143
cis aderat. At quum accufator annulum exhiberi fl
ret, per quem coargui poterat : ifque clamin terram de¬
mififlet, Lacydes fentiens pedeimpofito texit. Inficiatus
eft igitur Cephificrates &abfolutus. Moxreo judicibus,
ut mos eft, agenti gratias, quidam e judicum numero gui
viderat, juft ut Lacydiquoque gratiasageret.
LX XXII. Arcefilaus quum arderet podagræ dolo¬
ribus , cumque Garneades invififlet , atque exiret triftis;
Mane, inquit, Carneade, nihil enim illine huc pervenit, often¬
fis pedibus & peCtore: Sentiens pedes quidem dolere, fed
animum dolore vacuum cfe.
Prisca LACEDÆMONIORUM INSTITUTA.
I. Ad publica convivia ingredientibus , qui natu erat
maximus fingulis oftendebat fores, dicens, per has nullus
egreditur fermo, admonens nihil effutiendum, fi quid hbe¬
rius di&um efletin convivio. Hunc morem inftituit Ly¬
curgus.
II. Quoniam apud Lacedemonios in fummo pretio
erat jus, quod illi nigrum appellant, adeo ut feniores hoc
contenti non defiderarent carnes, fed eas juyenibus cede¬
rent, Dionyfius Siciliæ Tyrannus dicitur hujus gratia co¬
quum emifie Laconicum, eique mandaffe ut fibi hoc jusap¬
paret, nullis parcensimpendiis. Quodubi Rex guftafiet,
ac difplicuiflet, exfpuit. Tum coquus ; hoc , inquit , jus, 0
Rex, fumendur eft pofteaquar te Laconum more exercueris,
in Eurotalaverisi Feftivius hoc narratur a M. Tullio Tufe.
Quætt.lib. v. in hoc variansa Plutarcho, quod feribit illum
Spartee in phiditiis coenavifle , & a cœna negaſſe fibini¬
grumillud jus quod cœnæ caput erat placuiffe : tum quiil¬
Jud coxerat refpondiffe, minime mirum fi difplicuiffet, con¬
dimenta enim deefle: ac Dionyfio rogante qua tandemil¬
Ja? Labor, inquit, invenatn, fudor, curfis ab Eurota, fames,
fitis: his enimrebus Laced amoniorum epulas condiri.
III. Lacedemonii pofteaguam moderate biberuntin
conviviis publicis, difcedunt abfque tæda : non enim fas eft
illis adlumen incedere, nec hac via, nec illa , quo confue¬
{cant in tenebris no&uque confidenter & intrepide ire. Id
interduminbellisufu venit ut neceſſe fit.
IV. Iidem literas quidem difcebantad ufum, cateras
vero difciplinas exoticas ejiciebant ,, nec minus homines
harum profeflores quam ipfos libros. Haecautem erat illo¬
rum eruditio, bene parere magiftratibus, patientem effe
laborum, & in prelio aut vincere aut mori. Hocanimo
fuerunt olim & Romanorum quidam , qui Philofophos
Grexcos urbe pepulere , quod curiofis difciplinisaverterent
juventutem ad otium & ignaviam, redderentque ad diffe¬
yendum quidem inftruétos, ad gerenda vero Ricipublica
munia inutiles. Quid illi dixiffent, fi Sophiftarum gry¬
phos, fi nominalium & realium frigidiflimas argutias au¬
diſſent?
V. Perfeverabant abfque tunicis veftem unicam acci¬
pientes, corporibus {qualidi, quippe a balneis & unguen¬
tisferein totum abftinentes. Nemo tales facile invadit tum
inopes , tum duros: nec malis artibus cogebantur rem quæ¬
tere, qui tam parvo contenti funt. Hc Lacedemoni,qui
nec Philofophorum dogmata , nec Chriftum noverant: &
non pudet nos deliciarum noftrarum? Anachoritas voca¬
nus, qui quatuor veftibus contenti funt.
VI. Juvenes vero gregatim ac turmatim dormiebant
fupra ftibadas, herba genusquasipfi fibi congerebant ex
arundine apud Eurotam nafcente , cujusfumma non ferro,
fed manibus defringebant. Per hiemem vero fubiterne¬
bant fibi, quos vocant lycophanes, ac ftibadiis commifce¬
bant, quodea materia caloris quiddam habere videretur.
Ubi funt nunc qui toto corpore plumisanferinisindormien¬
tes queruntur ob duritiem fibi dolere latera?
VIL Amare puerorum indolem, qui probo ingeniovi¬
debantur, permiffum illis erat, ceeterum abuti illis tarpiffi¬
mum habebatur , quafi corpus adamaretur potius quam
animus. Quod fi quis accufatuseffet,, quod parum hone¬
ftam cum illis habuiffer confuetudinem , is per omnem vi¬
tam infamis erat, & a publicis honoribus fubmovebatur.
