Page 77 [77]
125 A PD OF E
grege faciendumelt. Res quidem efficax eft natura, fed
potentior eft inftitutio que malam naturam corrigit & ver¬
utin bonam. Quales nafcantur liberi nulliin manu eft, at
ut recta inftitutione evadant boni ynoftre poteltatisett.
LIX. Quoniam intelligebat æqualitatemad frugalita¬
tem & ad concordiam in primis conducere, fecerat novam
agrorum partitionem , & in fingulos cives quam portio¬
nem diftribuerat. Fertur itaque quum dein ex peregrina¬
tione rediens , iter faceret per agrum recens demeflum
con{piceretque manipulorum acervos ordine pofitos zequa¬
les, delectatus eo fpeétaculo cum rift dixiffe comitibus;
U tota Lacedamonia videtur multorumege fratrum, qai nuper
anter fe diviferint hereditatem. Bono Principi nihil jucundius
eft civium concordia , rurfum Tyranno nihil formidabi¬
lius.
LX. Idem quum induttis noyis tabulis debitores aris
alieni liberaffet, jam & ea quae quifque privatimin ædibus
habebat, exæquo partiri tentavit, quo funditus e civitate
tolleret difcrimen opum & inæqualitatem : fed quum cer¬
neret cos ægre laturos manifeftam rerum ablationem, idem
occultiore via facere agorellis ef, monetam aurcam fimul
& argenteam abrogavit, inftituitque ut cives ferreo dum¬
taxatnummo uterentur, & quatenus poftulabat ufusad hu¬
jus permutationem, totius fubftantie modum
Hoc fatto omnis injuftitia exfulabat ab Lacedemone.
Neque enim jam furari, neque largitionibus corrumpere
cortumpive, neque fraudaredolo, neque rapere per vim
quifquam poterat , quod nec celari valeret, nec parare ma¬
guficum eflet, necuti periculo vacaret, nec importare aut
exportare tutum foret. Hac arte vir folertis ingenii, qui¬
bus divitiarum contemptum perfuadere non potuit, divi¬
uarum ulum fubtraxit, ac teponendi ftudium negociandi¬
que materiam ademit.
LXI. Adhæc, quicquid erat rerum fupervacanearum e
civitate ejiciendum curavit, adeoutnec Negotiator, nec
Sophifta, nec Vates, nec Circulator, nec lautitiarum Ar¬
tifex Spartam ingrederetur. Neque enim-paffus eftillic ef¬
{e pecuniam talibus utilem : tantum ferream monetam cu¬
dit, quæ pondere Æginetico æquabat minam, valoreæreos
quatuor. His remediis expugnavitavaritiam. ;
LXII. Cæterum quum ftatuiffet invadere delicias lu¬
xumgue,& in his quoque tollere divitiarum admirationem,
inftituit fyfitia , hoc eft, conyivia publica. Percontantive¬
rocur ca conftituifet, fic ut in fingulis conviviispauci cum
armis difcumberent ; Ur, inquit, expediti fint ad parendum
umperatis, O fi quid tümultus inciderit , penes paucos fit deli¬
Eum, fitque inter omnes potus ac cibi equa portio: denique non
folum in cfculentis ac poculentis, verum nein firatu quidem, aut
vafis, aut alia re quacunezue plas baberet dives quam pauper.
His rationibus quum divitiis, detraxiflet admirationem ,
pofteaquam nemo erat qui vel uti poflet illis, veloftentare,
dicebat amicis : quam preeclarum eft, 6 amici,ipfa re decla¬
raffe cujufmodi fintdiviti, fi quando ceecee funt, carent¬
que {pectatoribus & admiratoribus. Interim obfervabat 3
ne quis prius domi {umpta coena veniret ad publica convi¬
preeferip fit.
czterisnon biberet ederetve, eum vituperabant, ut quialiis
edulis delinitus abhorreret a victu communi. Porro qui
palam convictus effet id fecifle , ei muléta dicebatur. Un¬
de Agis qui multo poft Lycurgum tempore Rex fuit, de¬
bellatis Athenienfibus domum reverfus, quum vellet unum
diem ccenam capere cumuxore, miflusa fyflitiis pofcenti
prafecti militiz non miferunt. Ea res quum poftero die in¬
notuiffet Ephoris, mulétam illi dixerunt. In codem fasto
geminum exemplum nobis eft proditum, primum frugali¬
tatis , deinde feveritatis, quumin caufa non gravi leges nec
Regi pepercerint. 3 erp
LXIII. Sed Lycurgo evenit, quod fere folet his qui
hoc genus inftitutionis indigne ferebant, coortique funt in
illum, & non folum conviciisinfectabantur , verum etiam
faxa in illum jaculabantur , conantes cum lapidare. At
quum urgerent perfequentes sdilapfuseft per forum ac re¬
liquos quidem fugiensantevertit. Alcander autem pertina¬
clus infequens fufte refpicienti in tergum extudit oculum.
Hunc Alcandrum quum noxæ deditum publico decreto
accepiflet puniendum, nec ullo affecit incommodo, nec
i gle iarm R Ji 126
A | incufavit, fed quum illum ſui inftituti focium haberet, cffe¬
cit ut & iplum Lycurgum & vitæ rationem quam cum co
egerat, preedicaret: nec viftum modo, fed univerfam ci¬
vium educationem amarct, quam Lycurgus induxerat.
