Page 38 [38]
n o nine
e
nepos autem Scipionis Africani , ejus qui Hannibalem
Carthaginenfem devicit, haud differam tecum. Cxte¬
rum quod dicunt nonnulli duplicem efe Philofophiæ ra¬
tionem, alteram ipfo in animo fitam, Hegemonis , id
ci ducis Mercurii munus, alteram in efferendo & enun¬
ciando pofitam, atque organicam, id frivolum eft, con¬
jungendumque cum illo , quod dici folet : Hoc nove¬
ram antequam Theognis natuseft. Quamquam ea diftin¬
Gionihil obftiterit, propterea quod tum ejus rationis que
fita eft in animo, tum ejus qua pofita eft in enuncian¬
do, finis eft amicitia. Hujus quidem erga alterum, illius
vero erga feipfum. Ergo qua perPhilofophiam omnia refert
ad virtutem , ipfum fecum concordem, fibique confentien¬
tem, actalem, utipfede fenihil queratur, pacis& gaudii
plenum, femper fibi ipfi amicum ac benevolentem reddit
hominem.Non hic feditio,nonimpium bellum inmembris,
non affeétus parum diétoaudiens rationi , non cupiditas
cum cupiditate pugnans, non concurfus cogitationis cum
cogitatione, non velut in confinio cupientis ac poenitentis
afperitas, ac rurbulentia cum dele&atione conjun&ta. Sed
amica pacataque omnia , per que fit, utunufquifque pluri¬
bus fruatur bonis, ac feipfo gaudeat.At enunciative rationis
Mufam, Pindarusnegat olim quaftusavidam & operariam
fuiffe. Egone nune quidem effe puto, fed infcitia & hone¬
fti neglećtu , communem illum Mercurium, negotiatorem
ac mercenarium effe redditum , neque enim confentaneum
eft, Venerem facrifici fui fliabusindignatam fuiffe, quod
prime tentarint meretritiisartibusillectare adulefcentulos:
Calliopen autem & Uraniam & Clio gaudere his, qui fer¬
monemac doétrinam pecuniz gratia tradant. At mihi fa¬
ne fic videtur, Mufarum opera muneraque magis quam
Venerisefle cum amicitia benevolentiaque conjuncta, ma¬
gifquead hæc paranda conducere. Nam gloria famaque,
quam nonnulli doétrinze finem faciunt , velut initium ac
feminarium amicitia diligitur. Quin potius hominum vul¬
gusin totum gloriam benevolentia metiuntur , arbitrantes
noseos dumtaxat laudare quos amamus. Verum ficut Ixion
Junoneminfequens, in nubem incidit ,ficiftiproamicitia,
falfum amicitiz fimulacrum, populare, vagumque ample¬
Ctuntur. Atis qui fapic, fiinadminiftranda Republica ver¬
fetur ac negotiis, istantum gloriz defiderabit , quantum
fatis eft ad conciliandum illi in rebus gerendis au&torita¬
tem, quæ nafcitur inde, quod vir optimus creditur. Neque
enim jucundum eft, neque facile prodeffe , fi quis nolit
prodeffe. Utautem'velis, facit opinio, fidefque tibi habi¬
ta. Sicuti lumen bonum eft,non tam his qui videntur, quam
his quinonnegliguntur. At his qui femotus a publicis ne¬
gotiis fecum ipfevivit, quique finem boni collocat in otio
& quiete, ut gloriam in turbis hominum, in theatris per
omnem populum circumvolantem ,nonaliter quam Vene¬
rem Hippolytus, quod caftus effet, procul falutat, itaeam
que a probis cordatifque viris proficifcitur , idem haud
afpernatur. Opes porro & majeftatem Regiam , ac poten¬
tiam,, nec oportet perfequiinamicitiis, neque fugere , ta¬
men fi cum modeftismoribus hac fuerint conjunéta. Ne¬
que enim Philofophus adolefcentes requirit formofos , &
venuftos , fed traétabiles, compofitos, & difcendi cupidos.
Nequerurfum, fi quibus adeft decor & forma, flo{que evi,
id deterret Philofophum , neque pulcritudoalienat, aut ab¬
igita curandishis, qui digni funt. Itaque fi Principis di¬
gnitasac potentia fimul contigerit homini modefto & hu¬
mano, non abftinebit ab hujus amore, benevolentiague
Philofophus, neque metuet hominum rumores, ne dicatur
Aulicus, & Principuip cultor.
Quicumaue Venerem fagit» infanitnimis:
Non aliter atque bi , qui ſtudent bona tollere.
Similiter & ifti, qui erga tam ſplendidam amicitiam opti¬
matum eodem modo funt affeéti. Ergo Philofophusane¬
gotiisalienus, nonrefugiet, necabhorrebitab hujufmodi.