Hoc non folum in pueris, quorum ætati conſulens lex per¬
mifit grandioribusamare, fed citra turpitudinem locum
haber, verum etiam in conjugibus : non enim reéte amat
uxorem, qui corpus amat potius quam animam.
VIII. Mos crat ut adoleſcentes quopiamabituri a fe¬
turautem, qui velnonrefponderet percontanti „aut frivo=
las caufas recitarer. Senior qui nonobjurgarat adoleſcen¬
tem ipfo prafente delinquentem ; cidem pæn erat ob¬
noxius, quam daturus erat fi peceafletipfe. Cacterum qui
objurgationem molefte ferebat,in magno erat probro. Me¬
rito puerorum errata imputantur lls, quorum partes erant
ea vel arcere vel corrigere. Simulautem magna neceflitas
habebat, feniores ne quid teftibus adolefcentibus præter
decorum committerent. Nam qua fronte objurgarent ju¬
niores, fiipfi feneseflent objurgandi?
IX. Siquis in peccato deprehenfus fuiffet, is cogeba=
tur aram quamdam, que erat inurbe, circumire,acvi¬
tuperationem interim inipfum compofitam canere 5 quod
nihilaliud erat quam feipfum {ua yoce objurgare.” Ingenui
pudore & laudisamore melius ducunturad honefta: virgis
acflagris cadifervile eft. i
X. Quin & ille mos erat, ut juvenesnon folum fuos quif
que parentes reyererentur , hifque dicto audientes eflent,
yerumetiam ut omnes feniores vererentur , tumdevia ce¬
dentes, tumefedibusaflurgentes , ac pretereuntibusillis
|taciti quietique. Quare factum eft, ut quifque non quem¬
| admodum At inaliiscivitatibus, in propriosmodo liberos,
feryos ac poflefliones auétoritatem haberet , verum etiam
in amicorum ac vicinorum liberos ac poffefliones perinde
jus haberet, atque in fua propria: ut omnia quam maxime
interfe communiter haberent, acalienaquifque non aliter
li quantam utilitatem ha¬
beretcommunitas, non adatta, fedex mutua benevolen¬
tia proficifcens. Quod enima Pythagora proditum eft, a¬
micorum communia effé omnia, id illi volebantin Republi¬
ca fua quam latiflime patere. Omnes enim cives inter fo
amici funt, multo magisomnes eamdem profefli religio¬
nem. Poftremo inter omnes hominesob hoc ipfum quod
homines{funt, intercedere deberet mutua benevolentia.
XI. Ceterum puerabs quopiam calligatus, fi querelam
ad patrem detuliffet , tunpe erat patri, fi hoc auditonon ite¬
rum filium emendaffet. Siquidem ex inftitutione majorum
habebant hanc de fe mutuo fiduciam ,ut crederent nemi¬
nem effe, qui cujufquam liberis, quos quifque pro fuis ha¬
bebat, quicquam imperaret inhoneftum. Prima ætas quo¬
bus eget. Solent autem pueri a præceptoribus cæfi apud
parentes queri de crudelitate corum a quibus caſtigari ſunt.
Ea res quoniam minuebataliorumſeniorum auctoritatem ,
hanc feneftram occluferunt liberis fuis, ut omnium fenio¬
rum eadem effet in puerosauctoritas.
XII Forantur illi pueri etiam ex efculentis quicquid
poflunt, difcentes dextre imponere vel dormientibus vel
\indiligentius fuafervantibus. Deprehenfo posna erat vapu=
lare&cefurire. Datur enim illiscoena perquam tenuis, quo
fuopteingenio depellentes inopiam , cogantur audaces efle
&callidi. Hoceratcurcibiinopia premerentur: quin obid
etiam dabatur illis victusexiguus, uti confuefcerent num¬
quam expleriad fatietatem ufque, fed famem tolerare poſ»
utilioresevafuros, fi valerent & poft toleratam inediam per¬
durare in laboribus : quin & temperantiores vilibufque
contentos fore, fi longo tempore minimis impendis dege~
rent: infuper fi citra obfonium affuefcerent vivere, &
{quemvis cibum appofitum boni confulere, exiftimabant
corpora fore tum falubriora, tum majora: quod fubtraéta
cibi copia conferret ad proceritatem , dum non depreſſa
corporatollunturin altum potius quam inlatum , reddun¬
turque etiam pulcriora. Tenuis enim & graciliscorporum
| habitudo obfequitur artuum momento: obefitas vero ex ci¬
bicopia colleéta, propter gravitatem obfiftit. Ut ea gens
nihil dabat voluptati deliciifve , fed inomnibus fpeétabat
morum fententia, qui fibi perfuadent, nihil effe utilius,
quam pueros immodico cibo potuque faginare: quum ea