Potro mali quod acciderat monumentum locavit dicatum
intemplo Minerva, cuiab cereo delubro nomen Chalcice¬
co,Deæque cognomentum addidit, ut Optiletis diceretur :
nam Dores Lacedzmonem incolentes, oculos optilos vo~
cant, ab opto, quod Gracis fonatvideo. Et hic habemus
geminum exemplum: alterum admonens, non abfque di¬
{crimine mores civitatis corrupta Vitiis ad meliorem fru¬
gemrevocari : alterum infigmistolerantize, qua ex hofte
Capitali reddidit amicum ac propugnatorem : quem ctiamfi
necaffet, utipfi licuit, nihilotamen minus ipfe fuiffet lu¬
{cus,& uno legum fuarum defenfore minus habuiffer.
LXIV. Percontanti quam ob caufam non uteretur le¬
gibus {criptis , Quoniam, inquit, eruditi qui funt, retkeque
educati, probant qrid pro ratione temporis expediat : Gonifi=
: |cansfcripturam non mutari, quum pro varietate occafio¬
num vir probus & fapiens fepenumero cogatur mutare
confilium, Ea res nominatim præſeribi non poteſt. Satis
eft, cives honefte fuiffe inftitutos, hi fua fponte videbunt
quid pro tempore facto fit opus.
LXV. Rurfus aliis percontantibus quam ob rem fta¬
tuiflet, utad ædium culmen imponendum fabri fecuri ute¬
rentur, ad fores veroaddendas fola ferra, nec ullo alio in¬
ftrumento; Ut, inquit, cives mediocritatem fervent in omni¬
busquein ades inferunt , neque quicquam habeant earum rerum
qua apud alios fuat admirationi. Videbatur enim indeco¬
rum, fi peroftium rudeac vile fupellex inferretur exotica 2
pretiocara, arte operoſa. Id ne fieret 1p{æ quodammodo
foresadmonebant, Hinc ajunt accidiffe, quod Leontychi¬
das primus apud Lacones Rex, quum coenaret apud quem¬
dam , cerneretque tectum domus fam ptuofo apparatu fa¬
um, ac lacunaribus ornatum > rogabat hofpitem, num
ligna apud eos quadrata nafcerentur? adeoluxum effe pu~
tabat naturam artificio corrumpere.
LXVI. Rogatus aliquando Lycurgus, quamobrem
vetuiffet frequenter adverfus eofdem expeditiones agere;
Ne, inquit, dum crebra fefe défendant, bellandi peritiam ufi
colligant. Unde & Agefilaus graviter accufatus eft, quod
D| crebris in Bæœotiam cxpeditionibusac bellis Thebanos La¬
cedæmoniorum hoftes ad repugnandum induxiflet. Nam
cum Antalcidas vidiffet illum faucium , exprobrayit quod
Thebanos praliandi artem docuifict, quum ante nec fci¬
rent bellare, nec vellent; Praclaram, inquit, doctrine tus
mercedem habes, qui Thebanos necanimatos ad bellanduns » Nes
exercitátos, vel invitos conſuefeceris , docueriſgue bellum gere¬
re. Hoc Stratagema latius etiam patet, videlicetne ſæpius
¡(cum üſdem litigemus aut cotendamus, ne tandem aflueti
| velcontemnant nos vel fuperent.
EX VIT. Alio quopiam percontante , quam ob rem
[virginum corpora curfibus, luctis, difcorumac telorum ja¬
[eee fatigaret; Ur, inquit, fietuuz profeminatio ab ipfa
\ftatim radice validum in validis corporibusinitium lumens, re~
fimul w ipfein perferendis partubus facile ſimul
& generoſe certent aducrfus pariendi nixus dolorefque : poftremo
{fi qua incidat neceffitas, poffint & pro fe pro liberis & pro
\patria pugnare Intellexit vir prudens quanta rerum publica¬
rum peftis fit otium atque ignavia: contra moderatos la¬
bores etiam corpora reddere tum firmiora „tum falubriora :
|unde nec virginibus permifit in /otio vivere > (ed has quoque
|mafculinis exercitiis quodammodo vertit in mafculos s
|quum in plerifque civitatibus perdelitiasac luxum maſculi
| transformarentur in fœminas.
LXVIII. Ceterum quum effent qui vitio darent,
|quod virgines in pompis ac ludis folennibus nudas exhibe¬
\retoculis omnium, caufamque cur id inftituifer require¬
i > inquit, cum mafoulisrationibus inſtitute, ni¬
\bil fint illis inferiores , vel robore, vel (alubritate corporum, vek
animorum virtute , ac generofitate, findioque vere landis vnl¬
garem amem gloriam contemmant. Unde tale quiddam fer¬
|tur de Gorgone Leonidx uxore, Quum quædam , ut pro¬
babileeft, extera mulierillidixifet, Sole Lacena viris ima
peratis refpondit, Nimirum fole viros parimus. Hoc exem~
\plumnecinmafeulis, nec in puellisimitandum cenfuerim ;
chatenus tamen conducit, ut dtupidum pudorem qui
fres