Page 45 [45]
OCR
61 LR ac tyrannis, ex fofe habeatoportet domefticum aliquid ac familiare, quodipfam diffolvat. Traque irafcendi afliduitas, ac frequenterin iram impingere, habitum peryerfum gignitin animo, quem appellant iracundiam, huc tandem deducens hominem , ut facile commoveatur, utque fit amarulentus ac morofus. Poftquam animus redditus eft ulceroſus, ac leyes ob cauſas ægreſcensac de quibuſlibet movensquerimonias, non aliter quam ferrum tenue & invalidum, non fert denuo feulpentis manum. Cæterum ratio judex, quæ protinus inftatac premit iracundiam non ſolum præſenti medetur malo, verum etiam in reliquum tempus firmum reddit animum, utnon facile morbo tentetur. Mihi quidem igitur polteaquam {emel atque iterum repuliffent Lacedæmonios, tum ut videbantur inyincibiles, poftea nullo in prælioab iifdem fuperati fant. Jamenim intelligebant , ratione prudentiaque victoriam cfe parandam. Videbamautem, nonfolum frigore obfufo definere iram , quemadmodum dixit Ariftoteles, verum etiam mem admotoexftingui. Quin etiam per Jovem fubito oborto gaudio multis, juxta Homerum, cfforuit, atque exporretus eftanimus iraturbatus. Itaque mihi perfuafum eft , nanomnino malumeffe immedicabile, fi qui modo velint. Neque enim ira femper ex magnis ac validisinitiis oritur ; fedvel di&erium, vel jocus, vel ridere quempiam yel inconcitant. Velut Helena fratris filiam alloquens: Elettra virgo longa temporis mora Me fari adegit. Et cetera que inibi fequuntur , viciffim audit ayirgine: Nunc quidem (ero fapis, Qua tum penates turpiter reliqueris. i Ttidem Alexandrumoffendit Clithenes, qui cum in convivio circumferreturingens patera : nolo; inquit , Alexander bibendo committere; ut mihi fE{culapio fit opus. Quemadmodum igiturflammam pilis leporum aut ftuppis paleif= que fuccenfam , facile eft cohibere > quod fi corripuerit foIida, ac fpifitudinem habentia, mox corrumpit ac fimul perdit, Surfum invalefcens, opera fabrorumardua, ut dixit Æfchilus: Ita qui ftatim initio in iram animadvertit » dum videt paulatim ex levibus dictis, ac ftuppea {currilitate fumare & incendium colligere ,non opushabet magno negotio, fed frequenter ipfo filentio ac negligendo reftinguit. Namut incendium, qui non addit materiam exftinguit, fic & iram quifquis nonaluitnafcentem, nec cam flatu concitavit „feipfum fervatac fubtrahit incendio. Proinde, quamquamalioqui multa dicens & præcipiensutilia Hieronymus mihi tamen non fatisfecit in hoc quod dicit, ob celeritatem in nobis non effe fenfum ire nafcentis, fed nate dumtaxat, ac præfentis. Neque enim ullum eft vitium, quod dum colligitur ac concitatur ,habeat æque manifeftam originem & incrementum, quemadmodum erudite nos docet Homerus, dum Achillem quidem mox eveftigio facit animo difcruciari, diéto proyocatum. Sic enimait: Sic ille, hunc nubes contexit nigra doloris. À Agamemnonem vero quamquam multis verbis provocetur, tamen inducit lentum ad irafcendum. Ea {i quis ftatim initio fubtraxiffet illis, ac progredi yetuiffet,non cout. que increviffet difcordia. Proinde Socrates, quoties fenfit fefe acerbius commoveri, adverfusamicorum quempiam, velut ante tempeftatem ad quemdam marinum {copulum perveniens, remittebatvocem, ac vultu arvidebat, faciemque placidiorem oftendebat. Itaque alteram in pattem defleétendo atque in diverfum nitendo quam quo vocabat affectus animi, fervabat feipfum inconcuflum & inviétum. Eft enimquoddam, 6amice, iræ, ceu tyranni, difolvendiinitium , ſinon obremperes , necaufcultesilliim peranti, ‘utacriter vocifereris, ut trucifisad{pe&u,utcedastei plum, fed fi quiefcas, nec iram ceu morbum jaétatione Corporis & clamore reddas vehementiorem. Nam ea quæ facere {olent amantes, dum adlafciviunt, dum occinunt > dum «coronant fores amica, habent utcumque alleviationem, Hon ingratam nec inelegantem: È { Adveniens autem non clamore effero, cnjns y Aut quis, fed fixi diletta bafia amica, Hec injuria ſi ef, fateor, fur Injurius. Praterea que permittunturlu gentibus, complorareac la VN D