Page 51 [51]
73 D bE AGV RY
catus veniflet adaliena mala cognofcenda. Atqui curiofi | A
hæc cadem atque his etiam pejora difquirant, idque non ut
fanent, fed tantum ut retegant, unde non injuria habentur
invifi. Nam & telonis indignamur graviterque ferimus,
non.cum decerpuntaliquid ex his que palamim portantur,
fed quotes inquirentes quae funt occulta, in alienis vafis ac
farcinis verfantur. Et tamenillishoc permittit lex, &da¬
muo afficiuntur, ni fecerint. Contra 5 curiofi perdunt ac
projiciunt fua ipforum negotia, dum intenti funt alienis.
Nequefrequenter eunt Ts, €o quod non ferant quietem ae
filentium agrorum. Quod fi quando fefe poft longum tem¬
puseocontulerint, vicinorum vineas intuentur potius quam
fuas, percontanturque quot boves vicino perierint, aut
quantum vini illi acuerit, citoque recurrunt in urbem his
expleti. Itaque qui verus eftagricola, nec eum fermonem|‘p
libenter recipit, quifua {ponte venitexurbe. Dicit enim:
Itane mihi fodiens dicet, quibus conditionibus compofitæ
Jites fint? Nam nunc harum rerum curiofus obambulat
feelerofusifte. Czeverum curio fugiunt rufticationem, uti
rem quampiam inanem , frigidam , neque quicquam haben¬
tem Tragædiæ , ad'tribunalia, fora & portus fe recipiunt.
Nihilne novi? Nam manenonerasin foro. Quid igitur,
num tribus horisexiftimas immutatam efle civitatem ? Be,
tamen fi quis habeattale quippiam quod narret , defcendit]
exequo, dataque dextra, & exofculatus hominem, confi¬
ftit aufcultans. Quod fi quis forte obvius dicat, nihil cffe
novi, tamquam offenfus, quid ais, inquit ? Non fuifti in
foro? Non preterifti pratorium, nec Incidifti n eos quil
veneruntex Italia? Itaque laudanda Locrenfium lex , que,
fiquis peregrerevertus rogaffet , numquid novi, eum mul- |
ta afficiebat. Quemad modum enim coqui optant uberem
pecudum proventum, pifcatores pifcium: fic curiofi optant
annonam malorum ,ac negotiorum multitudinem ,novita¬
tefque, & rerum mutationes, quo femper habeant quod
venenturmactentque. Quin & Thurienfium legibus reéte
cautum eft, qua vetant in comeediis taxari cives, præter¬
quam adulteros & curiofos. Siquidem videtur & adulte¬
rum effe curiofitas alienx voluptatis, inquifitioque ac per¬
{crutatio rerum, que fic affervantur, ut plerofque lateant.
rum nonefterendarum. Itaque fere fit > ut multa cogno¬
fcendi ftudium, comitetur garrulitatis vitium. Quapropter
& Pythagoras folitus eft juvenibus indicere filentium quin¬
quenne, quod ille vocabat echemythiam, a continendo
fermone. Cæterum fieri non poteit, ut curiofitatem non
comitetur maledicentia. Etenim que libenter audiunt, ca
libenter effutiunt, & quæab aliis ftudiofe colligunt apud
alios cum voluptate efterunt. Traque morbus hic precter
alia mala adfert & illud, quod im pedimento eft, quo minus
affequantur quod concupifcunt. Etenim omnes illos ob¬
fervant celantque neque libenter aut faciunt quicquam vi¬
dente curiofo, neque dicunt audiente. Verum & confi¬
lium differunt, & negotiorum confiderationes inaliud reji¬
ciunt tempus, donec e medio fetollat homo talis. Quod fi
forte fubito fupervenerit curiofus, dum quippiam arcani
fermonishabetur, aut rei {erize geritur, non aliter quam fe¬
le pratercurrente folent pifcem, ita tollunte medio quod
crtat præ manibus, &abfcondunt, adeout plerumque quae
caterisaudire fpectareque licet , his {olis nec audire nec
fpećtare detur. Quamobrem prorfus omni fide caret ho¬
mo curiofus, famulis enim & peregrinis citius credimus
epiftolas, aut literas, aut figilla , quam amicisaut familiari¬
bus curiofis. At Bellerophontes ille ne adverfus feipfum
quidem feriptas literas cum portaret, refignavit, fed abiti- i
nuit manum abepiftola Regis, quemadmodum abttinue- ê
rat abejufdemuxore, nimirum cadem animi temperantia.
