Page 58 [58]
87 86
LE DLSRANSAS MAO PR N CPT JUNIORI
CRU: Lee Bo Lea. Oo
DUCI CLIVENSI, JULIACENSI, MONTENSI,
CIONI IA MARCH Laem) 1 NeReAw ey N's URTO, ke
DESIDERIUS ERASMUS ROTERODAMUS
SD
pig uoniam priores libellosquos mei ergate animi velut arrhabonem qualemcumqne wiferam,
C tam comiter accepifti, Guilhelme , Princeps junior illufirifime : nec tu modo, fed © ambocla¬
AE rifimi Parentestui, vifum eft aliguid é tua nobilitate dignius, © tuis ftudus , m fallor , uti¬
GA RES liusadiungere. Proimex optimis quibufque auctoribus collegi è que Greci vocant Apophthe¬
A -2 omata, hoceft , egregie di&a , quo viderem non aliud argumenti genus Principi, pe
juveni, magis accommodum. Sunt illa quidem festa digniffima, que Pholofophi de morsbus,
rr © de Republica adminiftranda, dequebello gerendo literis prodiderunt. Sed quoto cuiquevel pri¬
vato tantumeft oi, ut apud Platonem Socraticarum argutationun ,womarum & Ifazogarum ambages ac laby¬
rinthos evolvere vacet? Ariftoteles autem copiofe quidem feripfit de moribus, fed Pholofophis feripa[fe videtur y
non Principi. Dilucidiora funt que tradidit dere Oeconomica & Politica , fed is vir nufquam non reguirtt le¬
Torem & attentum , © otiofum: ad hec, quoniam affectibus caret , non perinde retinet animum principalibus
caris intentum. Jamin Philofophicis & Marci Tull: de Philofophia libris pleraque ſunt ejus generis, utnon
admodum referat Principem ea foire : quod genus ſunt que difputantur ab illis de finibus bonorum ac malorum,
majore fubtilitate quam fructu. Conveniunt hac illorum inftituto, qui de honefto per omnem vitam nihil ahud
quam difputant. Atei qui ditioni naftitur , ftatim expedienda virtuseft, non per otium difputanda. Reftat
Hiftoria , qua quoniamres preclare fecufve geftas velut in tabula [peEtandas veprafentat, necid ab/que volupta¬
te, magnatibus viris aptior effe videtur : fed hic ut infinitam volummum vim Principi vacet evolvere , quis poffit
memmi(fe? Atquiquemadmodum ii qui certant in paleftra , certos quofdam prebendendi elabendique modos ad
manum habent : ita qui in pacis belligue negotis verfantur certas rationes in promptu babere convenit, quibus ad¬
moneantur ,quid prove nata fit facto opus quid non. Hacin parte videmus eruditiffimos viros Principum cun¬
ras fua diligentia fublevare conatos, quorum alti {cripfere fententias , veluti Theognis e~ Jfocrates , alii celebritm
virorum Stratagemata & Apophthegmata, veluti Valerius Maximus , & Sextus Julius Frontinus , qui indicat
idem ab aliis nonnullis fachitatum. Non mediocris otii res eft aurum [crutart in venis , aut gemmas in arenis
marsve quaerere. Ts demum occupatiffimo Principi gratum praftat officium, qui aurum purum factumque ex¬
hibet, qui (electas acrepurgatas gemmas, auroinclufas , aut poculis additas offert. Td oficium quum a multis
tentatum fit, meatamen fententia , nemo felicius preftitit quam Plutarchus qui pofteditum egregie frugiferum
opus De vitis Virorum Illuftrium,inquo permixtim fatta fimulac ditta ilorum referuntur , Trajano Cefarum
laudatiffimo collegit infignia diverforum Apophthegmata , quod in his velut in certiffimo fpeculorepr efentatur
animus fingulorum. Nam in factis bonam laudis partem fibi vindicat confiliarius , dux ac miles, maximam
fortuna, perquam videmus interdum optime confulta pefimum habere exitum : rurfus quorumdam inconfultam