DA: A) mentari, bonam doloris partem una cum lacrymis edu|cunt. Contra, ira vehementius incitatur his quæ faciunt acdicunt quiea funt occupati. Proinde quiefcere optimum cft, aut effugere aut occultari, fefequead filentium velut in portum recipere , quemadmodum folent qui fentiunt morbum comitialem oborientem » he concidamus ,autpo< Uus ne in quemquam irruamus. Nam in amicos& potiflimum & frequentiffime irruimus. Nec enim amamus omnes, nec Omnibus invidemus, nec omnes metuimus. Cxterum nihil eft quod non inyadat & in quod non faciat impetum ira, fed irafcimur tum inimicis &amicis, tum liberisac parentibus, ac per Jovem etiam Diis, denique beftiis ac vafis anima carentibus, quemadmodum fecit Thamyrisi Cornuque rumpens auro id obvintum lices Modulofyue rumpens fidibus intenſe lyra. Ad Pandarus, feipfum devoyens, nifiarcusmanibus cone fraétos in ignem conjiceret. Xerxes vero etiam ipfi mari notas ac plagas incuffit,-ac monti mifit epiftolas: Athoinfelix, ad caslum ufque porreéte ne meis operibus facias lapides magnos & ad eruendum difficiles, Alioquiexcifum te projiciam in mare. Multa enim funt horrenda,qua defignat ira, multa rurfus ridicula. Quapropter nullus eft animi morbus, qui magis vel habeatur odio , vel contemnatur magis. Profueritautem utraque confideraffe. Egoigitur, ne{cio quidem an reéte fecerim , attamen cum hinc medendifeciffem initium, quemadmodum Laconesfolent in Helotibus (fic enim illi vocant homines mediæ conditionis , inter fervos &ingenuos) oftendere, quam foeda res effet ebrictas, ita ego in aliis didici qualiseffetira. Acprimum quidem, ficut Hippocratesait , eum morbum effe graviflimum, qui faciem ægrotantis quam maxime mutetin diverſam: ita confpiciens alios obiram maxime mente moveri, ac vultumimmutantes, colorem »inceffum , vocem, indiverfum yertere, hinc yelut imaginem ejus mali mihi fingebam admodum dolens, fi quando tam formidabilis & commotus videreramicis , uxori,ac hberis, non tantum adfpeétu truci, & ad confuetudinem inamoeno, verum etiam vocem emittens immitem & alperam , quemadmodum in alios familiares incideram, qui neqtie mores , neque formam , neque fermonis gratiam , nec affabilitatem & comic tatem in colloquio , præ ira fervare poflent. Itaque Cajo Graccho, qui fuit Orator , & moribusacerbis, &in dicendo yehementior, fiſtula erar modulata, qua cantores vocem paulatim vel intendunt , vel remittunt > tonos ad id aptos occinentes. Hanc fervus tenens dicenti adftabatatergo, tonumque accommodabat placidum ac manfuetum, quo (clamorem illius reyocabat, vocifque contentionem & afperitatem adimebat. Quemadmodum arguta paftorum cera compacta perftrepit fiftula, modulos fomnum conci\liantes blande occinens, ita Oratoris iracundiam fedabat. 62 ftetulerim, ff in ira {peculum adferret , quemadmodum nonnullis offerunt, ubilayerint nulli ufui farurum. Cetetune fi quis {eipfum contempletur, preter naturam affeétum conturbatumque, non param habeat momenti ad ine famandum ire morbum. Nam & Minervam ajunt qui jocofis fabulis deleétantur , cum tibia caneret a Satyroadmonitam nonadvertifle quidem tum animum: Non te decet forma ifta, mitte tibias, Sume arma, buccas, ut decet, componito. Creterumubi figuram oris vidifletinamne quodam, offen[m tibiasabjecille , quamvisars deformitatisfolatium shabet aptam modulationem. Ac Marfyas,ut yidetur, capi{tro quodam ac folliculis ori circumpofitis per vim flatus ftridorem cohibebat & vultus deformitatem corrigebat, \ atque inaequalitatem celabat: Auro fulgenti hinfutum caput undique cinxit y Ac tenerum loris os a cervice revinttis. Ediverfo, irainflans acdiftendensindecore vultum a fæ. diorem ctiam yocem emittit & infuaviorem: Fides movendo non movendas mentium. Mare quidem cum ventis turbatum, al gam & fucum rejiCit ,ajunt purgari. Verumira, animo exceftuante & inverfo, {ermones rejicit impudicos, amarulentos ac {eurriles, quibus primum ipfos loquentes confpurcat, oppletque infamila, quippe qui taliafemper quidem in ſeſe cotineant gii que
