Page 26 [26]
27 ` y DE NETH
negleéto. At vero plerique convitio tactinonillud confide¬
yant,num ipfi obnoxii fint ei probro quod objicitur,{ed per¬
pendunt potius, an qui maledixit, aliud quippiam habeat
quod in illum dici poflit. Dumgue more colluétantium in
palæftra probra ceu pulverem non abftergunt a fefe , fed fe¬
ipfos confpergunt & obliniunt,poftea congreftà facto, uter¬
que abaltero contaminaturacdenigratur. Quin magis con¬
veniebat, ut cui convitium dixit inimicus,id a {etollat,quod
objectum eft, quod faceret, fiquis maculam veftiinhæren¬
tem oftenderet. Jam etiam fi quis objecerit probrum, 4
quo fis alienus, tamen inguirendum erit, quibus ex caufis
malediétum hoe natum fit, deinde cavendum ac metuen¬
dum, ne quid imprudentes deliquerimus , vel affine, vel
fimile ci, quod nobis objeétum eft. Quemadmodum La¬
cydes Argivorum Rex, obcomam compolitiorem ; Sin
ceflum delicatiorem vulgo male audivit, veluti mollis &
effceminatus. Idemaccidit Pompejo , propterea quod uno
digito fcalperet caput, quum a mollitie & lafcivia longi¬
meabeflet. Accidit & Craffo, cui fepiusadeundi virginem
quamdam Veftalem, caufa hæc fuit, quod prædiolum
quoddam elegansabilla mercari cuperet, atque hac gratia
frequenter cum ca congrediebatur , captans mulierem.
Pofthumic vero rifus folutiorac liberior cum viris confa¬
bulatio peperit infamiam , ita ut inceftus accufaretur.
Quamquam igitur compertum eflet illam a crimine ab¬
fuiffe, tamen fummus Pontifex Spurius Minutius dimifam
admonuit, ne inyerecundius loqueretur , quam viveret.
Themiftoclesautem quum nihil peccaflet, ex Paufania ta¬
men proditionis fuùfpitionem contraxit, quod co familia¬
rius uteretur, quotidieque literas ac nuncios ad illum mifi¬
taret. Proinde quum dićtum fuerit aliquid in te quod ve¬
rum non fit, non oportebit ob id, quia falfum eft, conte¬
mnere, ac negligere, fed expendere tecum, num quid dixe¬
risaut feceris, aut conatus fueris, aut numquid fuerit in tuis
familiaribus, quod illi calumniæ probabilem miniftraverit
occafionem, idque fimulatque deprehenderis, cavendum
erit, atque vitandum. Etenim fi difficultates ac moleftiæ
temere fortuitoque incidentes, alios docent, quid expe¬
diat, velut in fabulis Meropa, inquit, fortuna fublatis his
quæ mihi crant cariflima , mercede me fapientem reddidit:
quid vetat,, quo minus gratuito præceptore utamur inimi¬
co, qui nobis profit, aliquidque doceat, qued antea fugie¬
bat, quandoquidem pleraque magis intelligit inimicus,
quam amicus, propterea quod amor czcutiat in re amata ,
velutinquit Plato. Porro odio conjunéta eft, tum curiofi¬
quodam opprobratus eflet, domum reverfus, objurgavit
la dini An DE ( a 23
A jcitra perturbationem fuftinebis. Nam patri matrique etiam
pulfandum te feriendumque præbebis, nihil ira commotus.
AtSocratesquidem Xanthippam uxorem, iracundam ac
moleftam domi ferebat, ceu facilius cum aliis confuetudi¬
nem aéturus, fiillam perpeti confueviflet. Verum longe
preeftat, ut inimicorum diétis, convitiis & odiisexercita¬
tus, confuefcas iracundiam premere, nec cum maledictis
incefleris excandefcere. Ad hunc igitur modum manfue¬
tudinem actolerantiam in fimultatibus praeftare convenit.