At civilis eos etiam audire cupiet, non obftrepens ac mole¬
{tus , nec aures infarciens importunis ac Sophifticis difpu¬
tationibus. Verum cum hisqui cupiunt , gaudebit & difpu¬
tare, &Xotiari, & libenter habere familiaritatem,
A
E
Bis fex dierum iter, {ero avva fertilem
erce yn inn ACTU. s
Hic non folum agricolationis ftudiofus, verum etiam ho¬
minum, libentius utique confevit agrum > quitantam ho¬
minum multitudinem alere poffet , quam illum Antifthenis
agellum, qui vix ipfi fufficiebat. Ego vero fi te an idem
facere velisinterrogem , univerfum terrarum orbem inver¬
tere recufo dixeris. Atqui Epicurus fummum bonum in
otioaltiffimo conftituens, velut in portu tranquillo, qui
nullisagiterurandis, nullo ftrepat fragore, dicit non modo
pulcrius ele beneficio afficere, quam affici , verum etiam
jucundius. Nam nulla res perinde parit gaudium, ut bene¬
ficentia. Sapiebat autem quiGratiis indidit nomina, Aglaie,
Buphrofyna, ac Thalie. Laetitia enim & hilaritas am¬
plior & purior eft ineo qui beneficium confert. Quapro¬
pter multi fæpe pudore fuffunduntur, quum beneficium
accipiunt, femperautem gaudent ,quum beneficium pre¬
ftant. Porro demultis bene merentur, qui eosredduntbo¬
nos, quorum opera plures indigent. Ac rurfum qui ſemper
corrumpunt Principes, Regesac Tyrannos , nempe dela¬
tores, calumniatores ac adulatores ab omnibus exiguntur
puniunturque, ut quinon in unum calicem letale venenum
mittant, fed in fontem publicitus fcatentem, & quo vident
omnes uti. Quemadmodum igitur Calliæ adulatores in
comocdiis taxati funt ,quod cos nec ignis, nec ferrum, nec
æsarcere potuerit , quo minus adceenam ventitarent 5 telte
Eupolide : Apollodori autem Tyranni & Phalaridis ac
Dionyfii familiares & amicos plebeji maétarunt, torferunt,
exuflerunt, & exfecrabiles ac devotos reddiderunt, quod
illiunum modolederent, hi multos perunum imperium
gerentem: Sic hi qui cum privatis hominibus habent con¬
{uetudinem efficiunt, ut ipfi fibi molefti non fint , fintque
innocui & placidi : fed qui Principis malos mores , aut fen¬
tentiam mutat, proutres poſtulat eum emendans, is quo¬
dammodo publicitus philofophatur, ac Rempublicam cor¬
rigit, quauniverfi gubernantur. Sacerdotibus reverentiam
& honorem impendunt civitates, quoda Diis poftulent bo¬
nanon folum fibi ipfis,amicisac familiaribus, verum etiam
in commune omnibus civibus, quum tamen Sacerdotes
nonid efficiant,ut Dii fint bonorum datores, fed tales quum
fint invocant. At Philofophi qui cum Principibus vivunt,
eos reddunt meliores ac moderatiores, & ad benefacien¬
dum propenfiores. Unde par eft eos etiam magis honorari.
Atego quidem fic exiftimo eum qui lyre fabricanda fitar¬
tifex , libentiusfaéturum lyram „ac promptius, mul atque
cognoverit futurum , ut ejus lyræ poflefor Thebanorum
urbem mænibuscingat , (quemadmodum fecit Amphion)
quam cujus poffeflor fit Lacedæmoniorum feditionem
compofiturus, incinens ac deliniens eos, itaut fecit Tha¬
tellexerit futurum , ut is Themiftoclisimperatoriam navem
gubernet pro Gracia propugnantem , quam fi Pompeji na¬
vem effet gubernaturus cum piratis nayali bello pugnantis.
Quid igitur fentis de Philofopho doétrina & eruditione
predito? Nimirum quod quicumque in Republica confti¬
tutusac Principatus gerens vir hunc ipfum aflumpferit, is
toti Reipublicæ profuerit, exhibens juftitiam, condens
leges, puniens nocentes, evehens moderatosac bonos. Mi¬
hivero videtur & naviumopifex elegans libentius clavum
fabricaturusfuifle , quiaudiffet futurum, utis Argo guber¬
naret, pro qua omnes eflent folliciti, & faber lignarius non
tam libentercompofiturus aratrum, aut plauftrum, quam
tabulasillas, in quibus Solon leges ſcripturus eſſet. Et ſane
Philoſophorum rationem fi Principum & Rempublicam
adminiftrantium animisinferibantur , infiganturque fic, uti
inherefcant, legum vimnancifcuntur. Siquidem & Plato
navigavit in Siciliam , futurum {perans ut Philofophiæ de¬
creta, &leges& facta gignerent in Dionyfii negotiis. Ve¬
rum reperit Dionyfium ceu librum prioribus literis derafis
denuo fcriptum, ac maculis mendifque plenum, nec re¬
mittentem Tyrannidis tinéturam >qua longo jam tempore
fuerat imbutus , ut non facile poffet elui. Faciles autem
adhuc & mutabiles fint, oportet, qui honeftas accipiunt
rationes.
UTRUM