
cie dementia, quafi manium fit ullus fenfus : aut fi quid
fentiunt, iifdem rebusdelectentur,, quas in vita non judi¬
clo, fedanimi vitio dilexerunt.
XVII. Peregrinari illis conceffum non crat, nemo¬
rum peregrinorum , vitæque incompofitæ contagium at¬
traherent. Quin & peregrinosurbe exigebant, ne paula¬
tim inundantes mali cujufpiam civibusexifterent magiftri,
Quifquisautem civium non tuliffer liberorum fuorum jux¬
ta patrios titus inftitutionem jure civium privabatur. Rur¬
fusnarrant quidam, quicumque peregrinus Spartanæ civi¬
tatis inftitutis fuftineret exerceri, eum ex Lycurgi fenten¬
tia admitti in eam civilitatis portionem queefuerat a prifcis
ordinata. Cxterum yendere jus civitatis nulli fas erat.
ac Negociatorum , civitates quamvis bene inftitutas cora
rumpi 3 quodad nequitiam omnes {unt magis dociles quam
ad virtutem.. Sed nulla mixtura perniciofior, quam quæ
Per imperii tranflationem prolationemve invehitur. Sicins
fluxu Græcarum nationum effæminata cft Roma: fic Bara
arorum commercio tandem & Sparta cx fanCiflima faGa
eft corruptiffima: fic aliarum nationum admixtu effcemi+
nata eftGallia, nonnihiletiam Germania,
XVIII.Vicinorum famulis perinde ut fùis uti mos erat,
fi quando quis opus haberet. Itidem & canibus & equis,
nift forfitan his tum opuseflet hero. Quin&ruri fi quare
quis egeret , apertis foribus » &ablatisab co quihabebatad
ufum præfentem accommodis , obfignabat locum unde
abftulerat atqueabibat. Inter hujufmodi moresubi locum
inveniret infatiabilis avaritia ? ubirapacitasaliena pro ſuis
vindicantium ? ubifupercilium e divitiis fumptum? ubila¬
tronum Immanitas ob aliquantulum nummorum Viatorem
‘gnotum & innocuum jugulantium? Diceres hos germa¬
ne Chriftianos, fi pro Lycurgo Chriftum nai fuiffentle¬
gum latorem.
XIX. In bellis utebantur puniceis tunicis, five quod
hic color videbatur illisaliquid habere virile : five quod fane
guineus coloris rubor plus terrorisincuteretbellorum im¬
peritis : five ne protinus con{picuum effet hoftibus > fi quis
vulnus accepifiet, fed utiliterlateret, obveftem fanguini
concolorem.
XX. Siquando ftratagemate, hoc eft, callido confilio
fuperaffent hoftem, Marti bovem immolabant: fin aper=
to prælio, gallum: hoc pacto confuefacientes belli Duces,
ut non folum fortes effent ad prelium, verum etiam calli¬
dis confiliis adverfus hoftem inftruéti. Preclarius enim
exiftimabant hoftem Ingenio citra fanguinem dejicere 5
quam pugna plerumque utrimque cruenta.
N Quum Deos comprecantur hoe votis addunt,
ut poffint injuriam pati, quod neminem judicarencad ge
rendum imperium, aut ahoqui magnas tes obeundas ido¬
NCUM ; qui quavis injuria commoveretur,
XXII. Summa compiecationis hee erat, ut Diibo¬
nis adderent honefta ə preterea nihil. Nonaliud petebant
virtutis premium quam honeftam famam , quum multo
alia fintaliarum gentium vota, non ſolum multiloqua, ve¬
rumetiam inutilia,nonnumquam &turpiaaDiis poftulantur,
XXIII. Venerem quam illi vocant Loppa, armatam
colunt, quin omnes etiam Deos Deafque hac figura fin¬
gunt ut lanceam teneant, hac imagine fignificantes omnes
efle bellica virtute præditos. Quoniam mhil ducebant tur¬
piusignavia, nihilbellica virtute pulcrius : tali {pecie pro¬
| Ponebant Deos fuos, quales cupiebant effe cives. Atcæ¬
terorum Grecorum Theologia faciebat Deos otiofes &
| quietos, coque fingebantillos geftu Tecumbentium. Porro
(guum archetypum omnis honelti petendum fita Numine,
periculofum cit'Reipublica tales facere Deos , quales &
‘quis imitetur , inutilis aut perniciofus fit Reipublicæ fu¬
turus,
XXIV. Jam & proverbio celebratum eft apud illos,
admota manu fortunam effe invocandam:quo fignificabant,
1¢ efleinvocandos Deos jut fimul & manum apponamus, &
noftram addamus operam, alioqui fruftra invocari. Verum
eft, Numiniacceptum ferri oportere, fi quidina&ionibus
hominum profperecedìt, fed non favet Numen otiofis ae
pigris: vult fua munera ad nos, pernoftram venire indu¬
ftriam, ne ftultum videatur, fi faveat ipfius dona conte¬
mnentibus.
XXV. Pucris oftendebant ſervos, qui vino eſſentte=
mulenti, quo magis abominarentur ebrietatem, videntes
quam deforme fpe€taculum fit > homo immodico madens
vino, quamque dementi fimilis. Immo cogebant Helotes
quamplurimum bibere, deinde faltationes ineptasfaltare,
& carmina queedam ridicula canere. Ita quodalii prolixo
fermone vix perfuadent, fobrietatem effe rem honettifli¬
mam, ebrietate nihil efle homine indignius , illi compen¬
dio ponebant ob oculos, fedin mancipiis ad quorum mo¬
res degenerare ingenuis turpiffimum eft.
XXVI. Moscrat apudillos ,, non pulfare foresatrio¬
tum, fed voce foras evocare f quid vellent. Adeo nihil
clam geri volebant, fed propalam omnia,
Tom. IV, K