Greterum fimplicitas ac magnanimitas benignitafque ma¬
gis inamicitiislocum habet. Neque enim perinde pulcrum
elt de amico bene mereri, quam fœdum id non facere, quo¬
ties opus eft. At humanum habetur, ultionem inimici, fi
B |quando per occafionem in te inciderit, negligere. Ejus
vero, cui lapfus inimici dolet, etiam qui roganti opitula¬
tur, liberis ac domefticis rebus periclitantibus, ftudium
aliquod, animigue propenfionem exhiber, quifquis non
ample&iturbenevolentiam, qui(quis non laudat benigni¬
tatem , is nimirum cor habet adamantinum , aut ferro ex¬
cufum. Quum CrefarPompeji ftatuas dejeétas reponi jut
filer, tum M. Tullius, ftatuas, inquit, Pompejicolloca¬
fti, tuasconftabilifti. Unde nec maligne laudandus eft nec
honore fraudandus inimicus, merito laudandus, ac cele¬
bris, propterea quod major laus hinc vedit ad ipfos qui lau¬
dant. Ad hæc qui promerentem laudat, ei rurfum fides ha¬
beturvituperanti, veluti qui nonhominemipfum oderit,
G |fed qui faétumillius non probet.Jam vero quod eft omnium
& pulcerrimum, & utiliffimum, nequaquam invidebit, vel
amicis felicibus, vel familiaribuscum laude quippiam agen¬
tibus,quifquis affueverit & inimicoslaudare, & neque ringi,
neque morderifucceffibus illorum. Eftnealiud ullum ftu¬
dium, quod parem utilitatem pariat, aut habitum potio¬
rem gignat inanimisnoftris, quam id quod zmulationem
& invidentiam nobis adimit ? Nam quemadmodum in
Republica, permulta funt, neceffaria quidem illa, fed ta¬
men mala, qua pofteaquamin confuetudinem abierunt,
jamque legis vim naéta funt, tamen haud facile depellant,
quibus ca moleſta noxiaque funt : fic fimultas multa fecum
inducit yitia, nempe livorem, fufpitionem, gaudium ex
DjJalienis malis, tenacem injuriarum memoriam, & horum
veftigia relinquitinanimo. Preeterea queedam, que fi fa¬
cias in inimicum, nec mala videantur nec iniqua, itarema¬
nentin nobis, ut abjici difficile poflint, quod genus funt,
verfutia, fraus , infidie. Deinde fit ut propter afluetudinem
| iifdem utamur in amicos, nifi caverimus in inimicos uti,
Proinde reéte præcepit Pythagoras, quum ab aucupio de¬
| Jhortaretur, &empto retium jactu, pifces captos juberet
hi indicafti? Atilla quum cefet pudica & fimplex, puta¬
bam, inquit, omnesvirosad eumdem modum olere., Adeo
confpicua funt omnibus, citiusex inimicis cognofcassquam
examicis yaut familiaribus. Adde his, quod quum nonexi¬
gua virtutis pars fit , linguam habere moderatam , femper¬
querationimorigeram & obedientem , id noncontingitnifi
multa exercitatione , cura ftudioque peflimos animimotus
edomueris, quod genus eft ira. Siquidern ut imprudenti¬
bus vox excidat, & Homericum illud :
Fugsens vox oris claafira reliquit.
Item illud ab alio quodam dićtum, verba nonnulla ultro
tis, ceu labentibus ac perfluentibus, ob impotentiam ira¬
cundiz,ob mentis intemperantiam, ob temerariam vite
mam , uti divinus inguit Plato, graviffima poena vindicant,
tum Dii, tum homines. Contra filentium quum ubique
innoxium eft, nedum adipfon , velut ait Hippocrates :
tum vero in convitiis conftans quiddam, ac Socraticum ha¬
bere videtur , vel Herculaneum magis. Siquidem ille quo¬
ue
Vel minus ac mufcas curabat verba moleſta.
Sane quum non alia res neque gravior , neque pulcrior,
quamficonvitiante inimico quictemagas, veluti morda¬
cem Lifi {copulum praeternayigans , tum latius ea patet
exercitatio. Nam fi confuefcas inimicum convitianrem
ferre tacitus , facillime nimirum feres, &uxoris rixantis
iracundiam, & amici clamorem, & fratris amarulentiam
4
1 terdiceret , videlicetut in brutis animalibus nos confuefa¬
| (ceret, acrudelitate& rapacitate temperare. Atqui multo
\pulcrius eft, ut dum in fimultatibus, ac diffidiis adverfus
|homines & contentionibus, generofum ,æquum, ac fim¬
plicem inimicumagis, improbos, fordidos, ac fraudulen¬
tos affectus caftiges, premafque, quo nimirum in commer¬
cisamicorum promus conquiefcant , & a fallendo tempe¬
rent. Scauruscum Domitio fimultatem habebat, eumque
feceratreum. Itaque Domitii fervus quidam, priufquam
jageretur caufa,Scaurum adiit, fignificans habere fe quip¬
piam arcanum , quod illivellet indicare. At illenon paffus
eft hominem loqui, fed comprehenfum ad herum remifit.
Catonem quum Murenam ambitus reum ageret, & accu¬
fationisargumenta colligeret, aflectabantur ex more, qui
quid fieret obfervabant. Hi frequenter eum interrogabant,
numquid eo die colleéturus effet, autacturus aliquid quod
F |adaccufationem pertineret. ‘Quod fi negaflet, credebant
| |acdifcedebant. Atqueid quidem maximum eratargumen¬
tum, quam benefentirent de Catone. Verum illud & ma¬
jus eſt, & longepulcerrimum , quod afluefaéti jufte reéte¬
queagerecum inimicis, haud umquam injufte dolove cum
amicis & familiaribus agemus. At quoniam neceflum eft
galeritis omnibus ineffe criftam juxta Simonidem, & omne
mortaliumingenium, contentionem, fufpitionem , & invi¬
dentiam ex fe gi gnit, inter mente vacuos amicos, ut inquit
Pindarus, haud mediocriter profucrit , fi quis horum affe¬
}