temeritatem feliciffime cedere. Nam quemadmodum dixiffe fertur Siramnes Perfa, Dux, ut opinor , interro¬
gatus cur fatta praclarisejus dictis nonrefponderent: quia loguar mihiin manu eft, quid evemat in arbitrio For¬
tune & Regis. Nectamenideo fua laude frufirantur np confilia. Plutarchus autem non tantuminde¬
lectu cateris preffat , verumetiaminexplicando. Habent enim Apophthegmata peculiarem quamdam rationem
e indokm fuam, utbreviter , argute, ſalſe, © urbane cujuſque ingenium exprimant. Siquidem ut fingulis ho¬
minibus ita fngulis etiam natiombus fuus quidam genius eft: unde fit ut alia conveniant Alexandrosalia Philip¬
po aut Antigono, alia Phocioni , alia Alcibiadi : rurfus alia quadrent in Laconem, alia in Seytham aut Thracem,
alia in Athbenienfem aut in Romanum. Inbisigitur exprimendis mibi diluttor videtur Xenophon, ſuffrigidus
Herodotus, loquacior Diodorus & Quintus Curtius, ne pergam de cæferis dicere. Plutarchus omnes implevit
numeros. Eoque vifumeft buncex ommibus potiîimum fequi. Quicquid igitur erat in hujus opere quod inftri¬
pfit, de Apophthegmatibus , hic in folidumreperies. Comperimus hoc opus bis Latine verfum, primuma Eran¬
cifco Philelpho, deinde a Raphaele Regio , quem Patavii novimus. Philelphus im nonnallis locis fueratlapfus que
reftituit Raphael, fedipfe rurfus impingens alicubi : mmirum homines erant ambo. Sed uterque nihil aliud effe
voluit quam Interpres , nos Plutarchum multis de caufis fequi maluimus quam interpretari , explanare quam ver¬
tere. Primum ut dilucidior effet oratio , quippe minus adftritta Grecis vocibus. Non emim hæc Trajano ſcribun¬
tur, virotumutraque literatura , tum longo rerum ufu exercitatiſſimo , ſed adoleſcenti Principi , imo per te pue¬
ris & adoleftentulis omnibus liberalium ftudiorum candidatis : nec Hefei quo ditta geftaque ejufmodi vulgi
fabulis celebrabantur ,in balneis , in conviviis ac circulis forenfibus : deinut mihi liceret indicare dichi argitian,
frquod occurreret obfcurins, qualia nunc funt permulta, non folitmrudibus, verum etiam ultra mediocritatem
eruditis. Me certe inmultistorfit divinatio , & haud ftioan alicubi fefellerit etiam. Nec paucis in locis lueta
fruit cum mendis codicum, in quas neceffarioimpegerunt etiaminterpretes. Vix enim credibile eft quantum fibi per¬
miferini vellibrarii , vel fcioli quidamin bune auttorem, cui fumma debebatur religio. Nullus enim exftitit inter
Grecos {eriptores , Plutarcho prafertim quod ad mores attinet , fanttior aut lectu dignior. Atqui hocipfum quod
abfterrere debuerat s invitavit glorie quaftufque fitientes ad depravandum, addendum, detrahendum. Etenim
quo quifque Scriptor eff plaufibibor ac celebrior , hoc magis ad quaftum corrumpitur. Argut hoc ipfa Grecorum
codicum varietas. Namut ahis omiffis, de hoc opere quod eft in mambus loguar , a habet Philelphus guæ
Raphael non attigit , & contra. Deinde qaum Plutarchusin prefazione, profiteatur fetin vitis, dieta factaque
virorum illuftrium promifcue retulife , (ed in hoc opere compendit gratta tantum Apopbthegmata contextilfe,
permulta tamen admixta videmus que nihil aliud funt quam Stratagemata. Jam eodem in opere toties cadem
repetita ,nonne palam clamitant , argumentum hoc ab alio contaminatumè Ut jam ignoftamus, Apophthegma
i referri