Siquidem intemperantiæ eft curiofum effenonaliter quam
adulterum efle: adjunéta eft autem intemperantiæ , gra¬
vis ftultitia ac dementia. Nam præteritis que plurimæ
funt, communibus ac publicis mulieribus, ad conclufam
ac fumptuofam ferri, frequenter utaccidit „deformem , in¬
fignis cujufdaminfaniæ dementiæque cft. Atqui ie
ciunt curiofi , præteritis multis ac pulcris {pectaculis, pres
leétionibus, ftudiis ac difputationibus, alienas perfodiunt
epiftolas, aures admovent Vicinorum parietibus, ac fufur¬
xos mifcentcum famulis &uxorculis, necid fere citra peri¬
culum, certe femper cum infamia. Proinde conducibile}
D
E
OSST mA T Ee
fuerit curiofisad morbi depulfionem, fi
poteft, recordentur
74
quam maxime fieri
7 que ante compererunt. Etenim fi
quemadmodum Simonidesdixit, fe cum ex intervallo tem¬
poris aperiret fcrinia, alterum quidem quod mercedibus
crat dicatum , invenire plenum, alterum quod Gratis erat
ſacrum, vacuum : ita fi quis ex intervallo » Curiofitatis pe¬
hum aperiat in{piciatque multis inutilibus » fupervacaneis,
Scinameenis rebus plenum » fortaffis ipfum rei facies offen¬
det, cum appatuerit modis omnibus inamabilis ac nugato¬
tia, Nuncage, fi quisagereflus veterum libros, ex his pe
fima quaeque decerpat, ac librum habeat hinc compofi¬
tum, velut ex Homericis verfibus > qui acephali dicuntur,
aut ex tragicis foloscifinis, aut ex his que Archilochusad¬
verfus mulieresindecenter & intemperanter dixit , feipfum
interim traducens, an nonis videatur tragicis dignus im¬
Precationibus,
, Male pereas, mortalium excerpens mala.
Quin & abfque tragicis imprecationibus, indecora eft &
inutilis colleétio > tepofitioque peccatorum alienorum.
Qualis erat illa civitas > quam Philippus ex peffimisquibu&
que ac deploratiffimis conditam ex re VOCAVIN mrovypcaronty.
Itaque curiofi dum undique colligunt congeruntque , non
verſuum ac poematum > fed aliena vitæ lapfus „errata ac
folæcifmos , inyenuftifimum & injucundiffimum malo¬
Tum grammatophylacion citcumferunt, fuam ipforum me¬
moram. Quemadmodum igitur Romæ quidam picturas
ac ftatuas ,ac per Jovem etiam Puerorum yenalium ac mu¬
[lierum formas, pro nihilo ducentes , obverfantur circa fo¬
Tum in quo yenundantur portenta , infpicientes perquiren¬
telque mutilos tibiis, felium inftar habentes cubitos > aut
quibus funt tres oculijaut qui capitis forma paflerem repree¬
fentant, aut fi qua alia fpecies commixta > aut fi quod por=
tentum abortivum. Cæterum » fi quis affidue perducat il¬
los ad hujufmodi {peétacula, cito resipfafatietatem acnau=
feam pariet, Ita qui curiofi funt circa lapfusalienæ vitæ,
circa probra generis „circa turbas ac peccata, quæ incide¬
runt in ædibusalienis, ca que: prius compererunt in memo¬
riam revocent, meminerintque quod ex alienorum malo¬
|rum obferyatione nullam neque gratiam , nequeutilitatem
hujufmodi morbi depulfionem pluri¬
mum profuerit, fi confuefcamusexercere nofmetipfos ini¬
| tio elonginquo faéto, atque hoc patto difeamus in hocafte¬
| étu temperare nobis. Quoniam enim ex afluctudine natum
| eít incrementum morbi paulatim in pejus proficientis, co¬
| dem modo fumus pariter & de exercitatione temperantize
\difputaturi. Proinde fumamus initium ab his quae & celer¬
(rime ficri poffùnt, & maxime vulgaria funt. Quantulum
enim negotii eft pervias, fepulcrorum inferiptiones nonle¬
Bete: aut quid habet difficultatis, inter deambulandum li¬
teras parietibus infcriptas, oculis preeterire, tacite nofipfos
commonentes , in illis nihil eſle {eriptum, quod utilitatem
aut obleétationem adferat, fed Meminit ille illius in bo¬
num, & Amicorum optimus hic eft quifpiam: multaque
[his fimilia illic vfuntur, plena nugamentorum. Qua vi
| dentur quidem nihil officere, cum leguntur , lædunt ta¬
men clanculum , eo quod gignunt in nobis ftudium difqui¬
rendi quee nihil attinent. Et quemadmodum venatores non
finunt canes aberrare, & guemlibet odorem perfequi, fed
loris retrahunt reyocantque olfaétum illorum ſervantes pu¬
rum & integrum officio peculiari, ut acrius inhæreant Ves
ttigiis,
_ Naribusinguirens veftigia Jimma ferarum.
Sic oportet & curiofitatem ad quidvis fpeGtandum audien=
ldumve excurrentem, atque oberrantem cohibere ac retra¬
here, quoferveturadutilia. Etenim ficuti leones &aquilæ
rum & cufpidem deterant: fic exiftimantes curiofitatem
ad multatum cognitionum aciem quamdam & acumen ha~
bere, ne confumamus illud , neque hebetemus in rebus de~
terrimis. Secundo veroloco confuefcamus, fiquando pree¬
terimus fores alienas, non introfpicere , neque in caquae
funt intus oculis irumpamus , cüriofitate manus utentes
Vice: fed illud Xenocratis in promptufit, quinegavit quic¬
quam referre, utrum pedesan oculosinferas in ædes alienas.
Neque enim juſtum, neque honeftum, ac ne jucundum
quidem {pectaculum eft ,
Hofpes videre . turpe fi
Tom, IF,
quid intus eſt.
E3 Nam